Αν υπάρχει ένα βασικό συμπέρασμα από τις τελευταίες εβδομάδες στη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν, είναι ότι η ίδια η διαπραγμάτευση έχει μετατραπεί σε μέρος του προβλήματος. Οι δύο πλευρές δηλώνουν ότι βρίσκονται κοντά σε συμφωνία, την ίδια στιγμή που συνεχίζουν να ανταλλάσσουν πλήγματα και να αναθεωρούν τις θέσεις τους σχεδόν σε καθημερινή βάση.
Η εικόνα είναι ξεκάθαρη:
διαπραγμάτευση χωρίς εμπιστοσύνη
και εκεχειρία χωρίς σταθερότητα
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει ότι μια συμφωνία είναι κοντά, αλλά ταυτόχρονα ζητά συνεχώς αλλαγές στους όρους που έχουν ήδη συζητηθεί. Από την άλλη πλευρά, το Ιράν αφήνει να εννοηθεί ότι μπορεί να αποχωρήσει από τις συνομιλίες, χωρίς όμως να κλείνει την πόρτα.
Με απλά λόγια:
κανείς δεν θέλει να φύγει από το τραπέζι
αλλά κανείς δεν θέλει και να δεσμευτεί
Αυτό δημιουργεί ένα μοντέλο διαπραγμάτευσης που θυμίζει περισσότερο τακτική πίεσης παρά πραγματική προσπάθεια επίλυσης. Οι δηλώσεις λειτουργούν ως εργαλεία διαπραγμάτευσης, όχι ως ένδειξη προόδου.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό.
Είναι δομικό.
Οι στόχοι των δύο πλευρών δεν είναι συμβατοί σε βάθος χρόνου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος και στρατηγική σταθερότητα στην περιοχή. Το Ιράν επιδιώκει άρση πιέσεων χωρίς να απεμπολήσει την επιρροή του.
Ακόμη κι αν υπάρξει συμφωνία, αυτή θα βασίζεται σε έναν εύθραυστο συμβιβασμό.
Και οι εύθραυστοι συμβιβασμοί σπάνια διαρκούν.
Η εμπειρία το επιβεβαιώνει.
Οι προηγούμενες συμφωνίες μεταξύ των δύο χωρών είτε κατέρρευσαν είτε αναθεωρήθηκαν, καθώς άλλαζαν οι πολιτικές συνθήκες στις ΗΠΑ ή οι στρατηγικές προτεραιότητες στη Μέση Ανατολή. Αυτό σημαίνει ότι η βιωσιμότητα μιας νέας συμφωνίας δεν εξαρτάται μόνο από το περιεχόμενό της, αλλά και από το ποιος θα βρίσκεται στην εξουσία και υπό ποιες συνθήκες.
Και εδώ βρίσκεται το βασικό ρίσκο.
Η συμφωνία μπορεί να υπογραφεί.
Αλλά δεν είναι βέβαιο ότι θα εφαρμοστεί.
Παράλληλα, η στρατιωτική διάσταση της σύγκρουσης δεν έχει εξαφανιστεί. Παρά την ύπαρξη μιας ονομαστικής εκεχειρίας, οι επιθέσεις συνεχίζονται, δείχνοντας ότι η κατάσταση στο πεδίο δεν έχει σταθεροποιηθεί. Αυτό δημιουργεί έναν επικίνδυνο συνδυασμό: διπλωματία σε εξέλιξη και στρατιωτική ένταση ταυτόχρονα.
Η αγορά το έχει ήδη καταλάβει.
Οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν ευμετάβλητες, αντανακλώντας όχι μόνο τα γεγονότα αλλά και την αβεβαιότητα γύρω από το μέλλον της συμφωνίας. Το Στενό του Ορμούζ παραμένει το βασικό γεωοικονομικό σημείο πίεσης, και οποιαδήποτε διαταραχή εκεί μπορεί να αλλάξει άμεσα την ισορροπία.
Η πολιτική διάσταση στις ΗΠΑ προσθέτει ακόμη ένα layer αβεβαιότητας.
Η στρατηγική απέναντι στο Ιράν δεν είναι σταθερή διαχρονικά. Εξαρτάται από την εκάστοτε διοίκηση, τις εσωτερικές πιέσεις και τη σχέση με συμμάχους όπως το Ισραήλ. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια συμφωνία που σήμερα φαίνεται λειτουργική, μπορεί να αμφισβητηθεί αύριο.
Η μεγάλη εικόνα είναι ξεκάθαρη:
η συμφωνία είναι πιθανή
η σταθερότητα όχι
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει accord.
Είναι πόσο θα αντέξει.
SBC Σχόλιο: Στη γεωπολιτική, οι συμφωνίες δεν κρίνονται τη μέρα που υπογράφονται, αλλά τη μέρα που δοκιμάζονται. Και στη σχέση ΗΠΑ–Ιράν, η ιστορία δείχνει ότι αυτές οι δοκιμές έρχονται γρήγορα.
SEO Title:
