Η Τεχεράνη δηλώνει έτοιμη να συνδιαμορφώσει με το Ομάν μηχανισμό «βιώσιμης ασφάλειας» στα Στενά του Ορμούζ. Η κίνηση επαναφέρει στο προσκήνιο τον έλεγχο μιας θαλάσσιας οδού κρίσιμης για την παγκόσμια ενέργεια.
Το Ιράν ανοίγει εκ νέου το θεσμικό παιχνίδι γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, δηλώνοντας ότι είναι έτοιμο να συνεργαστεί με το Ομάν και άλλα κράτη του Κόλπου για τη δημιουργία μηχανισμού «βιώσιμης ασφάλειας» στη θαλάσσια δίοδο από την οποία διέρχεται σημαντικό ποσοστό των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, ανέφερε ότι η Τεχεράνη είναι διατεθειμένη να αναπτύξει κοινά πρωτόκολλα για την ασφαλή ναυσιπλοΐα στην περιοχή.
Γιατί τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν γεωοικονομικός κόμβος
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το στενότερο σημείο της ενεργειακής ροής από τον Περσικό Κόλπο προς τις διεθνείς αγορές, με την πλειονότητα των εξαγωγών αργού από Σαουδική Αραβία, Ιράκ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ και Κατάρ να διέρχεται από εκεί. Κάθε ένδειξη αποσταθεροποίησης μεταφράζεται σε άνοδο ασφαλίστρων κινδύνου, ανατιμήσεις ναύλων και αυξημένη μεταβλητότητα στις τιμές του πετρελαίου.
Για την Τεχεράνη, ο έλεγχος ή έστω η δυνατότητα επιρροής στην ασφάλεια των Στενών αποτελεί διαχρονικό διαπραγματευτικό εργαλείο στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους στον Κόλπο. Για τις χώρες της περιοχής, η εξασφάλιση ομαλής ροής ενέργειας είναι κρίσιμη τόσο για τα δημόσια έσοδα όσο και για την αξιοπιστία τους ως προμηθευτών.
Ο ρόλος του Ομάν και η προσπάθεια «περιφερειακής λύσης»
Το Ομάν έχει παραδοσιακά ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ Ιράν και αραβικών μοναρχιών του Κόλπου, διατηρώντας ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας και με τη Δύση. Η πρόσφατη συνάντηση του Ομάνι υπουργού Εξωτερικών, Μπαντρ Αλ Μπουσαΐντι, με τον Ιρανό ομόλογό του, Αμπάς Αραγτσί, εντάσσεται σε αυτή την παράδοση ήπιας διπλωματίας.
Η συζήτηση για διαχείριση της ασφάλειας στα Στενά μέσω περιφερειακών πρωτοβουλιών σηματοδοτεί προσπάθεια να μετατοπιστεί το βάρος από την αποκλειστική παρουσία δυτικών ναυτικών δυνάμεων προς ένα σχήμα όπου τα παράκτια κράτη θα έχουν μεγαλύτερο θεσμικό λόγο. Τέτοια σχήματα, αν ωριμάσουν, μπορούν να πάρουν τη μορφή κοινών κωδίκων ναυσιπλοΐας, μηχανισμών ανταλλαγής πληροφοριών και συντονισμένων κανόνων εμπλοκής σε περιστατικά ασφάλειας.
Ενεργειακή ασφάλεια, ασφάλιστρα και ναυτιλιακό κόστος
Η συζήτηση για «βιώσιμη ασφάλεια» δεν αφορά μόνο τη γεωπολιτική ισορροπία, αλλά και τη δομή κόστους της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας ενέργειας. Όταν η περιοχή θεωρείται υψηλού κινδύνου, τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, οι ναύλοι δεξαμενόπλοιων και τα κόστη μεταφοράς αυξάνονται, με τελικό αποδέκτη τις τιμές ενέργειας για βιομηχανία και καταναλωτές.
Ένας σταθερός, θεσμοθετημένος μηχανισμός ασφάλειας, εφόσον γίνει αποδεκτός τόσο από τα παράκτια κράτη όσο και από τις μεγάλες ναυτιλιακές και ασφαλιστικές εταιρείες, θα μπορούσε να περιορίσει τα απρόβλεπτα κόστη και να μειώσει τη συχνότητα επεισοδίων που οδηγούν σε απότομες ανατιμήσεις. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα ενός τέτοιου σχήματος θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα συνυπάρξει ή θα συγκρουστεί με τις επιχειρησιακές αποστολές δυτικών ναυτικών δυνάμεων στην περιοχή.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα: ναυτιλία, ενέργεια, ασφάλιστρα κινδύνου
Η ελληνική ναυτιλία, ως από τους μεγαλύτερους παγκοσμίως διαχειριστές δεξαμενόπλοιων, έχει άμεσο ενδιαφέρον για κάθε ρύθμιση που αφορά την ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ. Σταθερότερο πλαίσιο ασφάλειας, με σαφείς κανόνες και προβλέψιμες διαδικασίες, μπορεί να μεταφραστεί σε χαμηλότερο μεταβλητό κόστος για τους Έλληνες πλοιοκτήτες, ειδικά ως προς τα ασφάλιστρα και τη διαχείριση κινδύνου.
Για την ελληνική οικονομία συνολικά, η μείωση της γεωπολιτικής έντασης στην περιοχή λειτουργεί ως ανάχωμα σε νέους πληθωριστικούς κραδασμούς από την πλευρά της ενέργειας, σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη επιχειρεί να σταθεροποιήσει το ενεργειακό της μείγμα μετά τις αναταράξεις των τελευταίων ετών. Η όποια πρόοδος σε ένα περιφερειακό σχήμα ασφάλειας, με συμμετοχή Ιράν και Ομάν, θα πρέπει να παρακολουθείται στενά από την Αθήνα, τόσο σε επίπεδο ναυτιλιακής πολιτικής όσο και ενεργειακού σχεδιασμού.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική αγορά, μια πιο θεσμοθετημένη ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ σημαίνει, μεσοπρόθεσμα, μικρότερη μεταβλητότητα στο κόστος μεταφοράς και στις τιμές ενέργειας, στοιχείο κρίσιμο για τη ναυτιλία, τη βιομηχανία και τη δημοσιονομική σταθερότητα μέσω του πληθωρισμού. Η Ελλάδα, ως ναυτιλιακή και εισαγωγική δύναμη ενέργειας, έχει συμφέρον να στηρίζει λύσεις που μειώνουν τον γεωπολιτικό κίνδυνο σε αυτή τη στρατηγική θαλάσσια αρτηρία.
#Ιράν #Ομάν #ΣτενάΟρμούζ #Ενέργεια #Ναυτιλία
