Οι αμυντικές δαπάνες μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να λειτουργήσουν ως επένδυση που επιστρέφει στην οικονομία, υπογραμμίζει ο Robert Blotevogel του ESM. Για κάθε 1 € που κατευθύνεται στην άμυνα, έως και 0,53 € μπορούν να αυτοχρηματοδοτηθούν μέσω υψηλότερης ανάπτυξης και φορολογικών εσόδων, εφόσον οι πόροι δαπανηθούν με σωστό τρόπο.
Οι αμυντικές δαπάνες μπορούν, εφόσον σχεδιαστούν σωστά, να μετατραπούν από καθαρό κόστος σε εργαλείο ανάπτυξης μετρήσιμης απόδοσης για τα δημόσια οικονομικά. Ο νέος country coordinator του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) για την Ελλάδα, Robert Blotevogel, θέτει ως κεντρικό κριτήριο όχι μόνο το «πόσο» δαπανάται, αλλά κυρίως το «πώς» κατευθύνονται οι πόροι της άμυνας.
Αμυντικές δαπάνες: κόστος ή επένδυση με επιστροφή;
Ο Blotevogel ξεκαθαρίζει ότι η διατήρηση υγιών και βιώσιμων δημόσιων οικονομικών παραμένει η βασική αρχή για κάθε κυβέρνηση, ακόμη και μέσα σε περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών κινδύνων. Αναγνωρίζει πως υπάρχει ευρεία πολιτική συναίνεση στην Ευρώπη για ενίσχυση των εξοπλισμών, με αναφορά και στη θέση του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι η ΕΕ είναι πλήρως προσηλωμένη σε αυτόν τον στόχο.
Στο σημερινό ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο εντοπίζει ένα βαθμό ευελιξίας για υψηλότερες αμυντικές δαπάνες τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, προειδοποιεί ότι η μόνιμη αύξηση αυτών των δαπανών δεν μπορεί να στηρίζεται διαρκώς σε πρόσθετο δανεισμό, καθώς αυτό δεν αποτελεί βιώσιμη λύση για τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα.
Η «κόκκινη γραμμή» της χρηματοδότησης και ο ρόλος της ανάπτυξης
Κατά τον αξιωματούχο του ESM, ο δημοσιονομικός χώρος για την άμυνα θα πρέπει να προκύψει μέσα από επαναξιολόγηση και αναπροτεραιοποίηση άλλων κονδυλίων του προϋπολογισμού. Η άμυνα, δηλαδή, πρέπει να ενταχθεί οργανικά στον σχεδιασμό δαπανών και όχι να αντιμετωπίζεται ως μόνιτη εξαίρεση με δανεικά.
Το κρίσιμο, όπως τονίζει, είναι η ποιότητα της δαπάνης: όταν οι αμυντικοί πόροι κατευθύνονται σε έρευνα και ανάπτυξη, παραγωγική δραστηριότητα και υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, τότε ενεργοποιούνται θετικές δευτερογενείς επιδράσεις στην οικονομία. Αυτά τα spillovers αυξάνουν τον ρυθμό ανάπτυξης και, μέσω της διεύρυνσης της φορολογικής βάσης, ενισχύουν τα δημόσια έσοδα.
Τα 53 λεπτά ανά ευρώ και η πρόκληση για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις
Σύμφωνα με την ανάλυση που περιλαμβάνεται στο πρόσφατο Euro Area Stability Watch, ο ESM εκτιμά ότι για κάθε 1 € που δαπανάται για την άμυνα, περίπου 0,53 € μπορούν να ανακτηθούν. Η «αυτοχρηματοδότηση» αυτή προκύπτει από τον συνδυασμό υψηλότερης ανάπτυξης και αυξημένων φορολογικών εσόδων στο μέλλον.
Αυτή η δυναμική δημιουργεί, όπως σημειώνει ο Blotevogel, μια κατάσταση αμοιβαίου οφέλους: αυξημένες αμυντικές δαπάνες, αλλά και θετικές επιδράσεις στην ευρύτερη οικονομία που στηρίζουν τη δημοσιονομική σταθερότητα. Η προϋπόθεση είναι σαφής: οι κυβερνήσεις να σχεδιάσουν τις αμυντικές δαπάνες ως στοχευμένη επένδυση και όχι ως παθητική κατανάλωση πόρων.
SBC Red Line
Αυτό που δεν λέγεται ανοιχτά είναι ότι η συζήτηση για τις αμυντικές δαπάνες είναι στην πραγματικότητα συζήτηση για τον συνολικό ανασχεδιασμό των κρατικών προϋπολογισμών. Κάθε ευρώ που πηγαίνει στην άμυνα θα πρέπει να κοπεί ή να δικαιολογηθεί από αλλού, αν δεν θέλουμε να επιστρέψουμε σε λογικές υπερχρέωσης.
Για τις επιχειρήσεις, το μήνυμα είναι ότι η άμυνα θα λειτουργήσει ως νέος πυλώνας βιομηχανικής και τεχνολογικής πολιτικής. Όσοι κινούνται σε έρευνα, παραγωγή και καινοτομία γύρω από την αλυσίδα αξίας της άμυνας, θα βρεθούν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος κυβερνήσεων και επενδυτών.
Η μεγάλη εικόνα για την Ευρωζώνη είναι ότι η άμυνα μετατρέπεται σε τεστ ωριμότητας για το αν μπορεί να συνδυάσει ασφάλεια, ανάπτυξη και δημοσιονομική πειθαρχία. Το πραγματικό στοίχημα είναι αν οι αυξημένες δαπάνες θα γίνουν μοχλός παραγωγικής αναβάθμισης ή αν θα χαθούν σε σκόρπια εξοπλιστικά χωρίς διατηρήσιμο οικονομικό αποτύπωμα.
#αμυντικέςδαπάνες #ESM #Ευρωζώνη #δημοσιονομικήπειθαρχία #δημόσιοχρέος #φορολογικάέσοδα #ανάπτυξη #έρευνακαιανάπτυξη #τεχνολογία #επενδύσεις #ΕυρωπαϊκήΈνωση #ΚυριάκοςΜητσοτάκης #δημοσιονομικόςχώρος #EuroAreaStabilityWatch
