Η δημοσιονομική ανθεκτικότητα αναδεικνύεται σε κεντρικό ζητούμενο για την Ευρωζώνη, καθώς ο ESM καταγράφει αυξημένους εξωτερικούς κινδύνους και περιορισμένα περιθώρια νέων λαθών. Στο νέο «Euro Area Stability Watch» η Ελλάδα εμφανίζεται σε πλεονεκτικότερη θέση, με από τις χαμηλότερες ανάγκες προσαρμογής στο μπλοκ.
Η δημοσιονομική ανθεκτικότητα αναδεικνύεται ως το βασικό «μαξιλάρι» της Ευρωζώνης σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών εντάσεων και κινδύνων από τις αγορές των ΗΠΑ, σύμφωνα με την πρώτη έκθεση «Euro Area Stability Watch» του ESM. Παρά την αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα που έχει επιδείξει έως τώρα, η περιοχή εισέρχεται στη νέα φάση με σαφώς μικρότερα περιθώρια απορρόφησης νέων κραδασμών.
Η εικόνα είναι διττή: ιστορικά υψηλή απασχόληση, συγκρατημένες αποδόσεις κρατικών ομολόγων, επαρκώς κεφαλαιοποιημένες τράπεζες και ισχυρότεροι κοινοί μηχανισμοί ασφαλείας, αλλά ταυτόχρονα αυξανόμενες ευπάθειες σε δημοσιονομικό και ενεργειακό επίπεδο. Ο ESM προειδοποιεί ότι η οικονομική ανθεκτικότητα δεν είναι δεδομένη, ιδίως αν οι εξωτερικοί κίνδυνοι αλληλοενισχυθούν.
Πού δοκιμάζεται η δημοσιονομική ανθεκτικότητα της Ευρωζώνης;
Ο ESM εστιάζει σε δύο βασικούς εξωτερικούς κινδύνους: μια παρατεταμένη φάση γεωπολιτικών εντάσεων, με πιθανή εκ νέου κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, και μια απότομη διόρθωση στις τιμές των αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων. Οι δύο αυτοί παράγοντες μπορούν να συνδεθούν μεταξύ τους, ενισχύοντας την αβεβαιότητα και αυστηροποιώντας τις συνθήκες χρηματοδότησης.
Στο βασικό σενάριο, με βάση τις εαρινές προβλέψεις της Κομισιόν για το 2026, η ανάπτυξη στην Ευρωζώνη επιβραδύνεται στο 1,1% και ο πληθωρισμός διαμορφώνεται κατά μέσο όρο στο 2,7% την περίοδο 2026-2027, αντανακλώντας κυρίως τις επιπτώσεις των τιμών ενέργειας. Η περιοχή παραμένει διαρθρωτικά εκτεθειμένη σε ενεργειακές διαταραχές, ενώ ο δημοσιονομικός χώρος συρρικνώνεται, μεταξύ άλλων λόγω αυξημένων αμυντικών δαπανών.
Κίνδυνοι από ΗΠΑ, ενέργεια και αγορές ομολόγων
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η μεγάλη έκθεση του χρηματοπιστωτικού τομέα της Ευρωζώνης σε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία, σε συνδυασμό με ανησυχίες γύρω από τις αγορές ιδιωτικής πίστωσης, μπορεί να εντείνει περιόδους χρηματοπιστωτικής αναταραχής. Μια απότομη ανατιμολόγηση ομολόγων και μετοχών στις ΗΠΑ, εν μέσω υψηλής πολιτικής αβεβαιότητας και υπερτιμημένων αποτιμήσεων, θα αύξανε τη διεθνή αποστροφή κινδύνου.
Παράλληλα, οι αγορές κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης χαρακτηρίζονται ευάλωτες σε ξαφνικές αλλαγές επενδυτικού κλίματος, εν μέρει λόγω της ενισχυμένης παρουσίας επενδυτών με υψηλή ευαισθησία στις διακυμάνσεις τιμών, όπως τα hedge funds. Αντίθετα, επιχειρήσεις, νοικοκυριά και τράπεζες αποτιμώνται σήμερα ως σχετικά ανθεκτικοί κρίκοι της αλυσίδας, αν και η εικόνα αυτή μπορεί να αλλάξει σε ένα δυσμενές σενάριο.
Δυσμενές σενάριο: Ύφεση στα όρια και πληθωρισμός έως 5%
Σε περίπτωση που οι γεωπολιτικές εντάσεις παραταθούν και συνδυαστούν με απότομη ανατιμολόγηση των αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων, η Ευρωζώνη, σύμφωνα με τον ESM, προσεγγίζει την ύφεση. Ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης υποχωρεί στο 0,1%, ενώ ο πληθωρισμός ανεβαίνει κατά μέσο όρο στο 3,6% την περίοδο 2026-2027, με πιθανότητα να πλησιάσει ακόμη και το 5%.
Μακροπρόθεσμα, η παρατεταμένη αβεβαιότητα και οι υψηλές τιμές ενέργειας πλήττουν επενδύσεις και ανταγωνιστικότητα, οδηγώντας σε μόνιμες απώλειες παραγωγής. Ο μέσος λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ στη ζώνη του ευρώ θα αυξανόταν περίπου κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες έναντι των βασικών προβολών, με σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη σε ανοδική τροχιά χρέους και τις ανάγκες δημοσιονομικής προσαρμογής να υπερβαίνουν όσα έχουν επιτευχθεί ιστορικά.
Γιατί η Ελλάδα εμφανίζει ισχυρότερη δημοσιονομική ανθεκτικότητα
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα ξεχωρίζει θετικά: ο ESM την κατατάσσει μεταξύ των χωρών με τις μικρότερες ανάγκες δημοσιονομικής προσαρμογής στην Ευρωζώνη, μαζί με την Κύπρο και την Εσθονία. Στο βασικό σενάριο, η χώρα εκτιμάται ότι διαθέτει μεσοπρόθεσμα, έως το 2035, δημοσιονομικό περιθώριο περίπου 1% του ΑΕΠ.
Οι πρόσθετοι περιορισμοί αφορούν κυρίως το δυσμενές σενάριο, τις δημογραφικές πιέσεις και τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες, χωρίς όμως να λαμβάνουν υπέρογκες διαστάσεις. Για όλη τη δεκαετία 2026-2035, οι σχετικές δημοσιονομικές πιέσεις δεν αναμένεται να ξεπεράσουν συνολικά το 1,5% του ΑΕΠ, στοιχείο που τοποθετεί την Ελλάδα σε πλεονεκτικότερη θέση έναντι πολλών εταίρων της.
Η αξιοπιστία ως προϋπόθεση για σταθερή πορεία
Ο ESM τονίζει ότι η αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής είναι καθοριστική για τη διατήρηση της δημοσιονομικής ανθεκτικότητας και της εμπιστοσύνης των αγορών. Οι σημαντικές ανάγκες προσαρμογής σε επίπεδο Ευρωζώνης θα πρέπει να αντιμετωπιστούν εντός του νέου δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ, αφήνοντας περιορισμένα περιθώρια για πολιτικά λάθη ή καθυστερήσεις.
Κλειδί θεωρείται η στοχευμένη δημοσιονομική στήριξη μόνο όταν είναι πραγματικά απαραίτητη, καθώς και η ύπαρξη αξιόπιστων μεσοπρόθεσμων σχεδίων, με σαφείς προτεραιότητες υλοποίησης. Για χώρες όπως η Ελλάδα, που έχουν κερδίσει βαθμούς ελευθερίας, το διακύβευμα είναι να μη διαρραγεί αυτή η αξιοπιστία σε μια φάση όπου οι εξωτερικοί κίνδυνοι εντείνονται.
SBC Red Line
Η έκθεση του ESM υπενθυμίζει ότι η σημερινή «άνεση» στα επιτόκια και στα spreads δεν είναι μόνιμη κατάσταση, αλλά προϊόν αξιοπιστίας και συγκυρίας. Όταν ο μέσος λόγος χρέους της Ευρωζώνης μπορεί να εκτροχιαστεί κατά 20 μονάδες ΑΕΠ, τα περιθώρια για πολιτικές παροχών στενεύουν απότομα.
Για τις επιχειρήσεις, το μήνυμα είναι διπλό: από τη μια, η σχετική δημοσιονομική σταθερότητα της Ελλάδας μειώνει τον κίνδυνο αιφνίδιων φορολογικών ή χρηματοδοτικών ανατροπών· από την άλλη, η εξάρτηση από ενέργεια και διεθνή κεφάλαια επιβάλλει συντηρητικότερη διαχείριση ρίσκου. Τα νοικοκυριά, αν και σήμερα εμφανίζονται ανθεκτικά, θα βρεθούν στην πρώτη γραμμή αν οι εξωτερικοί κραδασμοί περάσουν στις τιμές και στην απασχόληση.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η επόμενη δεκαετία θα κριθεί λιγότερο από το ύψος του χρέους και περισσότερο από την ικανότητα των χωρών να το διαχειριστούν με συνέπεια. Για την Ελλάδα, το στοίχημα είναι να μετατρέψει τη σημερινή δημοσιονομική ανθεκτικότητα σε μόνιμο πλεονέκτημα, επενδύοντας σε παραγωγικότητα, ενέργεια και άμυνα χωρίς να ξανανοίξει τον κύκλο της αβεβαιότητας.
#ESM #Ευρωζώνη #δημοσιονομικήανθεκτικότητα #δημόσιοχρέος #πληθωρισμός #γεωπολιτικέςεντάσεις #ενεργειακήκρίση #αμερικανικάομόλογα #ελληνικήοικονομία #δημοσιονομικήπροσαρμογή #ΕυρωπαϊκήΕπιτροπή #αμυντικέςδαπάνες #αγορέςομολόγων #τράπεζες #νοικοκυριά
