Ο γενετικός κώδικας καρκίνου φαίνεται πως καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το πόσο γρήγορα και πόσο επιθετικά θα εξελιχθεί ένας όγκος. Νέα διεθνής μελέτη σε ποντίκια δείχνει ότι μικρές διαφορές στο DNA αλλάζουν την πορεία της νόσου, ακόμη και με τους ίδιους εξωτερικούς κινδύνους.
Ο γενετικός κώδικας καρκίνου φαίνεται πως καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το πόσο γρήγορα και πόσο επιθετικά θα εξελιχθεί ένας όγκος. Νέα διεθνής μελέτη σε ποντίκια δείχνει ότι μικρές διαφορές στο DNA αλλάζουν την πορεία της νόσου, ακόμη και όταν οι οργανισμοί εκτίθενται ακριβώς στους ίδιους περιβαλλοντικούς κινδύνους.
Πώς ο γενετικός κώδικας καρκίνου αλλάζει την πορεία της νόσου;
Ερευνητές από τα πανεπιστήμια Κέιμπριτζ, Εδιμβούργου και Γέιλ, σε συνεργασία με το Γερμανικό Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο, μελέτησαν περισσότερους από 580 όγκους ήπατος σε τέσσερις γενετικά διαφορετικές σειρές ποντικών. Οι διαφορές στο DNA αυτών των ομάδων ήταν ανάλογες με τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ ανθρώπων στον γενικό πληθυσμό.
Όλα τα ζώα ζούσαν στις ίδιες συνθήκες και εκτέθηκαν στην ίδια καρκινογόνο ουσία. Παρ’ όλα αυτά, ο καρκίνος δεν εξελίχθηκε με τον ίδιο τρόπο: άλλες ομάδες εμφάνισαν όγκους νωρίτερα, άλλες αργότερα, ενώ διέφεραν και η ταχύτητα εξέλιξης και η σταθερότητα του γενετικού υλικού των καρκινικών κυττάρων.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature», δείχνει ότι το γενετικό υπόβαθρο καθορίζει ποιες μεταλλάξεις θα επικρατήσουν και πόσες μεταλλάξεις χρειάζονται για να γίνει ένας όγκος κακοήθης και να συνεχίσει να αναπτύσσεται.
Κοινά «μονοπάτια», αλλά διαφορετικές διαδρομές προς τον καρκίνο
Παρά τις διαφορετικές διαδρομές με τις οποίες δημιουργήθηκαν οι όγκοι στις τέσσερις γενετικές ομάδες, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι στο τέλος ενεργοποιούνταν οι ίδιοι βασικοί βιολογικοί μηχανισμοί. Κεντρικό ρόλο είχε το λεγόμενο μονοπάτι σηματοδότησης MAPK, μια αλυσίδα μοριακών σημάτων που ρυθμίζει την ανάπτυξη και τη λειτουργία των κυττάρων.
Το μονοπάτι MAPK είναι γνωστό ότι εμπλέκεται σε πολλές μορφές καρκίνου, ενώ πολλά «ογκιογόνα» γονίδια, όπως τα BRAF και KRAS, σχετίζονται με τη μόνιμη ενεργοποίησή του. Η νέα μελέτη δείχνει ότι, ανεξάρτητα από το πώς ξεκινά ο καρκίνος, συχνά καταλήγει να χρησιμοποιεί τα ίδια μοριακά «κανάλια» για να αναπτυχθεί.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι σε μία από τις γενετικές ομάδες ποντικών αρκούσαν λιγότερες μεταλλάξεις για να μετατραπούν τα κύτταρα σε κακοήθη, σε σχέση με τις άλλες τρεις. Αυτό σημαίνει ότι ορισμένα γενετικά προφίλ μπορεί να είναι πιο «ευάλωτα», ακόμη κι αν ο αριθμός των γενετικών βλαβών είναι μικρότερος.
Οι συγγραφείς τονίζουν ότι, για πρώτη φορά υπό αυστηρά ελεγχόμενες συνθήκες, αποδεικνύεται πόσο ισχυρά η αλληλεπίδραση ανάμεσα στη γενετική προδιάθεση και το περιβάλλον διαμορφώνει την πορεία της καρκινογένεσης. Όπως σημείωσε ο Duncan T. Odom, «ο καρκίνος δεν δημιουργείται αποκλειστικά από τυχαία γεγονότα».
Τι σημαίνει αυτό για εσάς
Για έναν Έλληνα ασθενή ή πολίτη, η μελέτη επιβεβαιώνει ότι δύο άνθρωποι με τα ίδια «λάθη» στον τρόπο ζωής (κάπνισμα, παχυσαρκία, αλκοόλ) δεν θα έχουν απαραίτητα την ίδια πορεία καρκίνου, επειδή ο δικός τους γενετικός κώδικας καρκίνου είναι διαφορετικός. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι παράγοντες κινδύνου είναι λιγότερο σημαντικοί, αλλά ότι ο προσωπικός κίνδυνος είναι πιο σύνθετος.
Στην πράξη, τα ευρήματα ενισχύουν την ανάγκη για πιο εξατομικευμένη ιατρική: καλύτερα οικογενειακά ιστορικά, γενετικό έλεγχο όπου ενδείκνυται, και θεραπείες προσαρμοσμένες στο γενετικό προφίλ του όγκου. Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε επένδυση σε γενετικά εργαστήρια, σε ογκολογικά κέντρα που μπορούν να «χαρτογραφούν» τον όγκο και σε προγράμματα πρόληψης που λαμβάνουν υπόψη την κληρονομικότητα.
Ταυτόχρονα, το μήνυμα είναι διπλό: δεν φταίνε όλα στην «κακή τύχη», αλλά ούτε και όλα στον τρόπο ζωής. Ο συνδυασμός DNA και περιβάλλοντος καθορίζει την πορεία της νόσου, άρα η έγκαιρη παρακολούθηση (π.χ. μαστογραφία, κολονοσκόπηση, έλεγχος ήπατος σε ομάδες κινδύνου) παραμένει κρίσιμη, ειδικά αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρκίνου.
Σχόλιο 
: Η μελέτη δείχνει πόσο επείγον είναι για το ΕΣΥ να περάσει από τη «μία θεραπεία για όλους» σε πραγματικά εξατομικευμένη ογκολογία. Χωρίς συστηματική γενετική χαρτογράφηση όγκων και πρόσβαση σε στοχευμένες θεραπείες, οι Έλληνες ασθενείς θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζονται με βάση τον μέσο όρο και όχι με βάση τον δικό τους γενετικό κίνδυνο.
Πηγή: iatronet.gr
Διαβάστε επίσης:
Βαρέα μέταλλα σε παιδικά τατουάζ: 13 στα 15 ακατάλληλα
#Καρκίνος #Γενετική #Όγκοι #Εξατομικευμένηιατρική #Έρευνα
