Η παγκόσμια επιτήρηση παρουσιάζεται από ορισμένους τεχνολογικούς ηγέτες ως αναπόφευκτη και μάλιστα επιθυμητή εξέλιξη. Η σύγκρουση ανάμεσα στην υπόσχεση «ριζικής διαφάνειας» και στον κίνδυνο ολικής απώλειας ιδιωτικότητας γίνεται πλέον κεντρικό πολιτικό και οικονομικό διακύβευμα.
Η παγκόσμια επιτήρηση επανέρχεται δυναμικά στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, καθώς προσωπικότητες της τεχνολογίας υποστηρίζουν ότι η συνεχής παρακολούθηση κάνει τους ανθρώπους να «συμπεριφέρονται καλύτερα». Ο ιδρυτής του Xprize, Πίτερ Ντιαμάντις, περιγράφει ένα μέλλον «ριζικής διαφάνειας», όπου αισθητήρες, κάμερες, δορυφόροι και ρομπότ δημιουργούν έναν πλανητικό ιστό παρακολούθησης χωρίς κενά.
Πώς οραματίζονται οι τεχνοκράτες την παγκόσμια επιτήρηση;
Στο όραμα του Ντιαμάντις, ο πλανήτης «τυλίγεται» σε ένα οικοσύστημα αισθητήρων, από τις κάμερες στο σπίτι και τα κινητά τηλέφωνα μέχρι τα αυτόνομα οχήματα, τα drones και τους δορυφόρους που φωτογραφίζουν κάθε τετραγωνικό μέτρο της Γης. Η βασική υπόθεση είναι ότι όταν «κανείς δεν μπορεί να κρυφτεί», η διαφάνεια θα γεννήσει λογοδοσία, περιορίζοντας τη διαφθορά και την εγκληματικότητα.
Παρόμοιες θέσεις έχει διατυπώσει και ο Λάρι Έλισον, συνιδρυτής της Oracle, ο οποίος προέβλεψε ότι οι πολίτες θα είναι «στην καλύτερη συμπεριφορά τους», επειδή όλα καταγράφονται και αναφέρονται. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο Γουίλ Μάρσαλ, επικεφαλής της Planet, της μεγαλύτερης εταιρείας δορυφορικής παρατήρησης της Γης, υποστηρίζοντας πως κάθε υποδομή –από σχολεία μέχρι data centers– θα είναι ορατή και άρα υπόλογη στον παγκόσμιο «μεγάλο αδελφό».
Γιατί η «ριζική διαφάνεια» απειλεί την ιδιωτική σφαίρα;
Η τεχνολογία που περιγράφουν οι υποστηρικτές της παγκόσμιας επιτήρησης δεν είναι θεωρητική· ήδη υπάρχει και επεκτείνεται. Συστήματα ασφαλείας οικιών, αυτοκίνητα γεμάτα κάμερες, αυτόματοι αναγνώστες πινακίδων και συνεχής ψηφιακή ιχνηλάτηση μέσω κινητών και διαφημιστικών δικτύων συνθέτουν ένα πλέγμα παρακολούθησης της καθημερινότητας.
Ωστόσο, η κοινωνική αντίδραση είναι ολοένα εντονότερη, ιδίως όταν τα δεδομένα αυτά αξιοποιούνται από κρατικές αρχές χωρίς επαρκή έλεγχο ή όταν ιδιωτικές εταιρείες τα εμπορευματοποιούν. Δήμοι στις ΗΠΑ έχουν καλύψει κάμερες εταιρειών όπως η Flock μετά από αποκαλύψεις πρόσβασης από υπηρεσίες όπως η ICE και το FBI, ενώ δημόσια κατακραυγή οδήγησε σε αναδίπλωση συνεργασιών μεταξύ εταιρειών οικιακής επιτήρησης και δικτύων αναγνώρισης πινακίδων.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα και τον κλάδο
Για την Ελλάδα, η συζήτηση γύρω από την παγκόσμια επιτήρηση δεν είναι θεωρητική, καθώς η χώρα επενδύει σε «έξυπνες πόλεις», συστήματα βιντεοεπιτήρησης και ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες. Η πρόκληση για το θεσμικό πλαίσιο και τις ανεξάρτητες αρχές, όπως η Αρχή Προστασίας Δεδομένων, είναι να διασφαλίσουν ότι η τεχνολογία υπηρετεί τη δημοκρατία και όχι το αντίστροφο.
Για το ελληνικό οικοσύστημα τεχνολογίας και τις startups, ανοίγονται αγορές σε λύσεις αισθητήρων, ανάλυσης εικόνας και δορυφορικών δεδομένων, αλλά και σε εργαλεία ιδιωτικότητας, κρυπτογράφησης και διακυβέρνησης δεδομένων. Όσες επιχειρήσεις καταφέρουν να συνδυάσουν καινοτομία με ενσωματωμένες εγγυήσεις προστασίας δικαιωμάτων (privacy by design) θα έχουν στρατηγικό πλεονέκτημα σε μια Ευρώπη που ρυθμίζει αυστηρά την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων.
Σχόλιο 
: Η ρητορική περί «καλού Μεγάλου Αδελφού» αποκαλύπτει πόσο εύκολα η τεχνολογία μετατρέπεται σε ιδεολογία, όταν παρουσιάζεται ως αναπόφευκτο πεπρωμένο και όχι ως πολιτική επιλογή. Η πραγματική μάχη δεν είναι αν θα υπάρξουν αισθητήρες παντού –αυτό ήδη συμβαίνει– αλλά ποιος ελέγχει την υποδομή, με ποιους κανόνες, ποια διαφάνεια και ποια αντίβαρα. Αν η διαφάνεια δεν «βλέπει προς τα πάνω» –σε κυβερνήσεις και πολυεθνικές– αλλά μόνο προς τους πολίτες, τότε δεν μιλάμε για πρόοδο, αλλά για μια νέου τύπου, ιδιωτικοποιημένη επιτήρηση που διαβρώνει τη δημοκρατία και την εμπιστοσύνη.
Διαβάστε επίσης:
ΗΠΑ: Η Kalshi μπαίνει στη FIFA και αλλάζει τις προβλέψεις
Νέα γενιά Hyundai Avante με τεχνητή νοημοσύνη και SDV τεχνολογία
#Τεχνολογία #Ιδιωτικότητα #Δεδομένα #Παρακολούθηση #Τεχνολογικήπολιτική
