Οι ευρωπαίοι ηγέτες συναντώνται στο Τίβατ με στόχο να επανεκκινήσουν τη διεύρυνση προς τα Δυτικά Βαλκάνια. Το Μαυροβούνιο αναδεικνύεται σε δοκιμαστικό πεδίο για το νέο μοντέλο ένταξης.
Η σύνοδος Ευρωπαϊκής Ένωσης – Δυτικών Βαλκανίων στο Τίβατ του Μαυροβουνίου σηματοδοτεί την πιο φιλόδοξη προσπάθεια των Βρυξελλών εδώ και χρόνια να ξαναδώσουν πολιτική και οικονομική ουσία στη διεύρυνση. Μετά από δύο δεκαετίες στασιμότητας, η ΕΕ επιχειρεί να μετατρέψει την ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων από μακρινή υπόσχεση σε εργαλείο άμεσης γεωπολιτικής θωράκισης απέναντι στη ρωσική και κινεζική επιρροή, αλλά και στην αυξανόμενη αβεβαιότητα των διατλαντικών σχέσεων.
Νέο μοντέλο ένταξης και ο ρόλος του Μαυροβουνίου
Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα γαλλογερμανικό σχέδιο που επιχειρεί να σπάσει τη λογική του «όλα ή τίποτα» στην πορεία ένταξης. Οι έξι υποψήφιες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων –Μαυροβούνιο, Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κόσοβο, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία– καλούνται να υιοθετήσουν ένα πλαίσιο σταδιακής ενσωμάτωσης, με αντάλλαγμα απτά οφέλη ήδη από το στάδιο των μεταρρυθμίσεων. Στον πυρήνα του σχεδίου βρίσκονται η προνομιακή πρόσβαση στην ενιαία αγορά και η συμμετοχή με καθεστώς παρατηρητή σε θεσμούς της ΕΕ, προσφέροντας πολιτική φωνή χωρίς ακόμη πλήρη ψήφο.
Το Μαυροβούνιο, με 22 χρόνια διαδρομής προς την ΕΕ, υιοθέτηση του ευρώ από το 2002 και ένταξη στο ΝΑΤΟ, προβάλλεται ως ο πιο ώριμος υποψήφιος. Η φιλοδοξία να γίνει 28ο κράτος-μέλος έως το 2028 συνδέεται με την ολοκλήρωση των τεχνικών διαπραγματεύσεων μέσα στους επόμενους μήνες. Παράλληλα, η Αλβανία εμφανίζεται ως δεύτερος αξιόπιστος πόλος, ενώ η Σερβία παραμένει παγιδευμένη ανάμεσα σε στενούς δεσμούς με τη Μόσχα και το Πεκίνο και στις πιέσεις για ευθυγράμμιση με το κοινοτικό κεκτημένο.
Γεωπολιτική ασφάλεια και οικονομικά κίνητρα
Για τις Βρυξέλλες, η σταθεροποίηση των Βαλκανίων είναι επένδυση ασφάλειας: περιορίζει τις «γκρίζες ζώνες» όπου τρίτες δυνάμεις μπορούν να ασκήσουν επιρροή, μειώνει τον κίνδυνο νέων κρίσεων στα σύνορα της ΕΕ και δημιουργεί ενιαίο οικονομικό χώρο με κοινά πρότυπα. Η σταδιακή πρόσβαση στην ενιαία αγορά μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός εκσυγχρονισμού για τις βαλκανικές οικονομίες, αλλά και ως νέα πηγή ζήτησης για τις επιχειρήσεις των κρατών-μελών, ιδίως σε υποδομές, ενέργεια, τράπεζες και τηλεπικοινωνίες.
Σχόλιο 
: Για την Ελλάδα, μια πιο προβλέψιμη και θεσμικά αγκυροβολημένη βαλκανική περιφέρεια σημαίνει χαμηλότερο γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου και ευρύτερο πεδίο οικονομικής διείσδυσης. Ελληνικές τράπεζες, ενεργειακοί όμιλοι, κατασκευαστικές και τηλεπικοινωνιακές εταιρείες ήδη έχουν παρουσία στην περιοχή και μπορούν να κεφαλαιοποιήσουν την ενίσχυση του κοινοτικού πλαισίου, από τη χρηματοδότηση υποδομών έως τις διασυνδέσεις ενέργειας και μεταφορών. Παράλληλα, η σταδιακή σύγκλιση με τους κανόνες της ΕΕ μειώνει ρυθμιστικές ασυμμετρίες και ενισχύει την ασφάλεια δικαίου για ελληνικά κεφάλαια που επενδύουν στα Δυτικά Βαλκάνια.
#ΕΕ #ΔυτικάΒαλκάνια #Μαυροβούνιο #Διεύρυνση
