Τα κενά ακίνητα αναδεικνύονται σε κεντρικό εργαλείο για τη λύση του στεγαστικού, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής. Την ίδια ώρα, η οικονομία κινείται ανοδικά, με ισχυρή ανάπτυξη, επενδύσεις και πρωτογενή πλεονάσματα, παρά την πίεση από την ενεργειακή κρίση.
Τα κενά ακίνητα αναδεικνύονται σε κεντρικό μοχλό πολιτικής για το στεγαστικό, με το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής να τα τοποθετεί ψηλότερα στην ιεράρχηση από την αύξηση της νέας οικοδομικής δραστηριότητας. Στόχος είναι η επαναφορά στην αγορά μέρους των 2.277.615 κλειστών κατοικιών, που συνιστούν το 34,5% του συνολικού οικιστικού αποθέματος.
Κενά ακίνητα: Πώς από «νεκρό κεφάλαιο» γίνονται λύση στο στεγαστικό;
Η έκθεση περιγράφει ένα παράδοξο: οι τιμές κατοικιών αυξάνονται έντονα, παρότι μεγάλο τμήμα του αποθέματος μένει ανενεργό. Μεταξύ 2011 και 2021, ενώ το συνολικό απόθεμα κατοικιών αυξήθηκε κατά 3,5%, οι κενές κατοικίες προς ενοικίαση μειώθηκαν κατά 10,4% και προς πώληση κατά 33,1%.
Ο δείκτης αξιοποίησης του οικιστικού αποθέματος υποχώρησε από 73,2% το 2011 σε 72,5% το 2021, μεταβολή που κρίνεται οικονομικά σημαντική λόγω του μεγέθους του αποθέματος. Επιπλέον, η στατιστική δεν αποτυπώνει πλήρως κατοικίες που έχουν ουσιαστικά αποσυρθεί από τη μακροχρόνια μίσθωση και διοχετεύονται σε βραχυχρόνιες μισθώσεις ή παραμένουν δεσμευμένες από νομικά και κληρονομικά ζητήματα.
Φορολογικά κίνητρα, ανακαινίσεις και ρυθμίσεις στις βραχυχρόνιες
Το Γραφείο Προϋπολογισμού εισηγείται πακέτο μέτρων, με αιχμή τα φορολογικά κίνητρα για μακροχρόνιες μισθώσεις, ώστε να ανοίξουν κλειστά ακίνητα χωρίς αναγκαστική επιβάρυνση των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Ο επικεφαλής του Γραφείου, καθηγητής Γιάννης Τσουκαλάς, διευκρινίζει ότι το ζητούμενο είναι η ενθάρρυνση της διάθεσης κενών κατοικιών, όχι απλώς η αύξηση φόρων σε άλλη κατηγορία.
Παράλληλα, προτείνεται συνέχιση των κινήτρων για ανακαινίσεις, απλοποίηση διαδικασιών κληρονομιών και επίλυση νομικών εκκρεμοτήτων που κρατούν ακίνητα ανενεργά. Προβλέπεται, επίσης, στοχευμένη ρύθμιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε περιοχές υψηλής πίεσης και συμπληρωματικές δημόσιες επενδύσεις σε κοινωνική και προσιτή κατοικία, ώστε να ενισχυθεί η προσφορά για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.
Ανάπτυξη, ΑΕΠ και δημοσιονομικό περιθώριο για στεγαστική πολιτική
Στο μακροοικονομικό μέτωπο, η πρόβλεψη για ανάπτυξη το 2026 αναθεωρείται οριακά στο 1,9%, με εύρος 1,7% έως 2,1%, λόγω της ενεργειακής κρίσης και των υψηλών τιμών καυσίμων. Ωστόσο, τα προσωρινά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,0% το πρώτο τρίμηνο του 2026 σε ετήσια βάση, έναντι 0,3% στην Ευρωζώνη.
Την επίδοση στηρίζουν η ιδιωτική κατανάλωση (0,7%), οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών (2,4% συνολικά) και η δημόσια κατανάλωση (1,6%), ενώ οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου αυξάνονται κατά 12,1% σε όλες τις συνιστώσες. Αρνητική συμβολή έχει η άνοδος των εισαγωγών (0,5%), με ιδιαίτερη αύξηση στις υπηρεσίες (3,2%), γεγονός που περιορίζει το καθαρό όφελος στο ΑΕΠ.
Δημοσιονομικά πλεονάσματα και φορολογικός χώρος από την κατανάλωση
Το δημοσιονομικό ισοζύγιο της Γενικής Κυβέρνησης για το 2025 διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 4.290 εκατ. ευρώ ή 1,7% του ΑΕΠ, ενώ το πρωτογενές αποτέλεσμα ανήλθε σε 12.131 εκατ. ευρώ ή 4,9% του ΑΕΠ. Για το τετράμηνο Ιανουαρίου – Απριλίου 2026, το ενοποιημένο πρωτογενές αποτέλεσμα με προσαρμογές φθάνει τα 5.896 εκατ. ευρώ (2,3% του ΑΕΠ), αυξημένο κατά 962 εκατ. ευρώ σε σχέση με ένα χρόνο πριν.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν τα έσοδα από ΦΠΑ, που αυξάνονται κατά 1.120 εκατ. ευρώ, αντανακλώντας τόσο την άνοδο των ταξιδιωτικών εισπράξεων όσο και την ενισχυμένη ιδιωτική κατανάλωση. Το συνδυασμένο σήμα είναι ότι η οικονομία παράγει δημοσιονομικό χώρο, ο οποίος μπορεί να αξιοποιηθεί για πιο στοχευμένες παρεμβάσεις στο στεγαστικό, εφόσον υπάρξει πολιτική επιλογή προς αυτή την κατεύθυνση.
SBC Red Line
Η στροφή στα κενά ακίνητα σηματοδοτεί παραδοχή ότι το πρόβλημα δεν είναι πια η έλλειψη τσιμέντου, αλλά η ακινησία κεφαλαίου σε ήδη υπάρχοντα τετραγωνικά. Η πολιτική πίεση μεταφέρεται από τους εργολάβους στους ιδιοκτήτες, με το κράτος να καλείται να λύσει χρόνιες νομικές και φορολογικές στρεβλώσεις.
Για τις επιχειρήσεις ακινήτων και τους επενδυτές, το μήνυμα είναι ότι το ρίσκο ρύθμισης στις βραχυχρόνιες μισθώσεις μεγαλώνει, ειδικά σε περιοχές υψηλής ζήτησης. Οι ιδιοκτήτες που θα κινηθούν έγκαιρα σε ανακαινίσεις και μακροχρόνιες μισθώσεις μπορεί να βρεθούν με φορολογικό πλεονέκτημα έναντι όσων περιμένουν.
Σε μακροοικονομικό επίπεδο, η συνύπαρξη ανάπτυξης, τουριστικής έκρηξης και υψηλής κερδοφορίας ΦΠΑ με στεγαστική ασφυξία δείχνει τα όρια του σημερινού μοντέλου. Το επόμενο στοίχημα είναι αν η κυβέρνηση θα μετατρέψει τα πλεονάσματα σε μια συνεκτική στεγαστική πολιτική ή θα αρκεστεί σε αποσπασματικά κίνητρα.
#κενάακίνητα #στεγαστικό #αγοράκατοικίας #φορολογικάκίνητρα #βραχυχρόνιεςμισθώσεις #ΓραφείοΠροϋπολογισμού #ΑΕΠ #ανάπτυξη #δημοσιονομικόπλεόνασμα #επενδύσεις #ιδιωτικήκατανάλωση #ενοίκια #ανακαινίσεις #ελληνικήοικονομία
