Η υπερδυναμικότητα φωτοβολταϊκών μετατρέπει πλέον τις ώρες ηλιοφάνειας σε «χαμένες ώρες» για πολλούς παραγωγούς στην ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Οι αρνητικές τιμές στη χονδρική, οι περικοπές παραγωγής και η απουσία επαρκούς αποθήκευσης αναδεικνύονται σε κεντρικούς κινδύνους για επενδυτές και καταναλωτές.
Η υπερδυναμικότητα φωτοβολταϊκών μετατρέπει πλέον τις ώρες ηλιοφάνειας σε ζώνη υψηλού ρίσκου για τους παραγωγούς ΑΠΕ, καθώς η αγορά αδυνατεί να απορροφήσει πρόσθετη ισχύ χωρίς βαριές στρεβλώσεις. Με βάση ποσοτικά στοιχεία από το Χρηματιστήριο Ενέργειας, η τομή προσφοράς και ζήτησης στις ώρες αιχμής του ήλιου μετακινείται συστηματικά σε αρνητικές τιμές, συμπιέζοντας έσοδα και βιωσιμότητα έργων.
Πώς η υπερδυναμικότητα φωτοβολταϊκών οδηγεί σε αρνητικές τιμές;
Στις δημοπρασίες χρονομονάδων του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, περίπου 8 GW προσφορών ηλεκτρικής ισχύος υποβάλλουν τιμές ίσες ή χαμηλότερες του μηδενός για να ενταχθούν στην αγορά κατά τις ώρες ηλιοφάνειας. Αντίθετα, στις πρώιμες βραδινές ώρες ο όγκος αυτός περιορίζεται στα 3 GW, επιτρέποντας τιμές γύρω στα 200 €/MWh, με τη συνολική ζήτηση της χώρας (μαζί με τις εξαγωγές) να κινείται συνήθως μεταξύ 6 και 9 GW.
Σε αυτό το περιβάλλον, η προσθήκη νέων φωτοβολταϊκών χωρίς παράλληλη ενίσχυση της αποθήκευσης θεωρείται ότι επιτείνει το πρόβλημα και αποπροσανατολίζει επενδυτές που εστιάζουν μόνο σε διαγωνισμούς και Τιμές Αναφοράς. Όπως επισημαίνεται, πολλοί δεν αντιλαμβάνονται ότι η ονομαστική τιμή στήριξης δεν ταυτίζεται με το πραγματικό εισπραττόμενο έσοδο όταν η χονδρική βυθίζεται σε αρνητικά επίπεδα.
Πόσο αντέχει η αγορά με 20 GW φωτοβολταϊκά και χωρίς αποθήκευση;
Σήμερα τα φωτοβολταϊκά ανέρχονται σε περίπου 12,5 GW, με ετήσια προσθήκη ισχύος γύρω στα 2 GW, και η υφιστάμενη υπερδυναμικότητα ήδη απαιτεί «αρκετά GW αλλά και GWh» αποθήκευσης για να αμβλυνθούν οι στρεβλώσεις. Αν η ισχύς φθάσει τα 20 GW έως το 2030, με τη ζήτηση να παραμένει σε τροχιά «as usual», ακόμη και ένα ιδανικό σενάριο πλήρους αποθήκευσης δεν αρκεί για να αποτραπεί πλεόνασμα ενέργειας.
Σε αυτό το σενάριο, έργα χωρίς προτεραιότητα κατανομής εκτιμάται ότι θα αντιμετωπίζουν περικοπές παραγωγής άνω του 25% ετησίως, επιπλέον των απωλειών από τις αρνητικές τιμές. Το αποτέλεσμα είναι αυξημένος κίνδυνος για «εγκαταλελειμμένα» περιουσιακά στοιχεία (stranded assets) και συγκέντρωση της αγοράς σε λίγους καθετοποιημένους παίκτες που μπορούν να εξισορροπούν ζημιές στη χονδρική με κέρδη στη λιανική.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Για τους καταναλωτές, η εικόνα αυτή δεν μεταφράζεται αυτόματα σε φθηνότερο ρεύμα, αλλά σε πιθανή αύξηση κόστους μέσω έμμεσων χρεώσεων και ανακτήσιμων εσόδων, εφόσον η αγορά οδηγηθεί σε περαιτέρω στρεβλώσεις. Η υπερδυναμικότητα φωτοβολταϊκών χωρίς επαρκή αποθήκευση μπορεί να κλείσει την αγορά για μικρότερους παίκτες, να περιορίσει τον ανταγωνισμό και να ενισχύσει τη διαπραγματευτική δύναμη λίγων προμηθευτών στη λιανική.
Παράλληλα, η κριτική στα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού δείχνει ότι οι υποσχέσεις εξοικονόμησης 5 – 10 € τον μήνα συχνά δεν λαμβάνουν υπόψη τεχνικούς περιορισμούς ταυτοχρονισμού παραγωγής – κατανάλωσης, ειδικά σε τριφασικές παροχές ή σε φτωχά νοικοκυριά με χαμηλά σταθερά φορτία. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί καταναλωτές κινδυνεύουν να επενδύσουν σε λύσεις με χαμηλή πραγματική απόδοση, ενώ ενδέχεται να επιβαρυνθούν με πρόσθετο κόστος και λειτουργικές προσαρμογές στην καθημερινότητά τους.
Σχόλιο 
: Το μήνυμα προς την αγορά είναι σαφές: η επόμενη πραγματική επενδυτική ευκαιρία δεν βρίσκεται σε νέα φωτοβολταϊκά, αλλά σε έργα αποθήκευσης που μπορούν να αυξήσουν το μερίδιο των ΑΠΕ από περίπου 55% σε 65% χωρίς πρόσθετες στρεβλώσεις. Για επενδυτές, επαγγελματίες και νοικοκυριά, η στρατηγική επιλογή είναι η στροφή από την ποσοτική επέκταση ισχύος στην ποιοτική διαχείριση της ενέργειας, με στόχο σταθερότερες τιμές, ασφαλέστερο εφοδιασμό και πιο διαφανείς λογαριασμούς ρεύματος.
#ΣΠΕΦ #ΑΠΕ #φωτοβολταϊκά #αποθήκευσηενέργειας #χονδρικήαγοράηλεκτρισμού
