Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το λιθουανικό κοινωνικό σχέδιο για το κλίμα, συνολικού ύψους 884 εκατ. ευρώ έως το 2032. Η κίνηση σηματοδοτεί πώς το νέο Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα μετατρέπει την τιμολόγηση άνθρακα σε στοχεμένη στήριξη νοικοκυριών και πολύ μικρών επιχειρήσεων.
Η Λιθουανία γίνεται η δεύτερη χώρα της ΕΕ που εξασφαλίζει έγκριση εθνικού κοινωνικού σχεδίου για το κλίμα στο πλαίσιο του νέου Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα. Το πακέτο, ύψους 884 εκατ. ευρώ έως το 2032, στοχεύει να απορροφήσει τις κοινωνικές πιέσεις από το αυξανόμενο κόστος ενέργειας και να επιταχύνει την ενεργειακή μετάβαση με έμφαση στους πιο ευάλωτους.
Πώς κατευθύνονται τα 884 εκατ. ευρώ
Από το συνολικό ποσό, 663 εκατ. ευρώ προέρχονται από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα και 221 εκατ. ευρώ θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους της Λιθουανίας. Ο σχεδιασμός βασίζεται στη λογική ότι τα έσοδα από την τιμολόγηση του άνθρακα επιστρέφουν στην κοινωνία, μειώνοντας τις ανισότητες που δημιουργεί η πράσινη μετάβαση.
Κεντρικός άξονας είναι η αναβάθμιση κατοικιών με υψηλή κατανάλωση ενέργειας, ιδίως σε απομακρυσμένες περιοχές και περιφέρειες με περιορισμένες δημόσιες υπηρεσίες. Το σχέδιο θα καλύψει το 50-85% του κόστους ανακαίνισης για περισσότερα από 40.000 ευάλωτα νοικοκυριά, μειώνοντας μόνιμα τις ανάγκες θέρμανσης και ψύξης και άρα τους λογαριασμούς.
Στήριξη πολύ μικρών επιχειρήσεων και μεταφορών
Παράλληλα, προβλέπεται στήριξη για πολύ μικρές επιχειρήσεις που πλήττονται από το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος. Η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και η πρόσβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας λειτουργούν ως ανάχωμα στον κίνδυνο απώλειας ανταγωνιστικότητας λόγω ακριβότερων ορυκτών καυσίμων.
Στις μεταφορές, το σχέδιο χρηματοδοτεί την αγορά άνω των 7.000 ηλεκτρικών οχημάτων για δημόσιες συγκοινωνίες, νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Προβλέπεται ταυτόχρονα επέκταση του δικτύου φόρτισης σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους, ώστε η ηλεκτροκίνηση να γίνει πρακτικά αξιοποιήσιμη και εκτός μεγάλων αστικών κέντρων.
Η Λιθουανία επενδύει επίσης σε ήπιες μετακινήσεις: θα κατασκευαστούν περίπου 280 χλμ. ποδηλατοδρόμων, θα επιδοτηθεί η αγορά άνω των 14.000 ποδηλάτων και περίπου 320.000 χρήστες θα επωφεληθούν από μειωμένους ναύλους στις δημόσιες συγκοινωνίες. Η στόχευση είναι διπλή: μείωση εκπομπών και περιορισμός του κόστους μετακίνησης για όσους εξαρτώνται από τις δημόσιες μεταφορές.
Ενεργειακοί κόμβοι και κοινωνική διάσταση
Το σχέδιο προβλέπει δημιουργία ενεργειακών συμβουλευτικών κόμβων σε όλες τις περιφέρειες της χώρας. Οι δομές αυτές θα παρέχουν εξατομικευμένες συμβουλές στα νοικοκυριά για το πώς μπορούν να μειώσουν το ενεργειακό τους κόστος, να αξιοποιήσουν διαθέσιμα προγράμματα και να σχεδιάσουν ανακαινίσεις με πραγματικό οικονομικό όφελος.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκρινε ότι το λιθουανικό σχέδιο δίνει διαρκή απάντηση στις προκλήσεις που δημιουργεί το αυξανόμενο κόστος ενέργειας από ορυκτά καύσιμα για ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα, συμβάλλει στη στροφή προς καθαρή ενέργεια και βιώσιμες μεταφορές, συνδέοντας την κλιματική πολιτική με κοινωνική προστασία.
Η Λιθουανία θα μπορεί να ζητήσει την πρώτη πληρωμή από την Επιτροπή μόλις ξεκινήσει η εφαρμογή του σχεδίου, γεγονός που δημιουργεί κίνητρο για ταχεία υλοποίηση.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, το λιθουανικό παράδειγμα δείχνει πώς η ΕΕ κατευθύνει πόρους ώστε η τιμολόγηση του άνθρακα να επιστρέφει ως στοχευμένη ελάφρυνση σε λογαριασμούς ρεύματος, θέρμανσης και μετακινήσεων. Καθώς η ενεργειακή φτώχεια και το κόστος καυσίμων πιέζουν τα ελληνικά νοικοκυριά, αντίστοιχα κοινωνικά σχέδια μπορούν να κρίνουν αν η πράσινη μετάβαση θα συνοδευτεί από χαμηλότερη κατανάλωση και σταθερότερους λογαριασμούς ή από νέες ανισότητες στην αγορά ενέργειας.
#Λιθουανία #ΕΕ #Ενέργεια #Κλίμα #ΚοινωνικόΤαμείο
