Η συμφωνία ΗΠΑ Ιράν, που ο Ντόναλντ Τραμπ εκτιμά ότι μπορεί να υπογραφεί στην Ευρώπη ακόμη και το σαββατοκύριακο, συνδέεται άμεσα με το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Μια κίνηση που, αν επιβεβαιωθεί από την Τεχεράνη, αλλάζει άμεσα τα δεδομένα σε ενέργεια, ναυτιλία και γεωπολιτικό ρίσκο.
Η συμφωνία ΗΠΑ Ιράν, που ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται έτοιμος να κλείσει «μέσα στο σαββατοκύριακο» με υπογραφή στην Ευρώπη, συνοδεύεται από τη δέσμευση ότι «τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν αμέσως μόλις υπογράψουμε». Η Ουάσινγκτον μιλά για ένα «πολύ ισχυρό και λεπτομερές» Μνημόνιο Κατανόησης, την ώρα που η Τεχεράνη κρατά ακόμη επιφυλάξεις.
Συμφωνία ΗΠΑ Ιράν και άμεσο άνοιγμα του Ορμούζ;
Ο Ντόναλντ Τραμπ περιγράφει τα έγγραφα ως «σε αρκετά τελικό στάδιο», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο οριστικοποίησης τις επόμενες ημέρες, με φυσική παρουσία του αντιπροέδρου Τζέι ντι Βανς στην τελετή υπογραφής. Συνδέει ρητά την υπογραφή με το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, διατηρώντας όμως τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό «σε πλήρη ισχύ» έως την ολοκλήρωση της συμφωνίας.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι «όλοι στο Ιράν έχουν εγκρίνει τη συμφωνία» και ότι ο ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έχει δώσει το πράσινο φως, χωρίς όμως να παραθέτει συγκεκριμένα στοιχεία. Σε δημόσια ανάρτησή του εξηγεί ότι ακύρωσε προγραμματισμένα πλήγματα και βομβαρδισμούς κατά του Ιράν, επειδή οι συνομιλίες έχουν φθάσει «στο υψηλότερο επίπεδο της ιρανικής ηγεσίας και έχουν εγκριθεί».
Πολυμερής έγκριση, αλλά ιρανική επιφύλαξη
Ο Τραμπ αναφέρει ότι οι «τελικές λεπτομέρειες» του κειμένου έχουν εγκριθεί όχι μόνο από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, αλλά και από βασικούς παίκτες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ, καθώς και από την Τουρκία, το Πακιστάν, την Ιορδανία και την Αίγυπτο. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα πλαίσιο περιφερειακής συναίνεσης γύρω από την αποκλιμάκωση, με επίκεντρο την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τον έλεγχο των πυρηνικών φιλοδοξιών της Τεχεράνης.
Ωστόσο, από την ιρανική πλευρά το μήνυμα είναι σαφώς πιο συγκρατημένο. Το πρακτορείο Fars μετέδωσε αρχικά ότι το Ιράν δεν έχει εγκρίνει κανένα κείμενο για αρχικό μνημόνιο κατανόησης με τις ΗΠΑ, για να προσθέσει αργότερα ότι, εφόσον η Ουάσινγκτον έχει αποδεχθεί το ιρανικό κείμενο, «οι πιθανότητες να το εγκρίνει και το Ιράν είναι υψηλές». Η τελική απάντηση, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεν έχει ακόμη δοθεί.
Διαμεσολάβηση, αποκλιμάκωση και επόμενη μέρα
Πηγή με γνώση των διαπραγματεύσεων, που μίλησε στο CNN, κάνει λόγο για «σημαντικές εξελίξεις» στις ειρηνευτικές συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν και «συγκρατημένη αισιοδοξία» για επίτευξη συμφωνίας. Καταλυτικό ρόλο φέρονται να έχουν οι μεσολαβητές από το Κατάρ, με τις τελευταίες επαφές στην Τεχεράνη να διαρκούν μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες και να συμβάλλουν στην προώθηση των συνομιλιών παρά το κλίμα αμοιβαίων αντιποίνων.
Στο στρατιωτικό σκέλος, ο Τραμπ δηλώνει ότι η απειλούμενη επιχείρηση κατά του νησιού Χαργκ «δεν βρίσκεται προς το παρόν στο τραπέζι», επαναλαμβάνοντας όμως ότι «το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο». Η διπλή αυτή γραμμή –αναστολή των πληγμάτων, διατήρηση του ναυτικού αποκλεισμού και σκληρή ρητορική για τα πυρηνικά– δείχνει πως η Ουάσινγκτον επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη διαπραγματευτική πίεση χωρίς να διαρρήξει το παράθυρο της διπλωματίας.
SBC Red Line
Πίσω από τη ρητορική περί «εξαιρετικής συμφωνίας», το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο δεσμευτικό και εφαρμόσιμο θα είναι το μνημόνιο για την Τεχεράνη, ειδικά σε ό,τι αφορά τα πυρηνικά και την περιφερειακή της παρουσία. Η ασυμμετρία ανάμεσα στις δηλώσεις Τραμπ και την ιρανική επιφυλακτικότητα δείχνει ότι η πολιτική πώληση της συμφωνίας στο εσωτερικό κάθε χώρας θα είναι εξίσου δύσκολη με την ίδια τη διαπραγμάτευση.
Για επιχειρήσεις ενέργειας και ναυτιλίας, κάθε ημέρα αβεβαιότητας στα Στενά του Ορμούζ σημαίνει ασφάλιστρα κινδύνου, μεταβλητότητα τιμών και ανατροπές σε δρομολόγια. Ένα αξιόπιστο πλαίσιο ασφαλούς διέλευσης θα μπορούσε να σταθεροποιήσει κόστη και να απελευθερώσει επενδυτικές αποφάσεις, αλλά μέχρι να υπάρξει σαφής ιρανική υπογραφή, οι αγορές θα τιμολογούν ακόμη το ρίσκο κλιμάκωσης.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι αν αυτή η συμφωνία κλείσει, θα αποτελέσει πρότυπο για το πώς συνδυάζονται κυρώσεις, στρατιωτική πίεση και περιφερειακή μεσολάβηση σε ένα νέο μοντέλο διαχείρισης κρίσεων στη Μέση Ανατολή. Το επόμενο στοίχημα θα είναι αν οι εμπλεκόμενοι μπορούν να μετατρέψουν ένα μνημόνιο κατανόησης σε σταθερή αρχιτεκτονική ασφάλειας, που θα αντέξει πέρα από πολιτικούς κύκλους και εκλογικά ημερολόγια.
Διαβάστε επίσης:
Η Wall Street κυριαρχεί στις αγορές – Για πόσο ακόμη;
Ιράν μειώνει 19% την παραγωγή πετρελαίου εν μέσω αποκλεισμού
#ΗΠΑ #Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια #Γεωπολιτική
