Η ενδιάμεση συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου ανοίγει παράθυρο αποκλιμάκωσης, αλλά πατά σε εύθραυστες ισορροπίες. Τα 60 κρίσιμα ημέρες που προβλέπει το μνημόνιο συνεννόησης θα κρίνουν αν η παύση των συγκρούσεων μπορεί να μετατραπεί σε σταθερό πλαίσιο ασφαλείας ή σε μία ακόμη χαμένη ευκαιρία.
Η ενδιάμεση συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου επιχειρεί να απαντήσει στις άμεσες παρενέργειες της σύγκρουσης, από τον αποκλεισμό του Ορμούζ έως το πάγωμα ιρανικών κεφαλαίων. Πίσω όμως από τις ρυθμίσεις για άρση αποκλεισμών και σταδιακή απελευθέρωση πόρων κρύβονται βαθιές δομικές αντιθέσεις που θα κρίνουν τη βιωσιμότητά της.
Ενδιάμεση συμφωνία ή εύθραυστο τακτικό διάλειμμα;
Η συμφωνία λειτουργεί ως μνημόνιο συνεννόησης με ορίζοντα 60 ημερών, δίνοντας χρόνο για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις πάνω στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Ταυτόχρονα, ρυθμίζει την άρση του αποκλεισμού του Ορμούζ και των ιρανικών λιμένων, σε συνδυασμό με την αποδέσμευση κεφαλαίων και την πώληση πετρελαίου εκτός κυρώσεων, όπως επιδιώκει η Τεχεράνη.
Ωστόσο, η φύση της ως «ενδιάμεσης» συμφωνίας ενέχει εγγενή αστάθεια: αντιμετωπίζει τις συνέπειες της κήρυξης του πολέμου, χωρίς να λύνει τα βαθύτερα πολιτικά και στρατηγικά ζητήματα. Αν ο δεύτερος γύρος συνομιλιών δεν αποδώσει, το ερώτημα είναι αν οι δύο πλευρές θα αρκεστούν σε μια διαρκή παράταση μιας μη εμπόλεμης αλλά ουσιαστικά αδιέξοδης κατάστασης.
Δυσπιστία, Ισραήλ και εσωτερικές ρωγμές υπονομεύουν τη σταθερότητα
Πρώτο αγκάθι είναι η θεμελιώδης δυσπιστία της Τεχεράνης προς την Ουάσιγκτον, μετά την αποχώρηση Τραμπ από τη συμφωνία JCPOA και τη δολοφονία του Κάσεμ Σολεϊμανί. Οι επανειλημμένες επιθέσεις κατά του Ιράν, ακόμη και εν μέσω παραγωγικών διαπραγματεύσεων, τροφοδοτούν την αίσθηση στην ιρανική ηγεσία ότι η σημερινή στροφή μπορεί να είναι απλώς τακτικός ελιγμός ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ.
Δεύτερη κρίσιμη εκκρεμότητα είναι ο ρόλος του Ισραήλ, το οποίο συμμετείχε στην έναρξη του πολέμου αλλά μένει εκτός του παρόντος μνημονίου συνεννόησης. Η συμφωνία καλύπτει «το σύνολο των μετώπων», άρα και τις ισραηλινές ενέργειες στον Λίβανο, ανατρέποντας την έως τώρα στρατηγική του εβραϊκού κράτους που προεξοφλεί απεριόριστη αμερικανική στήριξη. Το πώς θα αντιδράσει το Τελ Αβίβ –προσαρμογή, υπονόμευση ή σύγκρουση με τις επιλογές Τραμπ– θα καθορίσει την αντοχή της συμφωνίας.
Η επόμενη μέρα του πολέμου και το όριο των παραχωρήσεων
Τρίτο πεδίο αβεβαιότητας είναι οι εσωτερικές αντιθέσεις σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη. Στις ΗΠΑ, η γραμμή Βανς–Τραμπ για επιλεκτική αναδίπλωση από «πολυτελή» μέτωπα συγκρούεται με τους «ιέρακες» Ρούμπιο και Χέγκσεθ που επιμένουν στη σκληρή ισχύ, με φόντο και τη μάχη διαδοχής του 2028. Στο Ιράν, οι πρώτες διαδηλώσεις σκληροπυρηνικών κατά της συμφωνίας αποκαλύπτουν ρωγμές στον συνασπισμό εξουσίας και ερωτήματα για τον πραγματικό βαθμό ελέγχου από τον ανώτατο ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεϊ.
Τέλος, τα όρια των διαπραγματεύσεων είναι εκ των προτέρων στενά: η Τεχεράνη δηλώνει ότι δεν προτίθεται να ανοίξει ζητήματα όπως οι βαλλιστικοί πύραυλοι ή η «περιφερειακή συμπεριφορά», πέραν του πυρηνικού φακέλου. Ακόμη και εκεί, δεν υπάρχει ένδειξη ότι θα δεχθεί όρους πιο περιοριστικούς από τη συμφωνία Ομπάμα, την οποία ο Τραμπ θέλει πολιτικά να υπερκεράσει. Αν οι θέσεις μείνουν τόσο απομακρυσμένες, η ενδιάμεση συμφωνία κινδυνεύει να παγιωθεί ως μόνιμη εκκρεμότητα.
SBC Red Line
Το μνημόνιο συνεννόησης λειτουργεί περισσότερο ως διαχείριση κόστους για τις ΗΠΑ παρά ως στρατηγική λύση για τη Μέση Ανατολή. Η σταδιακή αποστασιοποίηση από την ισραηλινή ατζέντα «αέναου πολέμου» είναι το πραγματικό γεωπολιτικό σοκ της συμφωνίας.
Για τις επιχειρήσεις, ειδικά στην ενέργεια και τη ναυτιλία, η προσωρινή άρση του αποκλεισμού του Ορμούζ δημιουργεί παράθυρο ευκαιρίας αλλά όχι βεβαιότητας. Κανένα επιχειρηματικό πλάνο δεν μπορεί να στηριχθεί σε ορίζοντα μόλις 60 ημερών χωρίς σαφή εικόνα για τις κυρώσεις και τις ροές πετρελαίου.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι αν αυτή η ενδιάμεση συμφωνία αποτύχει, θα ενισχυθούν όσοι επενδύουν στη λογική της μόνιμης έντασης και της επιλεκτικής αποσταθεροποίησης. Το πραγματικό στοίχημα των επόμενων δύο μηνών είναι αν Ουάσιγκτον και Τεχεράνη μπορούν να μετατρέψουν ένα τακτικό διάλειμμα σε διαπραγμάτευση ουσίας ή αν θα εγκλωβιστούν σε μια νέα «κανονικότητα» διαρκούς κρίσης.
Διαβάστε επίσης:
ΗΠΑ: Επιβράδυνση στη δημιουργία θέσεων εργασίας σύμφωνα με ADP
ΗΠΑ και Ιράν ανακοινώνουν προσωρινή συμφωνία για την ενέργεια
#ΗΠΑ #Ιράν #ενδιάμεσησυμφωνία #ΝτόναλντΤραμπ #Ισραήλ #Ορμούζ #πυρηνικόπρόγραμμα #κυρώσεις #ΜέσηΑνατολή #ενέργεια #γεωπολιτική #ναυτιλία #πετρέλαιο #εσωτερικέςαντιθέσεις #διεθνείςσχέσεις
