Η ανάπτυξη 2% για φέτος δοκιμάζεται από τριπλό σοκ: ενέργεια, επενδύσεις και εξαγωγές. Η ελληνική οικονομία μπαίνει στο δεύτερο εξάμηνο με αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα και περιορισμένα περιθώρια αντίδρασης σε νέο κύμα πληθωρισμού.
Η ανάπτυξη 2% για φέτος δοκιμάζεται κυρίως από την αστάθεια στις τιμές της ενέργειας, που παραμένει ψηλά λόγω της κρίσης στον Περσικό Κόλπο. Η ελληνική οικονομία καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στο κόστος εισαγόμενης ενέργειας, την ανάγκη για στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων και τον στόχο για σταθερή μεγέθυνση.
Πόσο απειλεί η ενέργεια την ανάπτυξη 2%;
Οι τιμές της ενέργειας δεν έχουν ομαλοποιηθεί, καθώς η κρίση στις χώρες του Περσικού Κόλπου απέχει πολύ από την εκτόνωση. Η διακύμανση αναμένεται να γίνει πιο νευρική όσο θα γεμίζουν ξανά οι υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου της Βόρειας Ευρώπης, με σαφώς ακριβότερη αναπλήρωση σε σχέση με πέρυσι.
Η Ελλάδα θα επωμιστεί μέρος του επιπλέον κόστους, πληρώνοντας ακριβότερα το φυσικό αέριο για τον επόμενο χειμώνα και για τη βιομηχανία. Ακόμη και η σημερινή διεθνής τιμή του πετρελαίου, κοντά στα 73 δολάρια το βαρέλι, μπορεί με μια «σπίθα» στη Μέση Ανατολή να κινηθεί προς τα 100 δολάρια, διατηρώντας την αβεβαιότητα έως το τέλος του έτους.
Δημοσιονομικό κόστος, επενδύσεις και κίνδυνος νέου κύκλου επιτοκίων
Οι πιθανές υψηλές τιμές ενέργειας δεν θα επιβαρύνουν μόνο το ισοζύγιο μέσω ακριβότερων εισαγωγών, όπου η διαφορά κόστους μπορεί να γίνει ιδιαίτερα αισθητή. Θα δημιουργήσουν και ανάγκη για νέα μέτρα στήριξης, με πολύ υψηλότερο επίδομα θέρμανσης για τον χειμώνα 2026-2027, πιέζοντας εκ νέου τον προϋπολογισμό.
Παράλληλα, μια νέα ανάφλεξη ή έντονη αστάθεια στον Περσικό μπορεί να οδηγήσει σε αναβολή ιδιωτικών επενδύσεων προς την Ελλάδα. Πέρα από τις δημόσιες επενδύσεις 16,9 δισ. ευρώ, η χώρα προσδοκά άλλα 29 δισ. ευρώ μέχρι το 2026, στόχος που απειλείται αν η αστάθεια πυροδοτήσει υψηλότερο πληθωρισμό και αντίδραση της ΕΚΤ με νέες αυξήσεις επιτοκίων, ειδικά αν κινηθεί ανάλογα και η FED.
Εξαγωγές, ΕΕ και τουρισμός: οι άλλες δύο κρίσιμες μεταβλητές
Θύμα μιας νέας κρίσης στον Περσικό θα είναι και οι ελληνικές εξαγωγές αγαθών, που πριν την κρίση είχαν φτάσει το 42% του ΑΕΠ. Η ΕΕ ήδη προβλέπει ανάπτυξη μόλις 0,8% για φέτος και μια ξαφνική επιδείνωση θα οδηγούσε σε σημαντική υποβάθμιση, πλήττοντας άμεσα την ελληνική εξαγωγική βάση.
Η ΕΕ απορροφά περίπου το 65% των ελληνικών εξαγωγών αγαθών, άρα κάθε περαιτέρω επιβράδυνση μεταφράζεται σε «σίγουρη ζημιά» για την εγχώρια παραγωγή. Ταυτόχρονα, ο υψηλός πληθωρισμός δεν αναμένεται να ευνοήσει τις εξαγωγές προς τρίτες χώρες, ενώ κρίσιμο μένει αν ο τουρισμός θα επεκταθεί έως τον Νοέμβριο, όπως τα προηγούμενα χρόνια, ή αν η σεζόν θα λήξει νωρίτερα, τον Σεπτέμβριο, λόγω στροφής των επισκεπτών σε εσωτερικό ή γειτονικούς προορισμούς.
SBC Red Line
Το αφήγημα της σταθερής ανάπτυξης 2% στηρίζεται σε ένα εύθραυστο ενεργειακό και γεωπολιτικό περιβάλλον που η Ελλάδα δεν μπορεί να επηρεάσει. Όσο η πολιτική συζήτηση εστιάζει στους στόχους, τόσο υποτιμάται το μέγεθος της εξωτερικής αβεβαιότητας.
Για τις επιχειρήσεις, το μήνυμα είναι καθαρό: σχέδια επενδύσεων και τιμολόγησης χωρίς σενάρια ακριβότερης ενέργειας και υψηλότερων επιτοκίων είναι πλέον επικίνδυνα αισιόδοξα. Τα νοικοκυριά, από την άλλη, πρέπει να προετοιμαστούν για έναν ακόμη χειμώνα με αυξημένο κόστος θέρμανσης, ακόμη κι αν τα μέτρα στήριξης ενισχυθούν.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η επόμενη τριετία θα κριθεί στην ικανότητα της χώρας να προσελκύσει και να διατηρήσει επενδύσεις μέσα σε περιβάλλον διαρκούς αστάθειας. Αν χαθεί μέρος των 46 δισ. ευρώ που έχουν προγραμματιστεί έως το 2026, η συζήτηση δεν θα είναι αν θα πιάσουμε ανάπτυξη 2%, αλλά πόσο χαμηλότερα θα βρεθεί ο πήχης.
#ανάπτυξη #ελληνικήοικονομία #ενέργεια #φυσικόαέριο #πετρέλαιο #πληθωρισμός #ΕΚΤ #επενδύσεις #δημόσιεςεπενδύσεις #εξαγωγές #ΕΕ #τουρισμός #ΠερσικόςΚόλπος #επίδομαθέρμανσης #επιτόκια
