Η στρατηγική σημασία Σάο Τομέ επανέρχεται στο προσκήνιο καθώς η χώρα βαδίζει σε προεδρικές εκλογές με φόντο νέα στρατιωτική συμφωνία με τη Ρωσία. Το μικρό νησιωτικό κράτος στον Κόλπο της Γουινέας μετατρέπεται σε δοκιμαστικό πεδίο για την ισορροπία ισχύος στον Νότιο Ατλαντικό.
Η στρατηγική σημασία Σάο Τομέ δεν αντανακλάται στο μέγεθος του κράτους, αλλά στη γεωγραφία του και στο χρονοδιάγραμμα των πολιτικών του επιλογών. Οι προεδρικές εκλογές διεξάγονται ενώ βρίσκεται σε ισχύ ανοικτής διάρκειας στρατιωτική συμφωνία με τη Ρωσία, σε μια περίοδο όπου η Δύση επαναξιολογεί την παρουσία της στην Αφρική.
Πώς η στρατηγική σημασία Σάο Τομέ αναδιατάσσει τον Νότιο Ατλαντικό;
Το αρχιπέλαγος στον Ισημερινό, στον Κόλπο της Γουινέας, ελέγχει θαλάσσιες οδούς που συνδέουν τα ενεργειακά κοιτάσματα της Δυτικής Αφρικής με τις αγορές της Ευρώπης και της Αμερικής. Η περιοχή συγκεντρώνει αυξανόμενη ναυτιλιακή κίνηση, αλλά και κινδύνους πειρατείας, λαθρεμπορίου και ανασφάλειας στις θαλάσσιες μεταφορές.
Η στρατιωτική συνεργασία με τη Ρωσία, που τυπικά καλύπτει εκπαίδευση, τεχνική βοήθεια, πληροφορίες και επισκέψεις πλοίων και αεροσκαφών, δημιουργεί προϋποθέσεις για πιο μόνιμη παρουσία στον Ατλαντικό. Ακόμη κι αν παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανενεργή, λειτουργεί ως πολιτικό σήμα ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να διαπραγματευθεί από θέση αυξημένης γεωπολιτικής αξίας.
Ισορροπία δυνάμεων ή στροφή μακριά από τη Δύση;
Η ηγεσία της χώρας επιμένει ότι δεν εγκαταλείπει τους παραδοσιακούς εταίρους της, όπως η Πορτογαλία, οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά επεκτείνει το φάσμα συνεργασιών της. Η επίκληση της κυριαρχίας και της πολιτικής μη ευθυγράμμισης παραπέμπει σε αφρικανική διπλωματική παράδοση, όπου η διαφοροποίηση εταίρων χρησιμοποιείται για την ενίσχυση της διαπραγματευτικής ισχύος.
Το ιστορικό της χώρας, από τη στενή σχέση με τη Σοβιετική Ένωση μετά την ανεξαρτησία έως την προσέγγιση με τη Δύση μετά την πολυκομματική μετάβαση τη δεκαετία του 1990, δείχνει διαχρονική προσαρμοστικότητα. Σήμερα, η ρητορική περί ισόρροπων σχέσεων με ΗΠΑ, Ευρώπη, Ρωσία και Κίνα εντάσσεται σε ένα μοτίβο «πολυκατευθυντικής» εξωτερικής πολιτικής, με στόχο την προσέλκυση χρηματοδότησης, υποδομών και ασφάλειας.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η ενίσχυση του γεωπολιτικού ρόλου του Σάο Τομέ στον Κόλπο της Γουινέας αφορά έμμεσα την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και το κόστος της ναυτιλίας, όπου ελληνικά συμφέροντα είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένα. Οποιαδήποτε αναδιάταξη στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή μπορεί να επηρεάσει ασφάλιστρα κινδύνου, ναυλολόγια και τη συνολική ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων που συνδέουν την Αφρική με την Ευρώπη.
Σχόλιο 
: Η σταδιακή μετατροπή του Σάο Τομέ σε κόμβο ισορροπίας μεταξύ Δύσης και Ρωσίας στον Νότιο Ατλαντικό προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας στο περιβάλλον όπου δρα η ελληνική ναυτιλία. Η Αθήνα έχει συμφέρον να παρακολουθεί στενά την εξέλιξη των συνεργασιών στην περιοχή, αξιοποιώντας ταυτόχρονα τα ευρωπαϊκά κανάλια για να διασφαλίσει ότι η πολιτική της ΕΕ στην Αφρική λαμβάνει υπόψη την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και τον αντίκτυπο στο κόστος μεταφοράς για την ευρωπαϊκή – και κατ’ επέκταση ελληνική – οικονομία.
Διαβάστε επίσης:
Κίνα: Ο Σι ανακοινώνει κόμβους τεχνητής νοημοσύνης με BRICS και Αφρική
Η Μέση Ανατολή αγοράζει Αφρική: νέα γεωοικονομική σκακιέρα
#Αφρική #Γεωπολιτική #Ρωσία #Ναυτιλία #Ενέργεια
