Ο αποκλεισμός στο Ορμούζ και ο πόλεμος στο Ιράν δημιουργούν βραχυπρόθεσμο σοκ αλλά και προοπτική υπερπροσφοράς LNG. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει άμεσα τον πληθωρισμό σε Ευρώπη και Ασία και προδιαγράφει νέα ισορροπία τιμών.
Η παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου εισέρχεται σε μια ιδιόμορφη φάση, όπου το σημερινό γεωπολιτικό σοκ «σπέρνει» τις συνθήκες για αυριανή αφθονία. Ο αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ, που έχει θέσει εκτός λειτουργίας τη μεγαλύτερη μονάδα LNG στον κόσμο και έχει αφαιρέσει περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG, εκτόξευσε τις τιμές, αλλά ταυτόχρονα ενεργοποιεί έναν νέο κύκλο επενδύσεων εκτός Περσικού Κόλπου.
Η άνοδος του ασιατικού δείκτη JKM κοντά στα 30 δολάρια ανά εκατομμύριο BTU τον Μάρτιο, από λιγότερο από 11 δολάρια τον Φεβρουάριο, υπενθύμισε την ευθραυστότητα της αγοράς. Ωστόσο, παραμένει πολύ χαμηλότερη από τα 70 δολάρια του 2022, όταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία αναστάτωσε τις ροές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.
Πώς η ασφάλεια εφοδιασμού αλλάζει τον χάρτη του LNG
Οι εισαγωγείς της νοτιοδυτικής και νοτιοανατολικής Ασίας, όπως η Ινδία, το Μπαγκλαντές και το Πακιστάν, βίωσαν οξεία έλλειψη λόγω του κλεισίματος του Ορμούζ. Αυτές οι χώρες, κρίσιμες για τη μελλοντική ζήτηση LNG, δύσκολα θα ξαναβασιστούν στον ίδιο θαλάσσιο διάδρομο. Η προτεραιότητα πλέον είναι η διαφοροποίηση πηγών, με στροφή σε έργα στη Βόρεια Αμερική, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική.
Η λογική είναι απλή: «ό,τι βρίσκεται εκτός Ορμούζ, χτίζεται». Η κρίση λειτουργεί ως εγγύηση για μια κατασκευαστική έκρηξη νέων μονάδων υγροποίησης πέρα από τον Περσικό Κόλπο, ενώ και το Κατάρ, με χαμηλό κόστος παραγωγής, θα επιδιώξει να αυξήσει την παραγωγή του μόλις αποκατασταθεί η λειτουργία του.
Το τρίτο κύμα προσφοράς και ο κίνδυνος υπερπληθώρας
Ήδη πριν από τον πόλεμο, η αγορά προετοιμαζόταν για ένα τρίτο κύμα νέας προσφοράς LNG την περίοδο 2026-2030, με κίνδυνο υπερπροσφοράς. Τώρα, αυτό το κύμα αναμένεται να είναι μεγαλύτερο και πιθανόν μακρύτερης διάρκειας, έστω και με καθυστέρηση μερικών μηνών λόγω του Ορμούζ. Το 2023 εγκρίθηκε νέα δυναμικότητα 100 δισ. κυβικών μέτρων, ιστορικό υψηλό κατά τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
Παράλληλα, παραμένει σε εκκρεμότητα ένας κατάλογος έργων άνω των 700 δισ. κυβικών μέτρων παγκοσμίως, με περίπου 110 δισ. στις ΗΠΑ να έχουν ήδη ρυθμιστική έγκριση. Με δεδομένο ότι η σημερινή παγκόσμια παραγωγή LNG είναι σχεδόν 600 δισ. κυβικά μέτρα, η πλήρης υλοποίηση αυτών των σχεδίων θα οδηγούσε σε υπερδιπλασιασμό της προσφοράς.
Ζήτηση υπό πίεση και ανταγωνισμός από ΑΠΕ και άνθρακα
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν θα υπάρξει επαρκής ζήτηση σε επίπεδα τιμών αντίστοιχα με την προπολεμική εποχή. Το LNG έχει δεχθεί δύο διαδοχικά γεωπολιτικά πλήγματα σε τέσσερα χρόνια, ωθώντας τους υπεύθυνους πολιτικής να αναζητήσουν εναλλακτικές. Στην πλευρά της προσφοράς, η διαφοροποίηση γίνεται μακριά από το Ορμούζ· στην πλευρά της ζήτησης, μακριά από το ίδιο το LNG.
Οι αγοραστές εξετάζουν πλέον πιο συστηματικά την ηλιακή ενέργεια με αποθήκευση, αλλά και τον άνθρακα, ο οποίος επανέρχεται ως καύσιμο «ασφάλειας εφοδιασμού», όχι μόνο για ηλεκτροπαραγωγή αλλά και για χημικές χρήσεις. Βραχυπρόθεσμα, οι τιμές LNG μπορεί να παραμείνουν σχετικά υψηλές, καθώς Ευρώπη και Ασία αναπληρώνουν αποθέματα ενόψει του χειμώνα 2026-2027. Όμως, όλα συγκλίνουν προς μια αγορά όπου ο αγοραστής θα έχει το πάνω χέρι.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, μια παρατεταμένη περίοδος χαμηλότερων διεθνών τιμών LNG σημαίνει περιθώριο αποκλιμάκωσης στο κόστος ηλεκτροπαραγωγής, δεδομένου του ρόλου των μονάδων φυσικού αερίου στο εγχώριο μίγμα. Αυτό μπορεί να στηρίξει χαμηλότερες χονδρεμπορικές τιμές ρεύματος και να περιορίσει τις πιέσεις στους λογαριασμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων, εφόσον μετακυλιστεί στην τελική τιμολόγηση. Παράλληλα, η ενίσχυση της παγκόσμιας προσφοράς βελτιώνει την ασφάλεια εφοδιασμού για τα ελληνικά τερματικά LNG, αλλά η ταυτόχρονη ενίσχυση των ΑΠΕ και η πιθανή επιστροφή του άνθρακα διεθνώς καθιστούν ακόμη πιο επιτακτική μια συνεκτική εγχώρια στρατηγική για το μείγμα καυσίμων και τις επενδύσεις σε αποθήκευση ενέργειας.
#LNG #ΦυσικόΑέριο #Ενέργεια #Ασία #Ευρώπη
