Η εύθραυστη εκεχειρία ΗΠΑ–Ιράν εξελίσσεται σε παρατεταμένο γεωπολιτικό αδιέξοδο. Και οι δύο πλευρές δηλώνουν κερδισμένες, αλλά το κόστος συσσωρεύεται.
ΗΠΑ και Ιράν παραμένουν εγκλωβισμένες σε μια ιδιότυπη κατάσταση «ούτε πολέμου ούτε ειρήνης», με την εκεχειρία της 8ης Απριλίου να αντέχει οριακά, ενώ τα επεισόδια κλιμάκωσης πολλαπλασιάζονται. Αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικούς στόχους, ιρανικά αντίποινα σε Κουβέιτ και Μπαχρέιν και ισραηλινή ένταση στον Λίβανο συνθέτουν ένα περιβάλλον μόνιμης αστάθειας. Καμία πλευρά δεν πλησιάζει μια βιώσιμη πολιτική λύση, την ώρα που οι επιπτώσεις στην ενεργειακή ασφάλεια, τον πληθωρισμό και τις περιφερειακές ισορροπίες γίνονται ολοένα πιο ορατές.
Τέσσερα εμπόδια και η ψευδαίσθηση της «νίκης»
Η πρώτη δομική παγίδα είναι η πλήρης έλλειψη εμπιστοσύνης. Η Τεχεράνη θεωρεί ότι η Ουάσινγκτον δεν μπορεί να εγγυηθεί μακροχρόνια τήρηση οποιασδήποτε συμφωνίας, ειδικά όταν προηγούμενες δεσμεύσεις ανετράπησαν μονομερώς. Ο φόβος για διαρκώς μετακινούμενους στόχους –από τα πυρηνικά, στους πυραύλους, στην περιφερειακή πολιτική και τελικά σε εσωτερικές παραχωρήσεις– καθιστά κάθε διαπραγμάτευση πολιτικά τοξική στο ιρανικό καθεστώς.
Δεύτερο εμπόδιο είναι η απουσία σταθερού διαύλου επικοινωνίας. Μετά τη συνάντηση του Απριλίου στο Ισλαμαμπάντ, οι επαφές περιορίζονται σε έμμεσες διαμεσολαβήσεις, γεγονός που επιβραδύνει και θολώνει τις διαπραγματεύσεις. Τρίτον, το χάσμα προσδοκιών: η Τεχεράνη ζητά σαφές χρονοδιάγραμμα άρσης κυρώσεων, αποδέσμευση εσόδων και μηχανισμούς προστασίας από νέα αμερικανική υπαναχώρηση, ενώ ο Λευκός Οίκος επιδιώκει μια γρήγορη, πολιτικά «πωλήσιμη» κατ’ αρχήν συμφωνία. Τέλος, οι εσωτερικές πολιτικές πιέσεις και στις δύο πρωτεύουσες μετατρέπουν κάθε συμβιβασμό σε κίνδυνο πολιτικού κόστους.
Παρά τα παραπάνω, Ουάσινγκτον και Τεχεράνη εμφανίζονται πεπεισμένες ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ τους. Το Ιράν θεωρεί ότι άντεξε τον συνδυασμό στρατιωτικής και οικονομικής πίεσης, διατηρώντας τον έλεγχο στο εσωτερικό και αυξάνοντας τη διαπραγματευτική του ισχύ μέσω της απειλής στα στενά του Ορμούζ. Οι ΗΠΑ, αντίστροφα, εκτιμούν ότι η ιρανική οικονομία, με πληθωρισμό που φέρεται να αγγίζει το 77% και συνεχόμενη διολίσθηση του ριάλ, θα αναγκαστεί τελικά να αποδεχθεί περιορισμένη συμφωνία υπό το βάρος της απομόνωσης.
Ενεργειακό ρίσκο και γεωοικονομική αστάθεια
Η διατήρηση μιας εκεχειρίας χαμηλής έντασης κρατά τις αγορές ενέργειας σε διαρκή επιφυλακή. Ακόμη και χωρίς πλήρη διακοπή ροών από τον Περσικό Κόλπο, τα ασφάλιστρα κινδύνου, τα ναύλα και το κόστος ασφάλισης δεξαμενόπλοιων αυξάνονται, μεταφέροντας πίεση σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Η προοπτική νέων κυρώσεων ή στοχευμένων αποκλεισμών ενισχύει τον κίνδυνο αναζωπύρωσης του πληθωρισμού διεθνώς, σε μια περίοδο όπου οι κεντρικές τράπεζες επιχειρούν προσεκτική ομαλοποίηση της νομισματικής πολιτικής.
Σχόλιο 
: Για την ελληνική οικονομία, η παράταση του αδιεξόδου ΗΠΑ–Ιράν συνιστά πρωτίστως ενεργειακό και ναυτιλιακό κίνδυνο. Η Ελλάδα, ως χώρα με ισχυρό στόλο δεξαμενόπλοιων και υψηλή εξάρτηση από τις διεθνείς τιμές καυσίμων, είναι εκτεθειμένη σε αυξημένη μεταβλητότητα σε ναύλα και τιμές πετρελαίου. Αυτό μπορεί να επιβαρύνει το κόστος μεταφορών, να περιορίσει τα περιθώρια κέρδους σε ενεργοβόρους κλάδους και να δυσκολέψει την περαιτέρω αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, επηρεάζοντας τόσο τον προϋπολογισμό όσο και την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
#ΗΠΑ #Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια #Γεωπολιτική
