Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αλλάζουν ριζικά τον ενεργειακό χάρτη της Ελλάδας, μετατρέποντας τη χώρα από καθαρό εισαγωγέα σε έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Η στροφή σε ήλιο και άνεμο συμπιέζει το κόστος χονδρικής και διαμορφώνει λιανικές τιμές κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν εξελιχθεί σε βασικό εργαλείο ενεργειακής θωράκισης της Ελλάδας, με την εγκατεστημένη ισχύ από φωτοβολταϊκά και αιολικά να εκτοξεύεται από 6,3 GW το 2019 σε πάνω από 17 GW σήμερα. Η θεαματική αυτή αύξηση έχει μετατρέψει τη χώρα από ακριβό εισαγωγέα σε ανταγωνιστικό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας, με άμεσο αντίκτυπο στις τιμές.
Πώς οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μετέτρεψαν την Ελλάδα σε εξαγωγέα ρεύματος;
Μέχρι το 2019 η Ελλάδα κάλυπτε το 18% των αναγκών της από εισαγωγές και συγκαταλεγόταν στους μεγαλύτερους εισαγωγείς ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, με ένα μίγμα που στηριζόταν σε λιγνίτη χαμηλής ποιότητας. Η ραγδαία διείσδυση φωτοβολταϊκών και αιολικών οδήγησε σε σταδιακή μείωση των εισαγωγών, ώστε το 2024 η χώρα να γίνει οριακά καθαρός εξαγωγέας και το 2025 να καταγράφει καθαρές εξαγωγές τα 2/3 των ημερών.
Το 2026 η Ελλάδα έχει πλέον αναδειχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους καθαρούς εξαγωγείς ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, πίσω μόνο από τη Γαλλία, τη Σουηδία και τις Κάτω Χώρες. Σε μια ενοποιημένη ευρωπαϊκή αγορά, καθαρός εξαγωγέας γίνεται εκείνος που διαθέτει πιο ανταγωνιστικό μίγμα παραγωγής, γεγονός που σημαίνει ότι οι εγχώριες τιμές είναι χαμηλότερες από τις αγορές στις οποίες διοχετεύεται το πλεόνασμα ρεύματος.
Πώς άλλαξαν οι τιμές ρεύματος και ποιος ο ρόλος των ΑΠΕ;
Το 2019 η Ελλάδα είχε τη μακράν υψηλότερη τιμή χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, 68% ακριβότερη από τη Γερμανία και 34% υψηλότερη από τη Βουλγαρία, καθώς αναγκαζόταν να εισάγει ρεύμα από γειτονικές αγορές. Σήμερα η εικόνα έχει αντιστραφεί, με τη χώρα να καταγράφει την έβδομη χαμηλότερη τιμή χονδρικής στην Ευρώπη, χαμηλότερη τόσο από τη Γερμανία όσο και από τη Βουλγαρία, παρά το γεγονός ότι οι τιμές παραμένουν αυξημένες σε σχέση με το 2019 λόγω των απόνερων της κρίσης του 2022.
Η σχέση ανάμεσα στην παραγωγή από ΑΠΕ και τις τιμές είναι πλέον μετρήσιμη και σαφής, καθώς τις ημέρες που οι ΑΠΕ καλύπτουν κάτω από το 60% της εγχώριας κατανάλωσης η τιμή χονδρικής είναι κατά 79% υψηλότερη σε σχέση με τις ημέρες που η παραγωγή από ΑΠΕ υπερβαίνει το 90% της ζήτησης. Παρά τη σημαντική διείσδυση των ΑΠΕ, το φυσικό αέριο εξακολουθεί να έχει σημαντικό μερίδιο στο μίγμα και να πιέζει ανοδικά τις τιμές, ειδικά σε περίοδο αυξημένων ευρωπαϊκών τιμών λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Ποιο είναι το νέο πλαίσιο αγοράς και ποια τα επόμενα βήματα;
Η Ελλάδα καταγράφει πλέον υψηλή διεθνή κατάταξη στη διείσδυση των ΑΠΕ, καθώς βρίσκεται στην τρίτη θέση παγκοσμίως στα φωτοβολταϊκά για το 2025 και στην ένατη θέση στα αιολικά, σύμφωνα με μελέτη της δεξαμενής σκέψης «Ember». Η μεταστροφή του ενεργειακού προφίλ αντανακλάται και στις ροές διασυνοριακού εμπορίου, με τις εξαγωγές να ενισχύονται ιδίως σε περιόδους αυξημένης παραγωγής από άνεμο, ενώ το 2026 οι εξαγωγές πραγματοποιούνται πλέον σε όλες τις ώρες και ημέρες.
Το επόμενο στάδιο εστιάζει στην αποθήκευση και την ευελιξία της ζήτησης, ώστε το αυξημένο δυναμικό ΑΠΕ να μεταφράζεται σταθερά σε χαμηλές τιμές. Ήδη έχουν ενταχθεί στο σύστημα οι πρώτες μπαταρίες που χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ προχωρά το εμβληματικό έργο αντλησιοταμίευσης στην Αμφιλοχία και το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δρομολογεί πρόσθετες παρεμβάσεις ενίσχυσης της αποθήκευσης.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας στη χονδρική αγορά ρεύματος περνά ήδη στους λογαριασμούς, με τις λιανικές τιμές για τους οικιακούς καταναλωτές να διαμορφώνονται 18% χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο το δεύτερο εξάμηνο του 2025, σύμφωνα με τη Eurostat. Παράλληλα, οι καταναλωτές αποκτούν νέα εργαλεία για να αξιοποιούν τις φθηνές ώρες, μέσω δυναμικών «πορτοκαλί» τιμολογίων, διζωνικών τιμολογίων με φθηνότερο ρεύμα το μεσημέρι και της σταδιακής εγκατάστασης έξυπνων μετρητών, που ήδη καλύπτουν το 60% της κατανάλωσης στο δίκτυο μέσης και χαμηλής τάσης.
Σχόλιο 
: Η στροφή στις ΑΠΕ έχει αρχίσει να αποδίδει χειροπιαστά οφέλη για τον πολίτη, με φθηνότερο ρεύμα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού χάρη στον ρόλο της Ελλάδας ως εξαγωγικής χώρας. Το πραγματικό στοίχημα για τα επόμενα χρόνια είναι η ταχεία ανάπτυξη αποθήκευσης και ευέλικτης ζήτησης, ώστε οι περίοδοι άφθονης πράσινης παραγωγής να «κλειδώνουν» μόνιμα χαμηλότερους λογαριασμούς, ακόμη και σε περιβάλλον διεθνούς ενεργειακής αστάθειας.
Διαβάστε επίσης:
Τα deals αλλάζουν τον χάρτη και ανεβάζουν τον πήχη στις ελληνικές επιχειρήσεις
#ΑΠΕ #ηλεκτρικήενέργεια #ηλιακήενέργεια #αιολικήενέργεια #φυσικόαέριο
