Οι τιμές καυσίμων στην ελληνική αγορά μπαίνουν σε φάση σταδιακής αποκλιμάκωσης, αλλά με χρονοκαθυστέρηση περίπου ενός μήνα μέχρι να φανεί ουσιαστική διαφορά στην αντλία. Η γεωπολιτική ένταση στα Στενά του Ορμούζ, οι ανακατατάξεις στο πετρέλαιο και οι πιο δομικές πιέσεις στο φυσικό αέριο διαμορφώνουν ένα περίπλοκο σκηνικό για καταναλωτές και διυλιστήρια.
Οι τιμές καυσίμων στην ελληνική αγορά αρχίζουν να ακολουθούν την αποκλιμάκωση του διεθνούς πετρελαίου, αλλά η μετάδοση στην αντλία δεν είναι άμεση και απαιτεί περίπου έναν μήνα. Η χρονική υστέρηση συνδέεται με όλη την αλυσίδα, από την αγορά και μεταφορά του αργού μέχρι τη διύλιση, τη διανομή και την ανανέωση αποθεμάτων.
Πόσο γρήγορα θα πέσουν οι τιμές καυσίμων στην Ελλάδα;
Στην ελληνική λιανική αγορά η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αποτυπώθηκε με έντονη άνοδο, καθώς η μέση τιμή της αμόλυβδης από περίπου 1,75 €/λίτρο έφτασε πάνω από 2,15 €/λίτρο. Το πετρέλαιο κίνησης κινήθηκε προς τα 1,90 €/λίτρο, πριν αρχίσει η σημερινή πτωτική τάση που όμως εξαρτάται από τη διατήρηση χαμηλότερων διεθνών τιμών και τη σταδιακή ανανέωση των αποθεμάτων.
Την ίδια στιγμή, τα προϊόντα – βενζίνη και ντίζελ – υποχωρούν ταχύτερα από το αργό, συμπιέζοντας τα περιθώρια διύλισης. Πηγές του κλάδου προειδοποιούν ότι εάν η πτώση στις τιμές των τελικών προϊόντων συνεχιστεί με αυτόν τον ρυθμό, δεν αποκλείονται ακόμη και ζημιογόνες περίοδοι για τα διυλιστήρια.
Πώς αλλάζει η γεωγραφία του πετρελαίου και τι σημαίνει για τις αγορές;
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ βρίσκει την παγκόσμια αγορά πετρελαίου διαφορετική σε σχέση με το παρελθόν, με τις ΗΠΑ να έχουν αυξήσει την παραγωγή τους από περίπου 5,5 σε σχεδόν 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Αυτό έχει περιορίσει δραστικά την εξάρτηση της αμερικανικής αγοράς από τις ροές μέσω Ορμούζ, που σήμερα είναι σχεδόν μηδενικές και εκτιμώνται γύρω στα 500.000 βαρέλια την ημέρα.
Το μεγαλύτερο μέρος των ροών μέσω Ορμούζ κατευθύνεται πλέον προς την Ασία, κυρίως Κίνα και Ινδία, καθιστώντας την περιοχή βασικό αποδέκτη των κραδασμών. Επιπλέον, μέρος των ποσοτήτων πετρελαίου έχει ήδη βρει ή μπορεί να βρει εναλλακτικές οδεύσεις μέσω αγωγών από τη Σαουδική Αραβία και εξαγωγικών υποδομών εκτός των Στενών, περιορίζοντας το πραγματικό έλλειμμα σε περίπου 6-9 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Γιατί το LNG και το φυσικό αέριο είναι η «αδύναμη πλευρά»;
Σε αντίθεση με το πετρέλαιο, η αγορά φυσικού αερίου δεν διαθέτει τον ίδιο βαθμό παγκοσμιοποίησης και ευελιξίας, γεγονός που την καθιστά πιο ευάλωτη. Το LNG που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ προέρχεται κυρίως από το Κατάρ, το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το 18%-19% της παγκόσμιας παραγωγής, χωρίς ουσιαστικές εναλλακτικές οδεύσεις.
Αυτό εξηγεί γιατί ο δείκτης TTF αντέδρασε πολύ πιο έντονα, ανεβαίνοντας από περίπου 30 €/MWh στην περιοχή των 50-60 €/MWh. Το υψηλότερο κόστος μεταφοράς, οι απαιτητικές υποδομές υγροποίησης και επαναεριοποίησης και η δυσκολία ανακατεύθυνσης φορτίων καθιστούν τις επιπτώσεις στο φυσικό αέριο πιο έντονες και δομικές σε σχέση με το πετρέλαιο.
Ο ρόλος του ιρανικού αργού και η ευελιξία των ελληνικών διυλιστηρίων
Το Ιράν παράγει περίπου 2,7-2,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως και σε περίπτωση άρσης ή χαλάρωσης των κυρώσεων θα μπορούσε να αυξήσει τις εξαγωγές του, αλλά όχι άμεσα. Απαιτούνται χρόνος, επενδύσεις και σταθερό πολιτικό πλαίσιο, γεγονός που περιορίζει τις βραχυπρόθεσμες προσδοκίες για μεγάλη πρόσθετη προσφορά.
Για τα ελληνικά διυλιστήρια, το ιρανικό αργό υπήρξε στο παρελθόν σημαντική πηγή προμήθειας, αλλά οι επενδύσεις αναβάθμισης έχουν αυξήσει σημαντικά την ευελιξία τους. Πλέον μπορούν να επεξεργάζονται διαφορετικές ποιότητες αργού, στοιχείο κρίσιμο σε μια περίοδο όπου η κερδοφορία τους εξαρτάται άμεσα από τον κύκλο των διεθνών τιμών και τη δυναμική προσφοράς και ζήτησης.
SBC Red Line
Η συζήτηση για τις τιμές καυσίμων εστιάζει στην αντλία, αλλά το πραγματικό «φρένο» βρίσκεται στην αλυσίδα εφοδιασμού και στα περιθώρια διύλισης. Όσο τα προϊόντα πέφτουν ταχύτερα από το αργό, η πίεση μεταφέρεται από τον καταναλωτή στις επιχειρήσεις διύλισης.
Για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, η αποκλιμάκωση θα είναι αισθητή αλλά όχι εκρηκτική, και σίγουρα όχι άμεση. Ο προγραμματισμός κόστους μεταφορών, παραγωγής και θέρμανσης πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη χρονοκαθυστέρηση ενός μήνα και την αστάθεια στο φυσικό αέριο.
Η μεγάλη εικόνα δείχνει ότι το πετρέλαιο έχει πλέον ενσωματώσει περισσότερες δικλίδες ασφαλείας, αλλά το φυσικό αέριο παραμένει στρατηγικό «αδύναμο σημείο». Το επόμενο στοίχημα για την Ελλάδα είναι να αξιοποιήσει την ευελιξία των διυλιστηρίων και των υποδομών της, θωρακίζοντας ταυτόχρονα την ενεργειακή της ασφάλεια από σοκ στο LNG.
Διαβάστε επίσης:
Μητσοτάκης ζητά άμεση μείωση τιμών πετρελαίου στην αντλία
ΗΠΑ: Βουτιά στα αποθέματα πετρελαίου, στο επίκεντρο οι τιμές
#τιμέςκαυσίμων #πετρέλαιο #φυσικόαέριο #LNG #ΣτενάΟρμούζ #Brent #TTF #ελληνικάδιυλιστήρια #βενζίνη #ντίζελ #ιρανικόαργό #ενεργειακήαγορά #γεωπολιτικήκρίση #περιθώριαδιύλισης #ελληνικήοικονομία
