Αν κλείσει και η νότια πύλη της Ερυθράς Θάλασσας, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη διαταραχή των τελευταίων δεκαετιών
Ενώ όλη η προσοχή της διεθνούς κοινότητας παραμένει στραμμένη στα Στενά του Ορμούζ, οι αναλυτές της ενεργειακής αγοράς προειδοποιούν ότι ο πραγματικός κίνδυνος ίσως βρίσκεται εκατοντάδες μίλια νοτιότερα.
Η απειλή του Ιράν να πλήξει ή να κλείσει το στρατηγικό πέρασμα της Βαβ ελ Μαντέμπ, στο νότιο άκρο της Ερυθράς Θάλασσας, θα μπορούσε να προκαλέσει ένα νέο σοκ στην παγκόσμια αγορά ενέργειας και να εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου σε επίπεδα που δεν έχουν καταγραφεί εδώ και χρόνια.
Η Βαβ ελ Μαντέμπ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη, συνδέοντας την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και τον Ινδικό Ωκεανό. Για δεκαετίες λειτουργούσε ως βασικός διάδρομος μεταφοράς ενέργειας μεταξύ Μέσης Ανατολής, Ευρώπης και Ασίας.
Σήμερα όμως έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Η «βαλβίδα ασφαλείας» του παγκόσμιου πετρελαίου
Μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και τις επιθέσεις κατά δεξαμενόπλοιων στον Περσικό Κόλπο, η Saudi Arabia ενεργοποίησε πλήρως τον αγωγό East-West Pipeline.
Ο αγωγός μεταφέρει εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως από τα πεδία της Ανατολικής Σαουδικής Αραβίας προς τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας.
Από εκεί τα φορτία συνεχίζουν το ταξίδι τους προς την Ασία μέσω της Βαβ ελ Μαντέμπ.
Η στρατηγική αυτή επέτρεψε στις αγορές να αποφύγουν μια ακόμη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση.
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, οι ροές πετρελαίου και προϊόντων μέσω της Βαβ ελ Μαντέμπ αυξήθηκαν από 3,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Φεβρουάριο σε περίπου 7,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Απρίλιο.
Με απλά λόγια, η Ερυθρά Θάλασσα αντικατέστησε σε μεγάλο βαθμό το Ορμούζ ως εναλλακτική ενεργειακή αρτηρία.
Η απειλή της Τεχεράνης
Οι Islamic Revolutionary Guard Corps προειδοποίησαν ότι το Ιράν θα μπορούσε να κινηθεί κατά της Βαβ ελ Μαντέμπ εάν συνεχιστούν οι ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο και στη Γάζα.
Αν και η Τεχεράνη δεν ελέγχει άμεσα το πέρασμα, διαθέτει έναν σημαντικό μοχλό πίεσης.
Πρόκειται για τους συμμάχους της στην Υεμένη.
Ο παράγοντας Χούθι
Οι αντάρτες Houthis απέδειξαν ήδη την περίοδο 2023-2025 ότι μπορούν να διαταράξουν σοβαρά τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα.
Με περιορισμένο αριθμό επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων κατάφεραν να αναγκάσουν πολλές ναυτιλιακές εταιρείες να εγκαταλείψουν τη διαδρομή μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και να επιλέξουν τον περίπλου της Αφρικής.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι Χούθι δεν χρειάζεται να πλήξουν κάθε πλοίο που διέρχεται από τη Βαβ ελ Μαντέμπ.
Αρκούν λίγα στοχευμένα περιστατικά για να αυξηθούν τα ασφάλιστρα κινδύνου και να αποτραπεί η διέλευση μεγάλου μέρους του στόλου.
Οι αγορές αρχίζουν να ανησυχούν
Η αγορά πετρελαίου αντέδρασε ήδη στις ιρανικές απειλές.
Οι τιμές του αργού κατέγραψαν άνοδο περίπου 8% κατά τη διάρκεια της εβδομάδας πριν αποκλιμακωθούν προσωρινά μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου.
Ωστόσο, η εκεχειρία παραμένει εύθραυστη.
Η Hezbollah έχει ήδη απορρίψει δημόσια τη συμφωνία, ενώ οι συγκρούσεις συνεχίζονται σε διάφορα σημεία της περιοχής.
Αυτό σημαίνει ότι ο κίνδυνος για τη Βαβ ελ Μαντέμπ παραμένει ενεργός.
Η Ασία στο επίκεντρο του κινδύνου
Οι χώρες που θα επηρεαστούν περισσότερο από ένα πιθανό κλείσιμο του περάσματος είναι οι μεγάλες οικονομίες της Ασίας.
Η Japan, η South Korea, η China και η India εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ενεργειακές ροές που διέρχονται από την περιοχή.
Εάν διακοπεί και αυτή η διαδρομή, η παγκόσμια αγορά θα χάσει ένα σημαντικό μέρος των εναλλακτικών επιλογών που διαθέτει σήμερα.
SBC Energy View
Για μήνες οι αγορές επικεντρώνονταν αποκλειστικά στα Στενά του Ορμούζ.
Η πραγματικότητα όμως έχει αλλάξει.
Η Βαβ ελ Μαντέμπ έχει εξελιχθεί στη σημαντικότερη εφεδρική ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη.
Εάν το Ορμούζ είναι η καρδιά των παγκόσμιων πετρελαϊκών ροών, τότε η Βαβ ελ Μαντέμπ είναι πλέον ο πνεύμονας που κρατά ζωντανό το σύστημα.
Και αυτό ακριβώς την καθιστά ευάλωτη.
Το μεγαλύτερο ρίσκο για τις αγορές δεν είναι πλέον η απώλεια ιρανικού πετρελαίου.
Είναι το ενδεχόμενο να χαθεί και η εναλλακτική διαδρομή που επιτρέπει στη Σαουδική Αραβία και στους άλλους παραγωγούς του Κόλπου να συνεχίσουν να τροφοδοτούν τον κόσμο.
Αν συμβεί αυτό, η ενεργειακή κρίση του 2026 θα περάσει σε εντελώς διαφορετικό επίπεδο.
