Δυσφορία φύλου στην εφηβεία: ο παιδίατρος σε ρόλο κλειδί

Η δυσφορία φύλου στους εφήβους μπορεί να εκδηλωθεί με άγχος, κατάθλιψη και αυτοτραυματισμούς, προειδοποιούν παιδίατροι. Ο γιατρός της οικογένειας γίνεται το πρώτο «ραντάρ» αναγνώρισης, αλλά και ο συντονιστής της υποστήριξης παιδιού και γονιών.

Η δυσφορία φύλου στους εφήβους μπορεί να εκδηλωθεί με άγχος, κατάθλιψη και αυτοτραυματισμούς, προειδοποιούν παιδίατροι. Ο γιατρός της οικογένειας γίνεται το πρώτο «ραντάρ» αναγνώρισης, αλλά και ο συντονιστής της υποστήριξης παιδιού και γονιών, με στόχο την ασφάλεια και την ψυχική ισορροπία του παιδιού.

Διαφήμιση

Τι είναι η δυσφορία φύλου και πώς εκδηλώνεται;

Ταυτότητα φύλου είναι η εσωτερική αίσθηση που έχει το άτομο για το αν είναι αγόρι, κορίτσι ή κάτι διαφορετικό. Όταν αυτή η ταυτότητα δεν συμφωνεί με το βιολογικό φύλο, μιλάμε για ασυμφωνία φύλου. Οι ψυχολογικές συνέπειες αυτής της ασυμφωνίας στους εφήβους ονομάζονται δυσφορία φύλου.

Στην πράξη, ένα κορίτσι μπορεί να νιώθει αγόρι και το αντίστροφο. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε έντονο άγχος, καταθλιπτική διάθεση, αλλαγές στη συμπεριφορά, αυτοτραυματισμούς ή ακόμη και αυτοκτονικό ιδεασμό. Συχνά, δευτερογενώς εμφανίζονται επιθετικότητα ή παραβατικότητα, ως αντίδραση σε bullying και περιθωριοποίηση από το περιβάλλον.

Η δυσφορία φύλου συνήθως γίνεται πιο εμφανής στην εφηβεία, όταν το σώμα αλλάζει. Κορίτσια μπορεί να δυσφορούν με την ανάπτυξη του στήθους ή την έναρξη της περιόδου. Αγόρια μπορεί να ζορίζονται όταν βαθαίνει η φωνή ή αυξάνεται η τριχοφυΐα. Πολλά παιδιά αποφεύγουν φωτογραφίες, κοινά αποδυτήρια, ντους ή αθλητικές δραστηριότητες με συνομηλίκους του ίδιου φύλου.

Γιατί ο παιδίατρος έχει ρόλο-κλειδί στη δυσφορία φύλου;

Ο παιδίατρος γνωρίζει το παιδί από μικρή ηλικία, παρακολουθεί τη σωματική και ψυχοσυναισθηματική του ανάπτυξη και έχει χτίσει σχέση εμπιστοσύνης με την οικογένεια. Στην Ελλάδα, συχνά γίνεται σχεδόν μέλος της οικογένειας, γεγονός που επιτρέπει στον έφηβο να του εκμυστηρευτεί πράγματα που δυσκολεύεται να πει στους γονείς.

Όταν ο παιδίατρος αντιληφθεί σημάδια δυσφορίας φύλου, καλείται να δράσει με τέσσερις βασικές αρχές: αναγνώριση, ψυχραιμία, επιστημονική προσέγγιση και αγάπη. Πρέπει να μιλήσει καθαρά με τους γονείς, χωρίς εντάσεις και κατηγορία. Να εξηγήσει ότι η δυσφορία φύλου δεν «μετριέται» με εξετάσεις, δεν είναι αποτέλεσμα λάθους στη διαπαιδαγώγηση και δεν σημαίνει αυτόματα μόνιμη κατάσταση.

Σε αρκετές περιπτώσεις, με σωστή στήριξη του εφήβου και της οικογένειας, η δυσφορία μπορεί να υποχωρήσει ή να αλλάξει μορφή με τον χρόνο. Ο παιδίατρος παραμένει ο συντονιστής της ομάδας φροντίδας, συνεργαζόμενος με παιδοψυχίατρο, ψυχολόγο και, όπου χρειάζεται, με το σχολείο και τον ευρύτερο κοινωνικό περίγυρο.

Ο παιδοψυχίατρος αναλαμβάνει να ενδυναμώσει το παιδί και την οικογένεια απέναντι σε bullying και περιθωριοποίηση, που είναι συχνά και για τους δύο. Χωρίς αυτή την υποστήριξη, οι έφηβοι με δυσφορία φύλου είναι πιο ευάλωτοι σε παραβατικές ή έντονα επιθετικές συμπεριφορές.

Επηρεάζεται η δυσφορία φύλου από κοινωνικούς και μιμητικούς παράγοντες;

Η δημόσια συζήτηση γύρω από τη δυσφορία φύλου είναι έντονη, τόσο στην επιστημονική κοινότητα όσο και στην κοινωνία. Ένα από τα ερωτήματα είναι αν, σε μέρος των εφήβων, η έκφραση δυσφορίας μπορεί να σχετίζεται με μιμητισμό ή επιρροή από το περιβάλλον και τα κοινωνικά δίκτυα.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι, μέχρι περίπου τα 24 χρόνια, ο εγκέφαλος δεν έχει ωριμάσει πλήρως. Τα κέντρα που σχετίζονται με μίμηση, αυθορμητισμό και κριτική ικανότητα δεν λειτουργούν ακόμη σε πλήρη ισορροπία. Έτσι, ο έφηβος μπορεί να λειτουργεί «χωρίς φίλτρο» και, σε κάποιες περιπτώσεις, να υιοθετεί ή να μιμείται συμπεριφορές δυσφορίας που δεν βιώνει σε βάθος.

Αυτό δεν ακυρώνει την πραγματική δυσφορία φύλου, αλλά δείχνει πόσο προσεκτική, εξατομικευμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη πρέπει να είναι η προσέγγιση. Ο στόχος δεν είναι η αντιπαράθεση, αλλά το άνοιγμα ενός σοβαρού κοινωνικού διαλόγου: στην εφηβεία, στην επιστημονική κοινότητα, στα σχολεία και στις οικογένειες.

Χαρακτηριστικό είναι και το μήνυμα πρόσφατης επιστημονικής εκδήλωσης για τη δυσφορία φύλου στην Κατερίνη: «Αναγνωρίζω – Αποδέχομαι – Αγκαλιάζω». Η λογική είναι σαφής: η ενημέρωση γεννά κατανόηση και η κατανόηση, μαζί με την αγάπη, δημιουργεί πραγματική στήριξη.

Τι σημαίνει αυτό για εσάς

Για έναν γονιό στην Ελλάδα, το πρώτο βήμα είναι να παρατηρεί χωρίς πανικό. Αν ο έφηβος αποφεύγει το σώμα του, κλείνεται στον εαυτό του, αρνείται φωτογραφίες, κοινά αποδυτήρια ή δείχνει έντονη θλίψη και θυμό, αξίζει μια ήρεμη συζήτηση και, στη συνέχεια, ραντεβού με τον παιδίατρο.

Μην βιαστείτε να «κολλήσετε ταμπέλα» στο παιδί, αλλά και μην υποτιμήσετε τα σημάδια. Ο παιδίατρος είναι ο φυσικός σας σύμμαχος: μπορεί να σας εξηγήσει τι είναι η δυσφορία φύλου, τι δεν είναι, ποια βήματα χρειάζονται και πότε πρέπει να εμπλακεί παιδοψυχίατρος.

Αν είστε έφηβος και νιώθετε ότι δεν «χωράτε» στο σώμα ή στον ρόλο φύλου που σας αποδίδει το περιβάλλον, δεν είστε μόνοι. Μιλήστε πρώτα σε έναν ενήλικο που εμπιστεύεστε και ζητήστε να δείτε τον παιδίατρό σας. Η έγκαιρη, επιστημονική και ανθρώπινη στήριξη μειώνει τον κίνδυνο κατάθλιψης, αυτοτραυματισμών και κοινωνικής απομόνωσης.

Για τους επαγγελματίες υγείας, το μήνυμα είναι σαφές: χρειάζεται επιμόρφωση, διεπιστημονική συνεργασία και γλώσσα που δεν στιγματίζει. Η δυσφορία φύλου δεν είναι «μόδα», ούτε πάντα μόνιμη κατάσταση. Είναι, πάνω απ’ όλα, ένα σήμα ότι ο έφηβος χρειάζεται να ακουστεί, να κατανοηθεί και να νιώσει ασφαλής.

Σχόλιο : Η συζήτηση για τη δυσφορία φύλου έρχεται σε μια Ελλάδα όπου το σχολείο, το ΕΣΥ και οι γονείς δεν είναι ακόμη επαρκώς εκπαιδευμένοι σε θέματα ταυτότητας φύλου. Η ενίσχυση της εκπαίδευσης των παιδιάτρων και η δημιουργία σαφών, εθνικών κλινικών οδηγιών θα κρίνουν αν οι έφηβοι αυτοί θα βρουν στήριξη στο δημόσιο σύστημα ή θα χαθούν ανάμεσα σε ιδιωτικές δομές και κοινωνικό στιγματισμό.

Πηγή: iatronet.gr

#Εφηβεία #Ψυχικήυγεία #Παιδίατρος #Ταυτότηταφύλου #Οικογένεια