Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός των περίπου 2 τρισ. ευρώ μετά το 2028 γίνεται το πεδίο όπου συγκρούονται στρατηγική, πολιτική και γεωπολιτική. Βόρειες και Νότιες χώρες αναμετρώνται για το αν η Ένωση θα επενδύσει πρωτίστως σε άμυνα και ανταγωνιστικότητα ή θα διαφυλάξει τις παραδοσιακές πολιτικές συνοχής και γεωργίας.
Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός των περίπου 2 τρισ. ευρώ για την επόμενη επταετία δεν είναι μια τεχνική άσκηση λογιστικής, αλλά η πιο πολιτική απόφαση της ΕΕ για την «επόμενη μέρα». Στο τραπέζι των Βρυξελλών συμπυκνώνεται το πώς η Ευρώπη θα απαντήσει στην κινεζική πρόκληση, στην ανάγκη ενίσχυσης της άμυνας και στις πιέσεις από λαϊκιστικές δυνάμεις στο εσωτερικό.
Η σύνοδος κορυφής χωρίζεται ουσιαστικά σε δύο πράξεις: την Πέμπτη για τη στρατηγική απέναντι στην Κίνα και την Παρασκευή για το ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό. Ανάμεσα στις δύο συζητήσεις, αναδεικνύεται το χάσμα ανάμεσα στις φιλοδοξίες για γεωπολιτική αναβάθμιση και στις πολιτικές αντοχές των κρατών-μελών.
Πώς ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός γίνεται εργαλείο άμυνας και ανταγωνιστικότητας;
Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν περιγράφει το περιβάλλον ως «γεωπολιτικό κατακερματισμό, οικονομική αναδιάταξη και ταχύτατες τεχνολογικές αλλαγές». Σε αυτό το πλαίσιο, η συζήτηση για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό μετατρέπεται σε στρατηγικό σχεδιασμό για το αν η ΕΕ θα μπορέσει να σταθεί απέναντι σε Κίνα και ΗΠΑ.
Γερμανία, Ολλανδία, Σουηδία και Αυστρία ζητούν περιορισμένο προϋπολογισμό αλλά ριζική αλλαγή προτεραιοτήτων. Θέλουν περισσότερους πόρους για άμυνα, καινοτομία, ενεργειακή ασφάλεια και βιομηχανική πολιτική, θεωρώντας ότι οι παραδοσιακές δαπάνες δεν ανταποκρίνονται πλέον στον νέο παγκόσμιο συσχετισμό.
Βορράς εναντίον Νότου: Ποιος χάνει και ποιος κερδίζει από την ανακατανομή;
Στον αντίποδα, ο Νότος και πολλές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης υπερασπίζονται τη γεωργία και την πολιτική συνοχής, που αποτελούν βασικό μοχλό ανάπτυξης των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών. Τονίζουν ότι οι προτάσεις για τον νέο προϋπολογισμό ήδη μειώνουν το μερίδιο αυτών των πολιτικών.
Οι κυβερνήσεις αυτές υποστηρίζουν ότι τα παραδοσιακά κονδύλια μπορούν να υπηρετήσουν και νέες προτεραιότητες, χωρίς βίαιη ανακατανομή. Στην ουσία, φοβούνται ότι μια απότομη στροφή σε άμυνα και βιομηχανική πολιτική θα αφήσει πίσω αγροτικό τομέα και περιφερειακή ανάπτυξη, τροφοδοτώντας περαιτέρω κοινωνικές και πολιτικές εντάσεις.
Το δίλημμα της Ευρώπης: Προσαρμογή σε νέο κόσμο ή εμμονή στο παλιό μοντέλο;
Ο επόμενος πολυετής ευρωπαϊκός προϋπολογισμός, ύψους περίπου 2 τρισ. ευρώ, θα είναι το βασικό εργαλείο χρηματοδότησης μετά το 2028 για υποδομές, καινοτομία, αγροτικές επιδοτήσεις, περιφερειακή ανάπτυξη και νέες προτεραιότητες άμυνας και οικονομικής ασφάλειας. Γι’ αυτό και η διαπραγμάτευση ξεπερνά κατά πολύ τη συνηθισμένη «μάχη για κονδύλια».
Στην πραγματικότητα, το ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θα ευθυγραμμίσει τις δαπάνες της με έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτατα ή αν θα επιμείνει στις πολιτικές που τη διαμόρφωσαν τις προηγούμενες δεκαετίες. Το αυξανόμενο χάσμα ανάμεσα στις γεωπολιτικές προκλήσεις που αναγνωρίζουν οι ηγέτες και στις επιλογές που αντέχουν πολιτικά στο εσωτερικό τους, προμηνύει σκληρές συγκρούσεις στα επόμενα ευρωπαϊκά συμβούλια.
SBC Red Line
Πίσω από τη διαπραγμάτευση για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό κρύβεται μια σιωπηρή αναμέτρηση για το αν η ΕΕ θα γίνει κανονική γεωπολιτική δύναμη ή θα παραμείνει κυρίως μηχανισμός αναδιανομής. Η επιλογή προτεραιοτήτων ανάμεσα σε άμυνα, βιομηχανία και συνοχή είναι στην ουσία επιλογή ταυτότητας.
Για τις επιχειρήσεις, το πού θα κατευθυνθούν τα 2 τρισ. ευρώ θα καθορίσει πού θα υπάρξουν πραγματικές ευκαιρίες: σε αμυντική βιομηχανία, τεχνολογία και ενέργεια ή σε παραδοσιακά έργα υποδομών και αγροδιατροφής. Οι ελληνικές εταιρείες θα χρειαστεί να διαβάσουν έγκαιρα τη στροφή, αν δεν θέλουν να βρεθούν θεατές στη νέα ευρωπαϊκή κατανομή ισχύος.
Σε μεγαλύτερο ορίζοντα, η Ευρώπη παίζει το στοίχημα του αν θα επενδύσει τώρα σε ανθεκτικότητα και ανταγωνιστικότητα ή αν θα αναβάλει τις δύσκολες αποφάσεις για μετά την επόμενη κρίση. Όποια κατεύθυνση κι αν επικρατήσει, θα σφραγίσει το ευρωπαϊκό οικονομικό και πολιτικό τοπίο της δεκαετίας του 2030.
Διαβάστε επίσης:
ΕΕ: Σύνοδος κορυφής σε σταυροδρόμι για Ουκρανία και Κίνα
Μητσοτάκης θέτει στις Βρυξέλλες ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και άμυνα
#ευρωπαϊκόςπροϋπολογισμός #ΕυρωπαϊκήΈνωση #Κίνα #άμυνα #ανταγωνιστικότητα #γεωργία #πολιτικήσυνοχής #βιομηχανικήπολιτική #ενεργειακήασφάλεια #πολυετήςπροϋπολογισμός #ΒόρειαΕυρώπη #ΝότιαΕυρώπη #ΟύρσουλαφονντερΛάιεν #γεωπολιτικέςπροκλήσεις #οικονομικήπολιτικήΕΕ
