Η δημοσιονομική πειθαρχία αναδεικνύεται ως ο καταλυτικός παράγοντας που κρατά χαμηλό το κόστος δανεισμού της Ελλάδας και θωρακίζει τα κρατικά ομόλογα απέναντι σε διεθνείς αναταράξεις. Νέα μελέτη του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής δείχνει ότι το σημερινό πλεονέκτημα δεν είναι μόνιμο και εξαρτάται από συνέχιση μεταρρυθμίσεων και πλεονασμάτων.
Η δημοσιονομική πειθαρχία αναδεικνύεται ως ο κεντρικός μηχανισμός άμυνας της χώρας απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις, σύμφωνα με νέα μελέτη του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή. Η ανάλυση δείχνει ότι η πτώση των αποδόσεων των ελληνικών ομολόγων και η σύγκλισή τους με Ιταλία και Πορτογαλία είναι άμεση αντανάκλαση της πορείας χρέους, ΑΕΠ και πρωτογενών πλεονασμάτων.
Πώς η δημοσιονομική πειθαρχία άλλαξε την εικόνα των ελληνικών ομολόγων;
Η μελέτη καταγράφει θεαματική μεταβολή: από αποδόσεις άνω του 7% το 2016 – τις υψηλότερες στην ευρωζώνη – η Ελλάδα βρίσκεται το 2024 σε επίπεδα συγκρίσιμα με Ιταλία και Πορτογαλία. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η χώρα έπαψε να θεωρείται ο πιο ευάλωτος δανειολήπτης της ευρωζώνης και κατατάσσεται πλέον στη «μέση» της κλίμακας ευαισθησίας σε διεθνείς κρίσεις.
Οι συντάκτες της έρευνας αποδίδουν τη μεταστροφή όχι σε τεχνάσματα «χρηματοοικονομικής μηχανικής», αλλά σε πραγματική δημοσιονομική εξυγίανση. Ο δείκτης χρέους προς ΑΕΠ μειώθηκε περίπου κατά 34 ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ προ και μετά πανδημίας περιόδων, η μεγαλύτερη μείωση σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες του δείγματος, ενώ ο προϋπολογισμός κατέγραψε σταθερά πρωτογενή πλεονάσματα.
Τι δείχνει η σύγκριση με την ευρωζώνη και τις κρίσεις αβεβαιότητας
Η έρευνα εξετάζει ημερήσιες αποδόσεις 10ετών ομολόγων δέκα χωρών της ευρωζώνης από το 2016 έως το 2026 και εστιάζει στις πιο ταραχώδεις ημέρες πριν και μετά την πανδημία. Κατά την περίοδο COVID-19, τα ελληνικά ομόλογα εμφάνιζαν τις μεγαλύτερες διακυμάνσεις, με αντίδραση υπερδιπλάσια από τους αμέσως επόμενους πιο ευάλωτους τίτλους και έντονη εξάρτηση από τα μέτρα στήριξης της ΕΚΤ.
Μετά την πανδημία, από το 2ο τρίμηνο 2022 έως το 2ο τρίμηνο 2026, αυτή η ακραία ευαισθησία έχει υποχωρήσει αισθητά. Η συμπεριφορά των ελληνικών ομολόγων συγκλίνει πλέον με εκείνη της Ιταλίας και της Πορτογαλίας και, με βάση ορισμένους δείκτες, η Ελλάδα αντιδρά ηπιότερα από την Ιταλία σε διεθνείς αναταράξεις. Το ίδιο μοτίβο παρατηρείται συνολικά στην ευρωζώνη: όσες χώρες μείωσαν περισσότερο το χρέος τους, σταθεροποίησαν περισσότερο τις αγορές ομολόγων τους.
Η εύθραυστη ισορροπία: κίνδυνοι, μεταρρυθμίσεις και επόμενη μέρα
Το Γραφείο Προϋπολογισμού στέλνει σαφές μήνυμα ότι η τρέχουσα ηρεμία δεν είναι δεδομένη και «τελεί υπό όρους». Καθώς το ελληνικό χρέος περνά σταδιακά από τον επίσημο τομέα σε ιδιώτες επενδυτές, η αγορά γίνεται πιο ευαίσθητη στις αποφάσεις οικονομικής πολιτικής και σε κάθε απόκλιση από το δημοσιονομικό πλαίσιο που έχτισε την αξιοπιστία της χώρας.
Ταυτόχρονα, τονίζεται ότι η δημοσιονομική πειθαρχία από μόνη της δεν αρκεί για να διατηρηθεί η θετική δυναμική. Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ εξαρτάται κρίσιμα από την ανάπτυξη, άρα τα πρωτογενή πλεονάσματα πρέπει να συνδυαστούν με ταχύτερες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Στο επίκεντρο βρίσκονται η αξιοποίηση της αναπτυξιακής ατζέντας του Ταμείου Ανάκαμψης, οι επενδύσεις σε παραγωγικότητα και αλλαγές σε φορολογικό σύστημα, Δημόσια Διοίκηση και αγορές εργασίας και προϊόντων.
SBC Red Line
Το κεντρικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι το «χαμηλό κόστος δανεισμού» δεν είναι νέο κανονικό, αλλά προνόμιο που μπορεί να χαθεί γρήγορα αν η δημοσιονομική γραμμή χαλαρώσει. Η αγορά έχει σταματήσει να αντιμετωπίζει την Ελλάδα ως ειδική περίπτωση, αλλά αυτό ισχύει μόνο όσο η χώρα συμπεριφέρεται σαν «κανονικός» δανειολήπτης της ευρωζώνης.
Για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, η σταθερότητα στις αποδόσεις των ομολόγων μεταφράζεται σε χαμηλότερο κόστος χρηματοδότησης και μικρότερη ένταση των διεθνών σοκ στην πραγματική οικονομία. Μια αντιστροφή της τάσης θα αύξανε το ασφάλιστρο κινδύνου σε ολόκληρη την καμπύλη επιτοκίων, πιέζοντας επενδύσεις, δάνεια και αξίες περιουσιακών στοιχείων.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η επόμενη φάση δεν θα κριθεί μόνο από τους δημοσιονομικούς δείκτες, αλλά από την ικανότητα της οικονομίας να αυξήσει διατηρήσιμα την παραγωγικότητά της. Αν οι μεταρρυθμίσεις σε ανάπτυξη, φορολογία και Δημόσια Διοίκηση καθυστερήσουν, η χώρα κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μια εύθραυστη ισορροπία, εξαρτημένη από τις διαθέσεις των αγορών και τις εξωτερικές κρίσεις.
Διαβάστε επίσης:
ESM: Πώς οι αμυντικές δαπάνες γίνονται μοχλός ανάπτυξης στην Ευρωζώνη
#δημοσιονομικήπειθαρχία #ελληνικάομόλογα #δημόσιοχρέος #ΓραφείοΠροϋπολογισμού #ευρωζώνη #πρωτογενήπλεονάσματα #επενδυτές #κόστοςδανεισμού #ΕΚΤ #οικονομικήαβεβαιότητα #ΤαμείοΑνάκαμψης #διαρθρωτικέςμεταρρυθμίσεις #ελληνικήοικονομία #αποδόσειςομολόγων #χρέοςπροςΑΕΠ
