Η καθημερινή ζωή στο Ιράν συμπιέζεται από εκρηκτικές αυξήσεις τιμών στα βασικά αγαθά, παρά τις αυξήσεις μισθών και τα κουπόνια τροφίμων. Η εικόνα γεμάτων ραφιών αλλά άδειων πορτοφολιών φωτίζει τα όρια της κρατικής παρέμβασης σε μια οικονομία υπό κυρώσεις και γεωπολιτική ένταση.
Η ιρανική οικονομία βρίσκεται σε μια επικίνδυνη ισορροπία, όπου οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται εβδομαδιαία ενώ οι μισθοί αναπροσαρμόζονται μόλις μία φορά τον χρόνο. Η αντίφαση ανάμεσα σε γεμάτα ράφια και νοικοκυριά που δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τις ελάχιστες θερμίδες αποτυπώνει το βάθος της κρίσης αγοραστικής δύναμης.
Γιατί η κρατική στήριξη δεν προλαβαίνει τον πληθωρισμό στα τρόφιμα;
Η κυβέρνηση επιχειρεί να απορροφήσει μέρος των πιέσεων με αύξηση του κατώτατου μισθού και κουπόνια τροφίμων, όμως ο πληθωρισμός τρέχει ταχύτερα από κάθε θεσμική προσαρμογή. Όταν ο κατώτατος μισθός αυξάνεται ετησίως, αλλά η τιμή του ρυζιού ανεβαίνει σχεδόν 10% σε δύο εβδομάδες, η πολιτική εισοδηματικής στήριξης χάνει την αποτελεσματικότητά της.
Η εικόνα στα σούπερ μάρκετ δείχνει μια οικονομία με επάρκεια προσφοράς, αλλά με κατάρρευση ζήτησης λόγω χαμηλών πραγματικών εισοδημάτων. Η χρήση ανεπίσημων νομισματικών μονάδων, όπως ο τομάν αντί του ριάλ, υπογραμμίζει τη νομισματική διάβρωση και την απόσταση ανάμεσα στη λογιστική και την πραγματική οικονομία.
Πώς διαμορφώνεται η καθημερινότητα όταν το φαγητό απορροφά το εισόδημα;
Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, το ελάχιστο κόστος για τις αναγκαίες θερμίδες ανά άτομο ξεπερνά τα 7 εκατ. τομάν τον μήνα, ωθώντας τα νοικοκυριά να δαπανούν πάνω από 70% του εισοδήματός τους μόνο για τρόφιμα. Αυτό αφήνει ελάχιστο περιθώριο για ενοίκιο, υγεία και εκπαίδευση, με αποτέλεσμα σταδιακή υποχώρηση της διατροφικής ποιότητας από τις πρωτεΐνες μέχρι και τα βασικά δημητριακά.
Η συμπεριφορά κατανάλωσης αλλάζει ριζικά: οι οικογένειες αγοράζουν μικρότερες ποσότητες, αποθηκεύουν ό,τι μπορούν όταν έχουν ακόμη ρευστότητα και εγκαταλείπουν σταδιακά ολόκληρες κατηγορίες προϊόντων. Για τους μικρούς εμπόρους, η καθημερινή επαφή με πελάτες που δεν μπορούν να αγοράσουν ούτε τα στοιχειώδη μετατρέπεται σε ένδειξη βαθιάς κοινωνικής κόπωσης και αυξανόμενης ανισότητας.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η αποσταθεροποίηση της αγοραστικής δύναμης στο Ιράν λειτουργεί ως δείκτης κινδύνου για την ευρύτερη περιοχή, με πιθανές επιπτώσεις σε ενεργειακές ροές και μεταναστευτικές πιέσεις προς την Ευρώπη. Για την Ελλάδα, μια χώρα-σύνορο της ΕΕ, αυτό μεταφράζεται σε αυξημένη ανάγκη παρακολούθησης των εξελίξεων τόσο σε επίπεδο ενεργειακού κόστους όσο και σε επίπεδο προσφυγικών ροών και περιφερειακής ασφάλειας.
Σχόλιο 
: Η ιρανική περίπτωση αναδεικνύει πόσο γρήγορα μια οικονομία με κυρώσεις και εξωτερικές εντάσεις μπορεί να περάσει από τη νομισματική φθορά στη διατροφική ανασφάλεια, ακόμη και με γεμάτες αποθήκες. Για την ελληνική οικονομία, που παραμένει εκτεθειμένη σε διεθνείς τιμές ενέργειας και λιπασμάτων, το μήνυμα είναι διπλό: ενίσχυση της επισιτιστικής ανθεκτικότητας μέσω εγχώριας παραγωγής και στοχευμένων κοινωνικών πολιτικών και ταυτόχρονα ενεργή συμμετοχή στη διαμόρφωση ευρωπαϊκής στρατηγικής για την αντιμετώπιση κρίσεων κόστους ζωής σε γειτονικές χώρες.
Διαβάστε επίσης:
ΗΠΑ: Ο Βανς διαβεβαιώνει ότι η σύγκρουση με το Ιράν δεν θα παραταθεί
ΟΗΕ: Γκουτέρες προειδοποιεί για κλιμάκωση και ζητά άμεση αποκλιμάκωση
#Ιράν #Πληθωρισμός #Τρόφιμα #Κυρώσεις #Κόστοςζωής
