Η αποποινικοποίηση κάνναβης τίθεται εκ νέου στο τραπέζι, αυτή τη φορά με ολοκληρωμένη θεσμική πρόταση από τον Γιώργο Α. Παπανδρέου στη Βουλή. Ο πρώην πρωθυπουργός επιτίθεται στη λογική των ποινών για τον χρήστη, υποστηρίζοντας ότι διατηρεί άθικτα τα κέρδη των διακινητών.
Η αποποινικοποίηση κάνναβης τίθεται εκ νέου στο επίκεντρο της κοινοβουλευτικής συζήτησης, με αιχμηρή παρέμβαση του Γιώργου Α. Παπανδρέου στην επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων. Ο πρώην πρωθυπουργός αξιοποιεί το νομοσχέδιο για τον Προσωπικό Βοηθό ΑμεΑ για να ανοίξει μέτωπο με τον τρόπο που η Πολιτεία αντιμετωπίζει τους χρήστες και την παράνομη αγορά.
Πώς ο Παπανδρέου συνδέει την αποποινικοποίηση κάνναβης με το οργανωμένο έγκλημα;
Ο βουλευτής Αχαΐας του ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι η υφιστάμενη πολιτική «περισσότερων απαγορεύσεων και αυστηρότερων κυρώσεων» δεν αγγίζει τον πυρήνα του προβλήματος. Κατά τη θέση του, η απαγόρευση δεν εξαφανίζει την αγορά, αλλά την παραδίδει στη μαφία, η οποία καθορίζει προϊόν, ισχύ, νοθεία, τιμή και πρόσβαση ακόμη και ανηλίκων.
Ο Παπανδρέου επισημαίνει ότι η σημερινή νομοθεσία τιμωρεί τον χρήστη, ενώ αφήνει ανέγγιχτη τη ροή του μαύρου χρήματος. Χαρακτηρίζει «βαθιά αντίφαση» το γεγονός ότι ο περιστασιακός χρήστης μπορεί να μείνει ατιμώρητος, ενώ ο συστηματικός –που έχει μεγαλύτερη ανάγκη υπηρεσιών υγείας– εκτίθεται σε βαρύτερες ποινές.
Ποιες αλλαγές ζητά στο ποινικό πλαίσιο για την κάνναβη;
Ο πρώην πρωθυπουργός στέκεται ιδιαίτερα στο άρθρο 29 του ν. 4139/2013, που προβλέπει φυλάκιση έως πέντε μήνες για κατοχή, χρήση ή καλλιέργεια για προσωπική χρήση, τονίζοντας ότι για έναν δεκαεννιάχρονο η ίδια η διαδικασία (σύλληψη, δακτυλοσκόπηση, δικαστήρια) λειτουργεί ως τιμωρία. Παράλληλα, κατηγορεί τις νέες ρυθμίσεις (άρθρα 84 και 89) ότι, παραπέμποντας στο άρθρο 20 με ποινές κάθειρξης τουλάχιστον οκτώ ετών και χρηματική ποινή έως 300.000 €, κινδυνεύουν να εξομοιώσουν τον απλό αγοραστή με διακινητή.
Κάνει λόγο για «κατάλυση της αναλογικότητας» όταν η ίδια ποινή εφαρμόζεται σε ριζικά διαφορετικές συμπεριφορές, όπως μια παράβαση επισήμανσης σε προϊόν CBD και ένα οργανωμένο εγκληματικό δίκτυο. Στο στόχαστρό του μπαίνει η λογική της αστυνομικής διαχείρισης ενός ζητήματος που, όπως λέει, είναι πρωτίστως κοινωνικό, ψυχολογικό και υγειονομικό.
Πώς τοποθετείται απέναντι στη διεθνή εμπειρία ρύθμισης της κάνναβης;
Ο Παπανδρέου επικαλείται την εμπειρία της Πορτογαλίας, η οποία αποποινικοποίησε την προσωπική χρήση όλων των ουσιών το 2001 και επένδυσε σε πρόληψη και θεραπεία, παρουσιάζοντάς την ως υπόδειγμα δημόσιας υγείας. Φέρνει επίσης ως παράδειγμα τον Καναδά, όπου μετά τη νομιμοποίηση της κάνναβης το 2018 η μεγάλη πλειονότητα της αγοράς μετακινήθηκε σε νόμιμο, ελεγχόμενο κύκλωμα, χωρίς αύξηση της χρήσης στους ανηλίκους 15-17 ετών.
Αναφέρεται ακόμη στις ΗΠΑ, όπου 24 πολιτείες έχουν ρυθμίσει την αγορά και έχουν εισπράξει πάνω από 28 δισ. δολάρια σε φόρους, χρήματα που κατευθύνονται σε σχολεία, πρόληψη, απεξάρτηση και ψυχική υγεία. Στην Ευρώπη, σημειώνει ότι Γερμανία, Μάλτα, Λουξεμβούργο, Τσεχία, Ελβετία και Ολλανδία κινούνται προς ρυθμιστικά μοντέλα, θέτοντας το ερώτημα αν η Ελλάδα θα παραμείνει προσκολλημένη σε πολιτική που, κατά την άποψή του, απέτυχε διεθνώς.
Τι ακριβώς προτείνει ως νέο μοντέλο πολιτικής για τα ναρκωτικά;
Ο πρώην πρωθυπουργός παρουσιάζει επτά συγκεκριμένες προτάσεις, με κεντρικό άξονα την άμεση αποποινικοποίηση της προμήθειας, κατοχής, χρήσης και περιορισμένης καλλιέργειας κάνναβης αποκλειστικά για προσωπική χρήση. Ζητά την αφαίρεση της αγοράς για προσωπική χρήση από το άρθρο 84 και τη ρητή εξαίρεση του χρήστη από τις βαριές ποινές του άρθρου 20, καθώς και αντικατάσταση του άρθρου 89 με κλιμακωτό σύστημα διοικητικών κυρώσεων και αυστηρών ποινών μόνο για εν γνώσει εμπορική διακίνηση επικίνδυνων ή νοθευμένων προϊόντων.
Παράλληλα, εισηγείται υποχρεωτικό εργαστηριακό έλεγχο κάθε παρτίδας με πλήρη ιχνηλασιμότητα, απαγόρευση διαφήμισης, αυστηρή προστασία ανηλίκων και έλεγχο ηλικίας. Προτείνει αυστηρά ρυθμιζόμενο σύστημα νόμιμης διάθεσης σε ενηλίκους, χωρίς επιθετική εμπορευματοποίηση, καθώς και παύση εκκρεμών διώξεων και διαγραφή καταχωρίσεων για πράξεις προσωπικής χρήσης που δεν θα αποτελούν πλέον αδίκημα.
Τι σημαίνει για εσάς ως πολίτης
Για τον πολίτη, μια τέτοια μετατόπιση πολιτικής θα μετέφερε το βάρος από την ποινική καταστολή στην υγειονομική αντιμετώπιση, περιορίζοντας τον κίνδυνο ποινικού στιγματισμού για περιστασιακή ή προσωπική χρήση. Παράλληλα, η θεσμική ρύθμιση της αγοράς θα σήμαινε αυστηρότερους ελέγχους στην ποιότητα και τη διακίνηση, με στόχο τη μείωση νοθευμένων προϊόντων και την προστασία ανηλίκων.
Σε επίπεδο διακυβέρνησης, η συζήτηση ανοίγει το ερώτημα αν η Πολιτεία θα συνεχίσει να επενδύει πόρους σε συλλήψεις μικροχρηστών ή θα ανακατευθύνει δυνάμεις στην αντιμετώπιση οργανωμένων κυκλωμάτων, της βίας και του ξεπλύματος. Ο τρόπος που θα απαντήσει η κυβέρνηση στις ενστάσεις για αναλογικότητα ποινών και διαφάνεια στα στοιχεία ελέγχων θα αποτελέσει ένδειξη για το πώς αντιλαμβάνεται τη σχέση μεταξύ δημόσιας υγείας, ασφάλειας και θεσμικής αξιοπιστίας.
Σχόλιο 
: Η παρέμβαση Παπανδρέου δεν είναι απλώς μια διαφορετική άποψη για την κάνναβη, αλλά δοκιμασία ωριμότητας για το πώς η ελληνική πολιτική σκηνή διαχειρίζεται δύσκολα, κοινωνικά φορτισμένα θέματα. Αν η συζήτηση μείνει σε επίπεδο ηθικολογίας και όχι σε τεκμηριωμένο έλεγχο της παράνομης αγοράς και των ίδιων των κρατικών πολιτικών, θα αποκαλυφθεί για ακόμη μία φορά η απόσταση ανάμεσα στη ρητορική περί δημόσιας υγείας και στις πραγματικές προτεραιότητες της διακυβέρνησης.
#ΓιώργοςΠαπανδρέου #ΠΑΣΟΚ #Βουλή #κάνναβη #ναρκωτικά
