Η έξτρα αύξηση συντάξεων μπαίνει στο επίκεντρο του πακέτου που ετοιμάζει η κυβέρνηση ενόψει ΔΕΘ, με στόχο να περιοριστεί η φθορά του εισοδήματος από τον επίμονα υψηλό πληθωρισμό. Στο τραπέζι τρία σενάρια, με επικρατέστερο έναν μόνιμο μηχανισμό αυτόματης προσαρμογής.
Η έξτρα αύξηση συντάξεων μπαίνει στο επίκεντρο του πακέτου που ετοιμάζει η κυβέρνηση ενόψει των ανακοινώσεων του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ, ως απάντηση στη συνεχή διάβρωση της αγοραστικής δύναμης των ηλικιωμένων από τον πληθωρισμό. Στόχος είναι να περιοριστεί το χάσμα που έχει ανοίξει την τελευταία δεκαετία ανάμεσα σε μισθούς και συντάξεις, αλλά και ανάμεσα στον επίσημο δείκτη τιμών και το πραγματικό κόστος ζωής των συνταξιούχων.
Πώς θα λειτουργήσει η έξτρα αύξηση συντάξεων με ρήτρα πληθωρισμού;
Το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει μια πρόσθετη αύξηση των συντάξεων, της τάξης περίπου του 2,5%, με ρήτρα πληθωρισμού που θα ενεργοποιείται κάθε χρόνο όταν ο δείκτης τιμών υπερβαίνει συγκεκριμένο όριο. Ο μηχανισμός θα στοχεύει στην κάλυψη μέρους της απόστασης ανάμεσα στις ετήσιες αυξήσεις και την πραγματική ακρίβεια σε βασικά αγαθά όπως τρόφιμα, ενέργεια, φάρμακα και ενοίκια.
Για να εφαρμοστεί ένα τέτοιο σχήμα, θα χρειαστεί να τροποποιηθεί η ρήτρα του νόμου Κατρούγκαλου που σήμερα «φρενάρει» τις αυξήσεις στο ύψος του πληθωρισμού. Το κόστος της πρότασης εκτιμάται γύρω στα 500 εκατ. ευρώ και θεωρείται πολιτικά ελκυστικό, καθώς καλύπτει το σύνολο των συνταξιούχων, σε αντίθεση με στοχευμένες παρεμβάσεις που ωφελούν μόνο συγκεκριμένες κατηγορίες.
Το μόνιμο επίδομα και η αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης
Παράλληλα εξετάζεται νέα ενίσχυση στο μόνιμο επίδομα των συνταξιούχων, πέραν της ήδη προγραμματισμένης αύξησης από τα 250 στα 300 ευρώ. Στο τραπέζι βρίσκεται σενάριο ώστε το ποσό που θα καταβληθεί τον Νοέμβριο να φτάσει ενδεχομένως τα 400 ευρώ, διευρύνοντας και τον αριθμό των δικαιούχων.
Το τρίτο σενάριο αφορά τη μείωση των κρατήσεων μέσω αναμόρφωσης της Εισφοράς Αλληλεγγύης (ΕΑΣ) σε κύριες και επικουρικές συντάξεις. Για τις κύριες, μελετάται η επιβολή της εισφοράς μόνο στο τμήμα πάνω από τα 1.400 ευρώ, ενώ για τις επικουρικές εξετάζεται ακόμη και πλήρης κατάργηση. Η λύση αυτή όμως αφορά περίπου 650.000 συνταξιούχους και όχι το σύνολο, γεγονός που περιορίζει την πολιτική της απήχηση.
Οι χαμένες αποδόσεις της δεκαετίας και η πίεση του πληθωρισμού
Τα στοιχεία που έχει στα χέρια του το οικονομικό επιτελείο δείχνουν ότι την περίοδο 2019-2026 ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης αυξάνεται ονομαστικά κατά 28,5% και ο κατώτατος κατά 39,4%, ενώ οι συντάξεις, που άρχισαν να ενισχύονται από το 2023, φτάνουν σωρευτικά στο 16,3%. Την ίδια στιγμή ο σωρευτικός πληθωρισμός κινείται γύρω στο 21%, με αποτέλεσμα οι μισθοί να υπερκαλύπτουν τον δείκτη τιμών, αλλά οι συντάξεις να μένουν περίπου 5 ποσοστιαίες μονάδες πίσω.
Οι περικοπές της περιόδου 2010-2018, που σε πολλές κατηγορίες κύριων συντάξεων έφτασαν το 20%-45%, έχουν αποκατασταθεί μόνο εν μέρει. Ενδεικτικά, συνταξιούχος που από 1.500 ευρώ βρέθηκε στα 1.050 ευρώ μετά τα μνημόνια, με τις αυξήσεις από το 2023 και μετά έχει φτάσει στα 1.213 ευρώ: έχει ανακτήσει μόλις το 35% της απώλειας, με το 65% να παραμένει «χαμένο», πριν καν υπολογιστεί η επίδραση του πληθωρισμού.
Η πίεση από την ακρίβεια και το στοίχημα της ΔΕΘ
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο δύσκολη αν συνυπολογιστεί ότι ο επίσημος πληθωρισμός γύρω στο 5% δεν αποτυπώνει το πραγματικό καλάθι δαπανών των ηλικιωμένων, όπου η αύξηση τιμών σε τρόφιμα, ενέργεια, φάρμακα και στέγαση κινείται υψηλότερα. Η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι για τους συνταξιούχους με «προσωπική διαφορά» το πρόβλημα είναι οξύτερο, καθώς δεν έλαβαν όλες τις αυξήσεις της τελευταίας περιόδου.
Στους μισθούς, οι απώλειες των μνημονίων έχουν καλυφθεί σε μεγαλύτερο βαθμό, αν και σε πραγματικούς όρους η μείωση της αγοραστικής δύναμης παραμένει κοντά στο 30% σε σχέση με το 2009. Το πακέτο της ΔΕΘ καλείται έτσι να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη στήριξης των συνταξιούχων, τη δημοσιονομική αντοχή και την απαίτηση για ένα πιο δίκαιο μοίρασμα της ανάπτυξης μετά από μια δεκαετία λιτότητας.
SBC Red Line
Η συζήτηση για έξτρα αύξηση συντάξεων κρύβει μια παραδοχή: ότι ο τυπικός πληθωρισμός δεν επαρκεί πια ως «πυξίδα» για την κοινωνική πολιτική. Η πραγματική ακρίβεια στα βασικά αγαθά των ηλικιωμένων έχει ξεφύγει, και αυτό δεν μπορεί να καλυφθεί μόνο με εφάπαξ επιδόματα.
Για τις επιχειρήσεις, μια μόνιμη ρήτρα πληθωρισμού στις συντάξεις σημαίνει σταθερότερη κατανάλωση αλλά και πιο περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο για μειώσεις φόρων και εισφορών. Οι κλάδοι που στηρίζονται έντονα στη δαπάνη των συνταξιούχων, από το λιανεμπόριο μέχρι τις υπηρεσίες υγείας, έχουν άμεσο συμφέρον από μια πιο προβλέψιμη εισοδηματική πολιτική.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η χώρα μπαίνει σε φάση όπου η σύγκρουση μεταξύ δημοσιονομικής πειθαρχίας και κοινωνικής αποκατάστασης θα γίνεται όλο και πιο ορατή. Το στοίχημα της κυβέρνησης στη ΔΕΘ δεν είναι μόνο πόσα θα δώσει, αλλά αν θα πείσει ότι υπάρχει μακροπρόθεσμο σχέδιο για τη σταδιακή αναπλήρωση των απωλειών χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η σταθερότητα.
Διαβάστε επίσης:
Άκης Σκέρτσος καταγγέλλει φορολογικό λαϊκισμό για 13η σύνταξη
#συντάξεις #πληθωρισμός #έξτρααύξηση #ΔΕΘ #ΕισφοράΑλληλεγγύης #νόμοςΚατρούγκαλου #επιδόματασυνταξιούχων #αγοραστικήδύναμη #δημοσιονομικόκόστος #μνημόνια #μισθοί #κυβερνητικάμέτρα #νοικοκυριά #ηλικιωμένοι #οικονομικόεπιτελείο
