Ο πληθυσμός του τοξικού λαγοκέφαλου στη Μεσόγειο έχει αυξηθεί κατά 50% την τελευταία δεκαετία και πλέον εντοπίζεται σε ρηχά, πολυσύχναστα νερά στην Ελλάδα. Το ψάρι αυτό μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δηλητηρίαση ή ακόμη και θάνατο αν καταναλωθεί.
Ο πληθυσμός του τοξικού λαγοκέφαλου στη Μεσόγειο έχει αυξηθεί κατά 50% την τελευταία δεκαετία και πλέον εντοπίζεται σε ρηχά, πολυσύχναστα νερά στην Ελλάδα. Το ψάρι αυτό μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δηλητηρίαση ή ακόμη και θάνατο αν καταναλωθεί, ενώ έχει ήδη πλήξει και την ελληνική αλιεία.
Τι είναι ο λαγοκέφαλος και γιατί θεωρείται τόσο επικίνδυνος;
Ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) είναι ένα δηλητηριώδες, επιθετικό ψάρι που «μετανάστευσε» από τον Ινδικό Ωκεανό στη Μεσόγειο γύρω στο 2005. Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί στην περιοχή επιθέσεις με δαγκώματα σε ανθρώπους, αλλά και θάνατοι μετά από κατανάλωση του ψαριού.
Η βιολόγος – ιχθυολόγος Παρασκευή Καραχλέ εξηγεί ότι ο λαγοκέφαλος περιέχει τετροδοτοξίνη, μια εξαιρετικά ισχυρή νευροτοξίνη. Η ουσία αυτή προκαλεί μυϊκή παράλυση και αναπνευστική ανεπάρκεια και μπορεί να είναι θανατηφόρα ακόμη και σε μικρές ποσότητες. Σημαντικό είναι ότι η τοξίνη δεν καταστρέφεται με το μαγείρεμα ή το ψήσιμο.
Στις ελληνικές θάλασσες έχει εντοπιστεί σε ρηχά νερά, όπως σε ακτές της Κρήτης και του Σαρωνικού, δηλαδή σε περιοχές με έντονη κολυμβητική και τουριστική δραστηριότητα. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο τυχαίας αλίευσης ή επαφής με λουόμενους και ερασιτέχνες ψαράδες.
Ποιοι κίνδυνοι υπάρχουν για λουόμενους και αλιείς;
Σε περίπτωση δαγκώματος από λαγοκέφαλο, οι ειδικοί συστήνουν άμεση ιατρική αξιολόγηση. Αν και η απλή επαφή με το ψάρι δεν θεωρείται θανατηφόρα, έχουν καταγραφεί περιστατικά τόσο σοβαρών τραυματισμών ώστε να χρειαστεί ακρωτηριασμός δακτύλων. Τα πολύ δυνατά σαγόνια και τα δόντια του μπορούν να προκαλέσουν βαθιές πληγές.
Ο μεγαλύτερος όμως κίνδυνος αφορά την κατανάλωση. Ο λαγοκέφαλος δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να μπαίνει στο πιάτο μας, ακόμη κι αν μοιάζει με «καλό» ψάρι. Η τετροδοτοξίνη συγκεντρώνεται κυρίως στα εντόσθια, στο συκώτι, στο δέρμα και στα γεννητικά όργανα του ψαριού, αλλά μπορεί να υπάρχει και στη σάρκα. Δεν υπάρχει αντίδοτο, και η αντιμετώπιση σε περίπτωση δηλητηρίασης είναι μόνο υποστηρικτική σε νοσοκομείο.
Παράλληλα, ο λαγοκέφαλος προκαλεί σοβαρές ζημιές στην επαγγελματική αλιεία. Καταστρέφει δίχτυα, δαγκώνει και τρώει άλλα αλιεύματα, μειώνοντας το εισόδημα των ψαράδων και επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο έναν ήδη πιεσμένο κλάδο.
Τι ζητούν οι ευρωβουλευτές και πού εστιάζει η ανησυχία;
Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Σάκης Αρναούτογλου και ομάδα σοσιαλιστών ευρωβουλευτών ζητούν άμεση κινητοποίηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εξάπλωση του λαγοκέφαλου σε τουριστικές και πολυσύχναστες παράκτιες περιοχές της Ελλάδας. Ρωτούν αν η παρουσία του είδους σε ζώνες μαζικού τουρισμού θεωρείται κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια, τη δημόσια υγεία και την τοπική οικονομία.
Παράλληλα, ζητούν άμεσα μέτρα προστασίας και ενημέρωσης για λουόμενους, πολίτες, επισκέπτες, ερασιτέχνες και επαγγελματίες αλιείς. Θέτουν επίσης θέμα επείγουσας ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για δράσεις περιορισμού του πληθυσμού του λαγοκέφαλου και στήριξης των μεσογειακών κρατών μελών που πλήττονται.
Οι ευρωβουλευτές τονίζουν ότι το πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποσπασματικά ή με καθυστέρηση, καθώς αφορά ταυτόχρονα τη βιοποικιλότητα, την αλιεία, την ασφάλεια των πολιτών και τον τουρισμό της Μεσογείου. Ο κ. Αρναούτογλου επισημαίνει ότι ο λαγοκέφαλος «δεν είναι πλέον ένα μακρινό πρόβλημα της Ανατολικής Μεσογείου», αλλά φτάνει σε παραλίες όπου κολυμπούν καθημερινά οικογένειες και παιδιά, ζητώντας άμεση ευρωπαϊκή δράση πριν υπάρξουν σοβαρά περιστατικά.
Τι σημαίνει αυτό για εσάς
Αν κολυμπάτε ή ψαρεύετε σε ελληνικές θάλασσες, χρειάζεται αυξημένη προσοχή. Μάθετε να αναγνωρίζετε τον λαγοκέφαλο: έχει φουσκωτό σώμα, μεγάλο κεφάλι, στόμα με δυνατά δόντια και συχνά στίγματα. Αν τον δείτε, μην τον αγγίξετε και ενημερώστε αμέσως το λιμεναρχείο ή τις τοπικές αρχές.
Αν είστε ερασιτέχνης ψαράς και πιαστεί λαγοκέφαλος στο αγκίστρι ή στα δίχτυα σας, μην τον κρατήσετε για κατανάλωση και μην τον προσφέρετε σε άλλους. Χρησιμοποιήστε γάντια για να τον απομακρύνετε με ασφάλεια και ακολουθήστε τις οδηγίες των τοπικών αρχών για την καταστροφή του. Σε περίπτωση δαγκώματος, πλύνετε καλά την περιοχή, αποφύγετε τον αυτοσχεδιασμό και απευθυνθείτε άμεσα σε γιατρό ή στο ΕΚΑΒ.
Για οικογένειες με παιδιά, είναι σημαντικό να εξηγηθεί με απλά λόγια ότι δεν αγγίζουμε άγνωστα ψάρια ή θαλάσσια ζώα, ακόμη κι αν φαίνονται «ακίνδυνα». Στις διακοπές, ρίξτε μια ματιά σε ανακοινώσεις του δήμου ή του λιμεναρχείου για προειδοποιήσεις σχετικά με λαγοκέφαλους ή άλλα επικίνδυνα είδη στην περιοχή.
Σχόλιο 
: Ο λαγοκέφαλος αποκαλύπτει ένα κενό στην ελληνική θαλάσσια πολιτική: δεν αρκούν αποσπασματικές προειδοποιήσεις, χρειάζεται ενιαίο εθνικό πρωτόκολλο για ενημέρωση λουομένων, εκπαίδευση επαγγελματιών της θάλασσας και αποζημιώσεις αλιέων. Αν η Ελλάδα δεν κινηθεί γρήγορα, το πρόβλημα θα χτυπήσει ταυτόχρονα υγεία, ΕΣΥ (με περισσότερα επείγοντα περιστατικά) και τον πυλώνα του τουρισμού.
#λαγοκέφαλος #τοξικάψάρια #δημόσιαυγεία #παράκτιεςπεριοχές #τουρισμός
