Η σεισμική ανθεκτικότητα δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά αποτέλεσμα συστηματικών επενδύσεων σε υποδομές, θεσμούς και εκπαίδευση. Οι ισχυροί σεισμοί στη Βενεζουέλα επαναφέρουν το ερώτημα πώς χώρες όπως η Ιαπωνία, η Χιλή και το Μεξικό κατάφεραν να μετατρέψουν τις φυσικές καταστροφές σε καταλύτη θεσμικού εκσυγχρονισμού.
Η σεισμική ανθεκτικότητα δεν είναι αφηρημένη έννοια, αλλά αποτέλεσμα συνδυασμού τεχνολογίας, πολεοδομικού σχεδιασμού και κοινωνικής πειθαρχίας. Οι δύο μεγάλοι σεισμοί στη Βενεζουέλα, με δεκάδες νεκρούς και εκτεταμένες ζημιές, αναδεικνύουν το χάσμα μεταξύ χωρών που έχουν επενδύσει προληπτικά και εκείνων που παραμένουν ευάλωτες.
Πώς χτίζεται στην πράξη η σεισμική ανθεκτικότητα;
Η Ιαπωνία αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα, έχοντας μετατρέψει μια από τις υψηλότερες σεισμικές επικινδυνότητες παγκοσμίως σε πεδίο τεχνολογικής και θεσμικής καινοτομίας. Το εθνικό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης, τα αυστηρά αντισεισμικά πρότυπα και οι υποδομές με συστήματα σεισμικής μόνωσης μειώνουν δραστικά τις ανθρώπινες απώλειες, ακόμη και σε ισχυρές δονήσεις.
Παράλληλα, η εκπαίδευση του πληθυσμού είναι θεσμοθετημένη, με ασκήσεις από το σχολείο μέχρι τους χώρους εργασίας και σαφώς ορισμένους χώρους συγκέντρωσης σε κάθε γειτονιά. Η Χιλή ακολούθησε παρόμοια πορεία μετά τον ιστορικό σεισμό του 1960, θεσπίζοντας αυστηρά πρότυπα δόμησης και ενοποιημένο σύστημα πολιτικής προστασίας που δοκιμάστηκε επιτυχώς στον σεισμό του 2010.
Τι δείχνει η εμπειρία Χιλής και Μεξικού για τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις;
Στη Χιλή, οι μεγάλες καταστροφές λειτούργησαν ως αφετηρία για μακροχρόνιο σχεδιασμό και όχι για αποσπασματικές παρεμβάσεις μετά από κάθε κρίση. Η δημιουργία ενιαίου φορέα διαχείρισης κινδύνων, η συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς και η συμμετοχή των δήμων στον εντοπισμό τοπικών κινδύνων δείχνουν ότι η ανθεκτικότητα είναι πρωτίστως ζήτημα διακυβέρνησης.
Το Μεξικό, μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1985, επένδυσε σε ένα από τα πρώτα δημόσια συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης παγκοσμίως, ενώ αναθεώρησε ριζικά τους οικοδομικούς κανονισμούς. Όταν επαναλήφθηκε ισχυρός σεισμός την ίδια ημερομηνία το 2017, οι απώλειες ήταν σημαντικά χαμηλότερες σε σχέση με το παρελθόν, αποδεικνύοντας ότι οι θεσμικές αλλαγές αποδίδουν σε βάθος χρόνου.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η συζήτηση για τη σεισμική ανθεκτικότητα συνδέεται άμεσα με τη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών και την προστασία του παραγωγικού ιστού. Η εμπειρία χωρών όπως η Ιαπωνία και η Χιλή δείχνει ότι κάθε ευρώ που επενδύεται προληπτικά σε αντισεισμικές υποδομές, ψηφιακά συστήματα προειδοποίησης και εκπαίδευση του πληθυσμού μειώνει πολλαπλάσιο μελλοντικό δημοσιονομικό κόστος από αποζημιώσεις, αποκαταστάσεις και απώλεια εισοδήματος.
Η γήρανση του κτιριακού αποθέματος, η συγκέντρωση οικονομικής δραστηριότητας σε αστικά κέντρα και η κλιματική κρίση καθιστούν αναγκαία μια νέα γενιά πολιτικών ανθεκτικότητας, με συνδυασμό φορολογικών κινήτρων, αυστηρότερης εποπτείας της δόμησης και αξιοποίησης ευρωπαϊκών πόρων. Η ενσωμάτωση της ανθεκτικότητας στα κριτήρια χρηματοδότησης τραπεζών και κεφαλαιαγορών μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την αναβάθμιση υποδομών και κτιρίων.
Σχόλιο 
: Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η σεισμική ανθεκτικότητα δεν είναι μόνο υπόθεση πολιτικής προστασίας, αλλά και κεντρικό ζήτημα οικονομικής πολιτικής και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Για την Ελλάδα, η μετάβαση από τη λογική της «αποκατάστασης μετά το γεγονός» σε ένα συνεκτικό, πολυετές πρόγραμμα προληπτικών επενδύσεων θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την ανθεκτικότητα της οικονομίας σε μελλοντικά σοκ.
Διαβάστε επίσης:
ΗΠΑ: Ο Ρούμπιο ανακοινώνει αποστολή βοήθειας στη Βενεζουέλα
#σεισμοί #πολιτικήπροστασία #υποδομές #Ιαπωνία #Χιλή
