Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός μπαίνει σε φάση σκληρού παζαριού, με τις Βρυξέλλες να ψάχνουν φρέσκα έσοδα για ένα σχήμα έως 2 τρισ. ευρώ χωρίς εκτίναξη των εθνικών εισφορών. Στο στόχαστρο μπαίνουν κρυπτονομίσματα, Big Tech, υπερπλούτος και «βρώμικες» δραστηριότητες υψηλών εκπομπών.
Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός μπαίνει στο πιο πολιτικά ευαίσθητο στάδιο, καθώς οι «27» αναζητούν έως τον Οκτώβριο νέες πηγές εσόδων για ένα επταετές πλαίσιο έως 2 τρισ. ευρώ την περίοδο 2028-2034, χωρίς να τινάξουν στον αέρα τις εθνικές συνεισφορές. Η πίεση χρόνου και οι εκλογικοί κύκλοι σε μεγάλες χώρες της ΕΕ μετατρέπουν τη φορολόγηση crypto, Big Tech και υπερπλούτου σε κεντρικό πεδίο αντιπαράθεσης.
Πώς θα κλείσει η τρύπα του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού;
Οι ηγέτες ανέθεσαν στην Ιρλανδία, που αναλαμβάνει την προεδρία του Συμβουλίου τον Ιούλιο, να παρουσιάσει έως τον Οκτώβριο συγκεκριμένο πακέτο «ίδιων πόρων». Στόχος είναι να μειωθεί η ένταση ανάμεσα στις χώρες-καθαρούς συνεισφορείς και τα κράτη-καθαρούς δικαιούχους, χωρίς γενικευμένη αύξηση εισφορών.
Η αρχική πρόταση της Κομισιόν για προϋπολογισμό 2 τρισ. ευρώ δέχθηκε πυρά, ενώ η συμβιβαστική ιδέα κυπριακής προεδρίας για μείωση 2% κρίθηκε από άλλους είτε υπερβολική είτε ανεπαρκής. Ο Antonio Costa μίλησε για ανάγκη «πρόσθετων εσόδων» ώστε να επιτευχθεί συμφωνία ακόμη και τον Δεκέμβριο, με την Ursula von der Leyen να ζητά «ισχυρό και σταθερό σύστημα νέων πηγών χρηματοδότησης».
Από τον άνθρακα στα crypto: Το νέο φορολογικό μενού της ΕΕ
Στη βασική δέσμη εξετάζονται η διοχέτευση μέρους των εσόδων από τα δικαιώματα εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και τον μηχανισμό επιβάρυνσης εισαγωγών από χώρες με χαμηλότερα περιβαλλοντικά στάνταρ. Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης εισφορά στα μη ανακυκλωμένα ηλεκτρονικά απόβλητα, ποσοστό από ειδικούς φόρους κατανάλωσης καπνού και ετήσια εισφορά από μεγάλες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ενιαία αγορά.
Παράλληλα, συζητούνται πιο φιλόδοξες –και πολιτικά δύσκολες– λύσεις: φόρος στον υπερβολικά μεγάλο πλούτο, φόρος στις ψηφιακές υπηρεσίες, εισφορά στα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια και φορολόγηση κερδών από επενδύσεις σε κρυπτονομίσματα. Η Ιρλανδία καλείται να βρει συνδυασμό που να αντέχει νομικά, να είναι εφαρμόσιμος και να συγκεντρώνει ομοφωνία από όλα τα κράτη-μέλη.
Προϋπολογισμός 2 τρισ. ευρώ, προτεραιότητες και εθνικές κόκκινες γραμμές
Κάθε επταετία ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός γίνεται πεδίο σκληρής σύγκρουσης, καθώς απαιτείται ομοφωνία ανάμεσα σε πλούσιους «χορηγούς» και φτωχότερους δικαιούχους. Η τρέχουσα διαπραγμάτευση δεν αφορά μόνο το ύψος του ποσού, αλλά και τη νέα ιεράρχηση πολιτικών: από αγροτικές επιδοτήσεις και συνοχή, έως άμυνα, τεχνολογία και ανταγωνιστικότητα έναντι ΗΠΑ και Κίνας.
Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν συμφωνία πριν από το τέλος του 2026, καθώς το 2027 εκλογές σε Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Πολωνία και Ελλάδα θα κάνουν τους συμβιβασμούς ακόμη πιο δύσκολους. Για χώρες όπως η Ελλάδα, που βασίζονται σε κονδύλια συνοχής και αγροτική πολιτική, το παζάρι γύρω από έναν προϋπολογισμό περί τα 1,76-2 τρισ. ευρώ θα κρίνει το πλαίσιο χρηματοδότησης της επόμενης δεκαετίας.
SBC Red Line
Η αναζήτηση νέων πόρων δεν είναι απλώς τεχνική άσκηση, αλλά μετατόπιση βάρους από τους εθνικούς προϋπολογισμούς σε υπερεθνικές φορολογικές βάσεις – από τον άνθρακα και τα απόβλητα, έως τα κέρδη της ψηφιακής οικονομίας και των crypto. Όποιος κλάδος «βαφτιστεί» ευρωπαϊκή πηγή εσόδων, θα ζήσει μόνιμη και αυξανόμενη φορολογική πίεση.
Για επιχειρήσεις τεχνολογίας, πλατφόρμες ψηφιακών υπηρεσιών, τυχερά παιχνίδια και επενδυτές σε κρυπτονομίσματα, το διακύβευμα είναι άμεσο: υψηλότερο λειτουργικό κόστος, νέα καθεστώτα συμμόρφωσης και πιθανή αναθεώρηση επιχειρηματικών μοντέλων. Για τα κράτη-μέλη, κάθε «ευρωπαϊκός φόρος» ανοίγει τη συζήτηση για αντίστοιχη ελάφρυνση εθνικών εισφορών – ή για πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι ο επόμενος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός θα κλειδώσει όχι μόνο πόσα χρήματα θα διατεθούν, αλλά και ποια Ευρώπη θα χρηματοδοτηθεί: μια Ένωση που συνεχίζει να επιδοτεί κυρίως αγροτική παραγωγή και συνοχή ή μια Ευρώπη που μεταφέρει πόρους σε άμυνα, τεχνολογία και στρατηγική αυτονομία. Για την Ελλάδα, η έγκαιρη τοποθέτηση σε αυτό το νέο φορολογικό και χρηματοδοτικό τοπίο θα κρίνει μελλοντικές ροές κεφαλαίων και επενδύσεων.
Διαβάστε επίσης:
Νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός: Οι κόκκινες γραμμές και το στοίχημα της Ελλάδας
Μητσοτάκης: Ρήγματα στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και μέτωπο Ορμούζ
#ευρωπαϊκόςπροϋπολογισμός #ΕυρωπαϊκήΈνωση #φόροι #κρυπτονομίσματα #BigTech #υπερπλούτος #δικαιώματαεκπομπών #ηλεκτρονικάαπόβλητα #ψηφιακέςυπηρεσίες #ευρωπαϊκήοικονομία #εθνικέςεισφορές #Ιρλανδία #UrsulavonderLeyen #AntonioCosta #ευρωπαϊκέςεκλογές
