Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θα ήθελε να συναντήσει τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν Μοτζτάμπα Χαμενεΐ για συνομιλίες. Η τοποθέτηση συνδέεται άμεσα με τις διαπραγματεύσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και τον ρόλο της Τεχεράνης στην περιοχή.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ άνοιξε δημόσια το ενδεχόμενο απευθείας συνάντησης με τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, συνδέοντας την πρωτοβουλία με την πορεία των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Μιλώντας σε συνέντευξή του στη «New York Post», ο Τραμπ περιέγραψε τον Χαμενεΐ ως κεντρικό παράγοντα στις συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν.
Ο ρόλος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ στις διαπραγματεύσεις
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες του, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είναι «απολύτως» εμπλεκόμενος στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό καθεστώς του Ιράν. Όπως είπε, «λένε ότι αυτός δίνει την έγκριση, γιατί έτσι είναι εδώ και πολύ, πολύ καιρό», παραπέμποντας στη συνέχεια εξουσίας από τον εκλιπόντα ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ στον γιο του.
Η αναφορά αυτή δείχνει ότι ο Λευκός Οίκος αντιλαμβάνεται την τελική απόφαση για οποιαδήποτε συμφωνία ως ζήτημα που κρίνεται στην κορυφή της ιρανικής θεοκρατικής ιεραρχίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η προοπτική συνάντησης με τον ανώτατο ηγέτη παρουσιάζεται ως προσπάθεια άμεσης πολιτικής επικύρωσης τυχόν συμφωνίας.
«Φαίνεται ότι τα πάμε αρκετά καλά» μέσω μεσαζόντων
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι ο ίδιος και ο Χαμενεΐ «φαίνεται να τα πηγαίνουν αρκετά καλά» μέσω μεσαζόντων, χωρίς να κατονομάσει τους διαύλους επικοινωνίας. Η διατύπωση αυτή παραπέμπει σε παρασκηνιακές επαφές, οι οποίες λειτουργούν ως προθάλαμος για πιθανή απευθείας πολιτική συνάντηση.
Ο πρόεδρος συμπλήρωσε ότι «θα ήθελε» να τον συναντήσει και ότι «πιθανότατα θα συναντηθούν κάποια στιγμή», αφήνοντας ωστόσο σαφές πως όλα εξαρτώνται από την εξέλιξη των συνομιλιών. Η προϋπόθεση αυτή συνδέει την πολιτική εικόνα μιας συνάντησης κορυφής με απτά αποτελέσματα στο πυρηνικό ζήτημα.
Σύνδεση της συνάντησης με τον ναυτικό αποκλεισμό
Πέρα από τη ρητορική περί διαλόγου, ο Τραμπ έθεσε και συγκεκριμένο διακύβευμα: εάν οι συνομιλίες προχωρήσουν θετικά, άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να άρει τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν έως την Ημέρα της Εργασίας. Η σύνδεση της άρσης του αποκλεισμού με την επιτυχία των διαπραγματεύσεων λειτουργεί ως κίνητρο προς την Τεχεράνη, αλλά και ως μήνυμα προς τους συμμάχους των ΗΠΑ για την κατεύθυνση της αμερικανικής πολιτικής.
Η δέσμευση αυτή, ακόμη και σε επίπεδο πρόθεσης, αναδεικνύει πώς η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί τα εργαλεία πίεσης –όπως ο ναυτικός αποκλεισμός– ως διαπραγματευτικό μοχλό. Ταυτόχρονα, προετοιμάζει το εσωτερικό ακροατήριο στις ΗΠΑ για το ενδεχόμενο μιας πιο ευέλικτης στάσης, εφόσον επιτευχθεί συμφωνία που θα μπορεί να παρουσιαστεί ως ενίσχυση της ασφάλειας.
Τι σημαίνει η πρόταση Τραμπ για την περιφερειακή σταθερότητα;
Η δημόσια διάθεση για συνάντηση με τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ σηματοδοτεί μια προσέγγιση όπου η Ουάσιγκτον αναγνωρίζει ότι η πραγματική ισχύς στο ιρανικό σύστημα συγκεντρώνεται στον ανώτατο ηγέτη. Η επιλογή αυτή μπορεί να επιταχύνει ή να δυσκολέψει τις διαπραγματεύσεις, ανάλογα με το πώς θα αντιδράσει η Τεχεράνη, αλλά και με το πώς θα ερμηνεύσουν οι περιφερειακοί παίκτες την κίνηση των ΗΠΑ.
Για τις χώρες της περιοχής, κάθε ένδειξη πιθανής άρσης του ναυτικού αποκλεισμού και εξομάλυνσης των σχέσεων ΗΠΑ–Ιράν επηρεάζει τους υπολογισμούς ασφαλείας, τις ενεργειακές ροές και τις ισορροπίες ισχύος στον Περσικό Κόλπο. Η διασύνδεση πυρηνικού φακέλου, κυρώσεων και στρατιωτικής παρουσίας δημιουργεί ένα πλέγμα στο οποίο ακόμη και μια δήλωση πρόθεσης αποκτά βαρύτητα.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, κάθε κίνηση αποκλιμάκωσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αφορά άμεσα τη σταθερότητα στις θαλάσσιες οδούς ενέργειας που διατρέχουν τη Μέση Ανατολή και καταλήγουν στη Μεσόγειο. Μια πιθανή άρση του ναυτικού αποκλεισμού και βελτίωση των σχέσεων θα μπορούσε να περιορίσει κινδύνους διαταραχών στις θαλάσσιες μεταφορές, με έμμεσες επιπτώσεις στα ναύλα, στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και στον σχεδιασμό της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στην ευρύτερη περιοχή.
#Τραμπ #Ιράν #Χαμενεΐ #ΗΠΑ #διπλωματία
