Ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας αποδίδει σχεδόν ολόκληρη την υπέρβαση του πληθωρισμού στον πόλεμο στο Ιράν, αναδεικνύοντας τον ρόλο του γεωπολιτικού κινδύνου στη νομισματική πολιτική. Η παραδοχή αυτή φωτίζει τα όρια των κεντρικών τραπεζών απέναντι σε εξωγενείς ενεργειακές και γεωπολιτικές αναταράξεις.
Ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Άντριου Μπέιλι περιέγραψε ως «εξαιρετικά απογοητευτική» την επίδραση του πολέμου στο Ιράν στον πληθωρισμό του Ηνωμένου Βασιλείου, υπογραμμίζοντας ότι η σημερινή υπέρβαση του στόχου οφείλεται «σχεδόν εξ ολοκλήρου» στις επιπτώσεις της σύρραξης. Μιλώντας στην Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής των Λόρδων, τόνισε ότι, εάν δεν είχε ξεσπάσει η σύγκρουση στα τέλη Φεβρουαρίου, ο πληθωρισμός θα βρισκόταν πλέον πολύ κοντά στον στόχο του 2%.
Η τοποθέτηση Μπέιλι έρχεται σε μια συγκυρία όπου η βρετανική οικονομία ισορροπεί ανάμεσα σε υποτονική ανάπτυξη και επίμονο πληθωρισμό, με την Τράπεζα της Αγγλίας να δέχεται πολιτικές και κοινωνικές πιέσεις για τη διαχείριση των επιτοκίων. Η αναφορά στον πόλεμο ως βασικό εξωγενές σοκ ερμηνεύεται και ως προσπάθεια αποσαφήνισης του τι μπορεί και τι δεν μπορεί να ελέγξει μια κεντρική τράπεζα.
Πληθωρισμός, πόλεμος και το «δίλημμα» της Τράπεζας της Αγγλίας
Ο Μπέιλι παραδέχθηκε ότι η Τράπεζα βρίσκεται σε «θέση αντισταθμίσματος» βραχυπρόθεσμα, με τον πληθωρισμό υψηλότερο και τη δραστηριότητα χαμηλότερη από ό,τι προέβλεπαν τα προηγούμενα σενάρια. Η σύγκρουση στο Ιράν, με εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, έχει ενισχύσει την αβεβαιότητα στις αγορές ενέργειας, αυξάνοντας το κόστος εισαγωγών και μεταφέροντας τις πιέσεις σε τιμές και μισθούς.
Στο πλαίσιο αυτό, η Τράπεζα της Αγγλίας βρίσκεται αντιμέτωπη με το κλασικό δίλημμα της νομισματικής πολιτικής σε περιόδους γεωπολιτικών σοκ: μια επιθετική αύξηση επιτοκίων θα μπορούσε να περιορίσει τις δευτερογενείς πληθωριστικές επιδράσεις, αλλά με τίμημα ακόμη ασθενέστερη ανάπτυξη. Αντίθετα, μια ταχύτερη χαλάρωση θα στήριζε τη δραστηριότητα, αλλά με κίνδυνο να παγιωθούν οι προσδοκίες για υψηλότερο πληθωρισμό.
Ανάπτυξη χωρίς ύφεση; Τα σενάρια της BoE και ο παράγοντας αβεβαιότητα
Παρά τις πιέσεις, ο Μπέιλι σημείωσε ότι «σχεδόν όλες» οι προσομοιώσεις της Τράπεζας δείχνουν επιβράδυνση της ανάπτυξης, αλλά όχι ύφεση. Ωστόσο, ο ίδιος αναγνώρισε ότι η αβεβαιότητα γύρω από τις γεωπολιτικές εξελίξεις παραμένει εξαιρετικά υψηλή, γεγονός που περιορίζει την αξιοπιστία κάθε μεσοπρόθεσμης πρόβλεψης.
Για τη βρετανική οικονομία, αυτό σημαίνει ότι η πορεία των επιτοκίων δεν θα καθοριστεί μόνο από τους κλασικούς εγχώριους δείκτες (αγορά εργασίας, κατανάλωση, επενδύσεις), αλλά και από την εξέλιξη του πολέμου και τις δευτερογενείς επιπτώσεις του στις τιμές ενέργειας και στην εμπιστοσύνη. Η νομισματική πολιτική καλείται να λειτουργήσει μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η γεωπολιτική συχνά υπερκαλύπτει τα εγχώρια μακροοικονομικά δεδομένα.
Τι σημαίνει για την Ευρώπη και τη νομισματική πολιτική της Δύσης
Η βρετανική εμπειρία δεν είναι μεμονωμένη. Οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες της Δύσης, από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έως τη Federal Reserve, αντιμετωπίζουν διαδοχικά εξωγενή σοκ – πανδημία, πόλεμος στην Ουκρανία, τώρα σύρραξη στο Ιράν – που μετατρέπουν τον πληθωρισμό από καθαρά νομισματικό φαινόμενο σε σύνθετο γεωοικονομικό ζήτημα. Ο κύκλος αυτός ενισχύει την τάση οι αποφάσεις για τα επιτόκια να λαμβάνουν ολοένα και περισσότερο υπόψη τον κίνδυνο διαταραχών στην ενέργεια και στο εμπόριο.
Για την Ευρώπη, ο πόλεμος στο Ιράν λειτουργεί ως υπενθύμιση της ενεργειακής ευαλωτότητας και της εξάρτησης από κρίσιμες θαλάσσιες οδούς και προμηθευτές. Η αναφορά Μπέιλι ότι ο στόχος πληθωρισμού θα είχε επιτευχθεί χωρίς τη σύρραξη δείχνει πόσο λεπτή είναι η ισορροπία στη μετάβαση από την περίοδο των υψηλών επιτοκίων σε ένα πιο ουδέτερο περιβάλλον πολιτικής.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, το μήνυμα από το Λονδίνο είναι διπλό. Πρώτον, η πορεία του πληθωρισμού στην Ευρωζώνη – και άρα των επιτοκίων της ΕΚΤ – θα συνεχίσει να καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από γεωπολιτικούς παράγοντες, ειδικά στην ενέργεια. Αυτό σημαίνει ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις και τράπεζες οφείλουν να διατηρούν σενάρια αντοχής για παρατεταμένα υψηλότερο κόστος χρήματος από ό,τι προεξοφλούσαν πριν τη σύρραξη στο Ιράν. Δεύτερον, η έμφαση Μπέιλι στην εξωγενή φύση του σοκ υπενθυμίζει την ανάγκη για ενίσχυση της ενεργειακής διαφοροποίησης και της ανθεκτικότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας. Για την Ελλάδα, με ρόλο κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο, αυτό μεταφράζεται σε ευκαιρίες σε υποδομές, ναυτιλία και αποθήκευση ενέργειας, αλλά και σε υποχρέωση για συνετή δημοσιονομική και πιστωτική πολιτική, ώστε οι επόμενες γεωπολιτικές αναταράξεις να μη μετατραπούν σε νέα κρίση κόστους χρήματος για την πραγματική οικονομία.
#ΤράπεζαΤηςΑγγλίας #Πληθωρισμός #Ιράν #Ενέργεια #ΝομισματικήΠολιτική
