Έως τις 15 Ιουνίου έχουν προθεσμία ιδιοκτήτες και μισθωτές για τον καθαρισμό και τη δήλωση ακαθάριστων οικοπέδων. Ο νέος νόμος 5182/2026 φέρνει αυστηρά πρόστιμα και ελέγχους μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου.
Μια νέα, αυστηρότερη πραγματικότητα διαμορφώνεται για χιλιάδες ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές και μισθωτές ακινήτων, καθώς στις 15 Ιουνίου λήγει η προθεσμία για τον καθαρισμό και τη δήλωση των ακαθάριστων οικοπέδων. Ο νόμος 5182/2026 αναμορφώνει πλήρως το πλαίσιο προληπτικής πυροπροστασίας, συνδέοντας πλέον την αμέλεια με άμεσο οικονομικό κόστος και ποινικές ευθύνες.
Η υποχρέωση αφορά οικόπεδα εντός σχεδίου ή εντός ορίων οικισμού, ακόμη και χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό, καθώς και ακάλυπτους χώρους. Επεκτείνεται επίσης σε οικόπεδα σε απόσταση έως 100 μέτρων από τα όρια πόλεων και οικισμών, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία, αλλά και σε εκτός σχεδίου εκτάσεις που διαθέτουν κτίσμα. Αγροτεμάχια και δασικές ή χορτολιβαδικές εκτάσεις εξαιρούνται.
Πώς λειτουργεί η πλατφόρμα και ποιος θεωρείται υπόχρεος
Μετά τον καθαρισμό, ο υπόχρεος πρέπει να δηλώσει την εργασία στο «Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών» στην πλατφόρμα akatharista.apps.gov.gr. Η δήλωση μπορεί να γίνει εναλλακτικά μέσω ΚΕΠ ή στην πλησιέστερη Πυροσβεστική Υπηρεσία, μειώνοντας το διοικητικό βάρος για όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με τις ψηφιακές υπηρεσίες.
Υπόχρεος δεν είναι μόνο ο ιδιοκτήτης, αλλά και ο νομέας, ο επικαρπωτής ή ο μισθωτής του ακινήτου. Το πλαίσιο αφήνει ανοιχτό το ζήτημα της τελικής ευθύνης μεταξύ τους, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε συμβατικές ρυθμίσεις μεταξύ ιδιοκτητών και ενοικιαστών, ειδικά σε επαγγελματικά ακίνητα.
Τα πρόστιμα, οι ποινές και το κόστος για τον πολίτη
Η μη δήλωση καθαρισμού στην πλατφόρμα επιφέρει πρόστιμο 100 €. Αν το οικόπεδο παραμείνει ακαθάριστο και ταυτόχρονα δεν δηλωθεί, το πρόστιμο για τη μη δήλωση αυξάνεται στα 500 €. Η ψευδής δήλωση αντιμετωπίζεται ως ποινικό αδίκημα, με φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών και πρόστιμο 5.000 €, σηματοδοτώντας σαφή αποθάρρυνση κάθε προσπάθειας καταστρατήγησης.
Σε περίπτωση που ο υπόχρεος δεν συμμορφωθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, ο δήμος μπορεί να προχωρήσει σε καθαρισμό, καταλογίζοντας πρόστιμο 1,00 € ανά τ.μ., με ελάχιστο ποσό 200 € και ανώτατο 2.000 €. Επιπλέον, χρεώνεται εξ ολοκλήρου η δαπάνη καθαρισμού και απομάκρυνσης υλικών. Έτσι, η αμέλεια μετατρέπεται σε πολλαπλό κόστος: διοικητικό, ποινικό και πρακτικό.
Νέα εργαλεία πρόληψης: προδιαγεγραμμένη καύση και ελεγχόμενη βόσκηση
Στο επίπεδο της συνολικής διαχείρισης κινδύνου, το υπουργείο εξετάζει πρακτικές που εφαρμόζονται σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Αυστραλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία. Κεντρικό εργαλείο είναι η «προδιαγεγραμμένη καύση», δηλαδή η ελεγχόμενη καύση χαμηλής βλάστησης τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο, ώστε να μειώνεται η καύσιμη ύλη πριν από το καλοκαίρι.
Το μέτρο σχεδιάζεται με συμμετοχή ειδικών, δασολόγων και επιστημονικών φορέων, με στήριξη οργανισμών όπως η WWF και πανεπιστημίων, μεταξύ των οποίων το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το ΕΚΠΑ. Παράλληλα, η «ελεγχόμενη βόσκηση» επιτρέπει σε δήμους και περιφέρειες να παραχωρούν εκτάσεις σε κτηνοτρόφους, ώστε τα ζώα να μειώνουν φυσικά τη χαμηλή βλάστηση.
Σχόλιο 
: Για τον Έλληνα ιδιοκτήτη, τα νέα πρόστιμα καθιστούν τον έγκαιρο καθαρισμό οικονομικά συμφερότερο από την αδράνεια, ειδικά σε μεσαία και μεγάλα οικόπεδα. Οι δήμοι αποκτούν εργαλείο καταλογισμού κόστους, κάτι που μπορεί να επιβαρύνει νοικοκυριά με περιορισμένη ρευστότητα, αλλά παράλληλα μειώνει τον κίνδυνο ζημιών από πυρκαγιές σε κατοικίες και τουριστικά ακίνητα. Για τις επιχειρήσεις ακινήτων και τους επαγγελματίες μίσθωσης, η υποχρέωση καθαρισμού και δήλωσης θα πρέπει πλέον να ενσωματώνεται ρητά σε μισθωτήρια και κανονισμούς πολυκατοικιών, καθώς η παράλειψη μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά απρόβλεπτα κόστη μέσα στην αντιπυρική περίοδο.
#ακαθάρισταοικόπεδα #πρόστιμα #πυροπροστασία #αντιπυρικήπερίοδος #δήμοι
