Η στεγαστική κρίση ωθεί 1 στους 4 ενοικιαστές να ψάχνει νέο σπίτι, αλλά όχι να κάνει το άλμα προς την ιδιοκατοίκηση. Η κινητικότητα περιορίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην αγορά ενοικίων, ενώ η ιδιοκατοίκηση έχει υποχωρήσει αισθητά την τελευταία δεκαετία.
Η στεγαστική κρίση ωθεί 1 στους 4 ενοικιαστές να αναζητά νέα κατοικία, αλλά χωρίς ουσιαστική κίνηση προς την ιδιοκατοίκηση. Η αγορά κατοικίας αναδιατάσσεται, με τα νοικοκυριά να κινούνται κυρίως εντός της αγοράς ενοικίων, σε μια προσπάθεια να ισορροπήσουν ανάμεσα στο κόστος και την ποιότητα στέγασης.
Πώς η στεγαστική κρίση αλλάζει τη συμπεριφορά των ενοικιαστών;
Η νέα τριμηνιαία μελέτη του ΙΟΒΕ καταγράφει ότι 1 στους 4 ενοικιαστές βρίσκεται ήδη σε διαδικασία αναζήτησης νέου σπιτιού. Κυρίαρχα κίνητρα είναι η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης – από υπερπλήρεις και παλαιές κατοικίες έως προβλήματα θέρμανσης – και η ανάγκη μείωσης του στεγαστικού κόστους.
Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης οι αλλαγές στη σύνθεση του νοικοκυριού και οι επαγγελματικές μετακινήσεις, που επιβάλλουν αλλαγή τόπου κατοικίας. Ωστόσο, αυτή η κινητικότητα δεν μεταφράζεται σε αγορές κατοικιών, αλλά σε μετακομίσεις από ένα ενοίκιο σε άλλο, καθώς η ιδιόκτητη στέγη παραμένει εκτός εμβέλειας για μεγάλο μέρος του πληθυσμού.
Ιδιοκατοίκηση σε πτώση: Από το 77% στο 69,4%
Η Ελλάδα, που παραδοσιακά βρισκόταν στην κορυφή της ιδιοκατοίκησης στην ΕΕ, καταγράφει αισθητή υποχώρηση τα τελευταία χρόνια. Το ποσοστό ιδιοκατοίκησης μειώθηκε από 77% το 2010 στο 69,4% το 2025, συγκλίνοντας πλέον με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και αλλάζοντας τον ιστορικό «κανόνα» της ελληνικής αγοράς στέγης.
Το ΙΟΒΕ προειδοποιεί ότι η πτώση αυτή δεν είναι απλώς στατιστική μεταβολή, αλλά έχει ευρύτερες οικονομικές συνέπειες για τα νοικοκυριά. Λιγότερη ιδιοκατοίκηση σημαίνει μικρότερη συσσώρευση περιουσίας και μεγαλύτερη έκθεση στις συνεχείς αυξήσεις των ενοικίων, σε μια χώρα όπου ήδη το στεγαστικό κόστος συγκαταλέγεται στα υψηλότερα της Ευρώπης.
Περιορισμένη «δεξαμενή» νέων ιδιοκτητών και εμπόδια χρηματοδότησης
Ένα από τα πιο κρίσιμα ευρήματα της μελέτης είναι ότι, παρά την έντονη κινητικότητα των ενοικιαστών, ελάχιστοι σχεδιάζουν να αγοράσουν σπίτι. Η πρόθεση μετάβασης από την ενοικίαση στην ιδιοκατοίκηση είναι εξίσου χαμηλή – ή και χαμηλότερη – από την πρόθεση των ιδιοκτητών να εγκαταλείψουν την ιδιοκατοίκηση, περιορίζοντας τη «δεξαμενή» νέων αγοραστών.
Την ίδια στιγμή, περίπου το 85% των ιδιοκτητών θεωρεί απίθανο να πουλήσει την κατοικία του, ενώ μόλις το 5,7% δηλώνει πρόθεση πώλησης την περίοδο 2023-2026. Παρά το ότι αυτό το ποσοστό είναι από τα υψηλότερα στην Ευρώπη, η προσφορά ιδιοκατοικούμενων κατοικιών παραμένει ουσιαστικά περιορισμένη, καθώς τα εμπόδια για τους ενοικιαστές – υψηλές τιμές, χαμηλή προσιτότητα, δυσκολία στεγαστικής χρηματοδότησης – λειτουργούν αποτρεπτικά.
SBC Red Line
Το ΙΟΒΕ ουσιαστικά περιγράφει μια αγορά όπου η «στεγαστική κρίση» δεν είναι πια συγκυριακό φαινόμενο, αλλά νέα κανονικότητα. Η ιδιοκατοίκηση σταθεροποιείται χαμηλότερα, ενώ η στέγη μετατρέπεται σταδιακά από αγαθό διαβίωσης σε επενδυτικό προϊόν.
Για τις επιχειρήσεις real estate και τις τράπεζες, το μήνυμα είναι διπλό: η ζήτηση για ενοικίαση θα παραμείνει ισχυρή, αλλά η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια θα κινείται με «χειρόφρενο». Τα νοικοκυριά, αντί να χτίζουν περιουσία, εγκλωβίζονται σε έναν διαρκή αγώνα αναζήτησης λίγο φθηνότερου ή λίγο καλύτερου ενοικίου.
Το επόμενο στοίχημα για την πολιτεία είναι αν τα μέτρα στεγαστικής πολιτικής μετά το 2022 θα αποδειχθούν επαρκή για να ανακόψουν τη διολίσθηση της ιδιοκατοίκησης. Αν όχι, η Ελλάδα οδεύει προς ένα μοντέλο αγοράς όπου η κατοικία θα ανήκει όλο και περισσότερο σε λίγους και θα ενοικιάζεται από πολλούς.
#στεγαστικήκρίση #ιδιοκατοίκηση #ενοίκια #αγοράκατοικίας #ΙΟΒΕ #νοικοκυριά #στεγαστικάδάνεια #ελληνικήοικονομία #ακίνητα #προσιτότηταστέγης #ενοικιαστές #ιδιοκτήτες #στεγαστικήπολιτική #Eurostat #ΕΚΤ
