Η ασφάλεια εφοδιασμού αναδεικνύεται σε κεντρικό ζητούμενο της νέας φάσης της ενεργειακής μετάβασης, μαζί με τον ουσιαστικό ανταγωνισμό στην αγορά ρεύματος. Η εμπειρία από τον πόλεμο στο Ιράν δείχνει ότι η Ελλάδα μπορεί να αποσυνδέει τις τιμές ηλεκτρισμού από τις διεθνείς αναταράξεις στο φυσικό αέριο, αλλά όχι χωρίς κόστος για τους καταναλωτές.
Η ασφάλεια εφοδιασμού αναδεικνύεται σε κεντρικό ζητούμενο της νέας φάσης της ενεργειακής μετάβασης, μαζί με τον ουσιαστικό ανταγωνισμό στην αγορά ρεύματος. Η πρόσφατη κρίση λόγω του πολέμου στο Ιράν λειτούργησε ως «τεστ αντοχής» για το ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα, αποκαλύπτοντας τόσο τα πλεονεκτήματα της σημερινής αρχιτεκτονικής της αγοράς όσο και τις αδυναμίες της.
Πώς συνδέονται ασφάλεια εφοδιασμού και τιμές ρεύματος;
Παρά την πολύ μεγάλη αύξηση των διεθνών τιμών φυσικού αερίου, οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού στην Ελλάδα παρέμειναν περίπου στα ίδια επίπεδα. Αυτό δείχνει ότι η αποσύνδεση μεταξύ φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού μπορεί να επιτευχθεί ακόμη και με το ισχύον μοντέλο στόχου και την οριακή τιμολόγηση, τάση που παρατηρήθηκε και σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές.
Ωστόσο, η κρίση συμπίεσε τη διαφορά μεταξύ σταθερών (μπλε) και κυμαινόμενων (πράσινων) τιμολογίων, καθώς αυξήθηκαν οι τιμές στις προθεσμιακές αγορές για προϊόντα με λήξη εντός του 2026. Η δυνατότητα ενός προμηθευτή να προσφέρει ελκυστικά σταθερά τιμολόγια εξαρτάται είτε από πρόσβαση σε προθεσμιακά προϊόντα είτε από χαρτοφυλάκιο παραγωγής χαμηλού κόστους και μεγάλη, «κληρονομημένη» πελατειακή βάση.
Γιατί ο περιορισμένος ανταγωνισμός επιβαρύνει την αγορά ρεύματος;
Στην ελληνική αγορά μόνο μία εταιρεία διαθέτει συνδυαστικά μεγάλα, αποσβεσμένα υδροηλεκτρικά, διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο και εκατομμύρια οικιακούς πελάτες χωρίς κόστος κτήσης. Οι υπόλοιποι πάροχοι στηρίζονται κυρίως σε προθεσμιακά συμβόλαια, γεγονός που τους περιορίζει στη διαμόρφωση ανταγωνιστικών σταθερών τιμολογίων όταν οι διεθνείς τιμές ανεβαίνουν.
Είκοσι χρόνια μετά την τυπική απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρισμού, οι ίσοι όροι ανταγωνισμού παραμένουν ζητούμενο και όχι πραγματικότητα. Το άνισο αυτό πεδίο έχει χειροπιαστές επιπτώσεις: μειωμένη πίεση στις τιμές, περιορισμένες επιλογές για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις και βραδύτερη μετακύλιση των οφελών της ενεργειακής μετάβασης στους τελικούς καταναλωτές.
Πώς επηρεάζει η ενεργειακή μετάβαση την ασφάλεια εφοδιασμού;
Η νέα φάση της ενεργειακής μετάβασης, με τις κυμαινόμενες ανανεώσιμες πηγές –φωτοβολταϊκά και αιολικά– να αποτελούν ήδη περίπου το μισό μίγμα παραγωγής, αναδεικνύει την κρίσιμη σημασία της επάρκειας ισχύος. Σύμφωνα με το ΕΣΕΚ και τα επενδυτικά σχέδια που υλοποιούνται, το ποσοστό αυτό θα αυξάνεται, καθιστώντας ακόμη πιο απαραίτητη τη διασφάλιση ότι «το ρεύμα περνάει από τα καλώδια» σε κάθε στιγμή.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι μονάδες φυσικού αερίου λειτουργούν ως ραχοκοκαλιά της ασφάλειας εφοδιασμού, καλύπτοντας τόσο περιόδους χαμηλής παραγωγής από ΑΠΕ («Dunkelflaute») όσο και τις μεγάλες ενδοημερήσιες διακυμάνσεις. Η Ελλάδα διαθέτει ισχυρό στόλο μονάδων αερίου, γεγονός που της επιτρέπει να αποφεύγει διαταραχές όπως αυτές που βίωσε πρόσφατα η Ισπανία, ενώ οι μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες επενδύουν ταυτόχρονα σε ΑΠΕ και αποθήκευση.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Για τον καταναλωτή, η σημερινή εικόνα μεταφράζεται σε σχετική σταθερότητα στη χονδρεμπορική αγορά, αλλά με μικρότερο όφελος στα σταθερά τιμολόγια και περιορισμένο πραγματικό ανταγωνισμό. Η συμπίεση της απόστασης μεταξύ σταθερών και κυμαινόμενων χρεώσεων σημαίνει ότι τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις έχουν λιγότερο περιθώριο να «κλειδώσουν» χαμηλές τιμές για μεγάλο διάστημα.
Η ενίσχυση του ανταγωνισμού και των ίσων όρων παιχνιδιού αποτελεί προϋπόθεση για ουσιαστική μείωση του ενεργειακού κόστους και, κατ’ επέκταση, για την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, σε ευθυγράμμιση με τις κατευθύνσεις της Έκθεσης «Ντράγκι». Σχόλιο 
: Η επόμενη ημέρα για τους λογαριασμούς ρεύματος θα κριθεί από δύο παράγοντες: πόσο γρήγορα θα διαμορφωθεί πραγματικό level playing field μεταξύ προμηθευτών και πόσο αποτελεσματικά θα συνδυαστούν οι επενδύσεις σε ΑΠΕ, αποθήκευση και μονάδες αερίου ώστε να διασφαλίζεται ταυτόχρονα χαμηλό κόστος και ασφάλεια εφοδιασμού.
#Αγοράηλεκτρισμού #Φυσικόαέριο #Ανανεώσιμεςπηγές #ΕΣΕΚ #Ενεργειακήμετάβαση
