Η νομική καθοδήγηση στους αιτούντες άσυλο μετατρέπεται σε νέο πεδίο θεσμικής αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης, δικηγορικών συλλόγων και αντιπολίτευσης. Στο επίκεντρο βρίσκεται το μπόνους των 250 ευρώ για οικειοθελείς επιστροφές και ο αποκλεισμός των ΜΚΟ από τον κεντρικό ρόλο στην ενημέρωση.
Η νομική καθοδήγηση στους αιτούντες άσυλο, όπως προβλέπεται από το νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου, γίνεται πλέον κεντρικός άξονας της κυβερνητικής πολιτικής στο μεταναστευτικό. Η σχετική ΚΥΑ και το οικονομικό κίνητρο προς δικηγόρους για οικειοθελείς επιστροφές άνοιξαν μια ευθεία σύγκρουση για τα όρια του κράτους Δικαίου και τον ρόλο των λειτουργών της δικαιοσύνης.
Πώς ορίζει η κυβέρνηση τη νομική καθοδήγηση και ποιος την ασκεί;
Ο Θάνος Πλεύρης υποστηρίζει ότι η νομική καθοδήγηση είναι «ουδέτερη διαδικασία» ενημέρωσης για δικαιώματα και υποχρεώσεις, χωρίς σχέση εντολέα–εντολοδόχου με τον αιτούντα άσυλο. Για τον λόγο αυτό, ο δικηγόρος που ενημερώνει δεν μπορεί στη συνέχεια να αναλάβει την εκπροσώπηση του ίδιου προσώπου, ώστε –κατά την κυβέρνηση– να διασφαλίζεται η θεσμική ουδετερότητα.
Το πλαίσιο επιτρέπει ομαδικές συνεδρίες, ακόμη και εξ αποστάσεως, με αμοιβή 160 ευρώ ανά δίωρο για τα γκρουπ ενημέρωσης. Ο υπουργός τονίζει ότι μέχρι σήμερα δεν υπήρχε καθόλου τέτοια νομική καθοδήγηση στον πρώτο βαθμό, παρουσιάζοντας τη ρύθμιση ως θεσμική κάλυψη ενός κενού και όχι ως περιορισμό δικαιωμάτων.
Γιατί προκαλεί αντιδράσεις το μπόνους και ο αποκλεισμός των ΜΚΟ;
Κρίσιμο σημείο είναι η πρόσθετη αμοιβή 250 ευρώ για περιπτώσεις αιτούντων με «χαμηλό προσφυγικό προφίλ» που, μετά την ενημέρωση, επιλέγουν οικειοθελή επιστροφή. Η Πέτη Πέρκα καταγγέλλει ότι έτσι η Πολιτεία συνδέει την αμοιβή του δικηγόρου με συγκεκριμένη έκβαση, δημιουργώντας οικονομικό κίνητρο υπέρ της παραίτησης από το άσυλο και συνθήκες σύγκρουσης συμφερόντων.
Η βουλευτής μιλά για «θεσμική και ηθική διολίσθηση» που μετατρέπει το δικαίωμα στη νομική προστασία σε εμπορεύσιμο είδος και τους δικηγόρους σε «κυνηγούς κεφαλών». Παράλληλα, καταγγέλλει ότι η κυβέρνηση απέκλεισε τις ΜΚΟ από τον κεντρικό ρόλο στη νομική υποστήριξη και επιχειρεί να εργαλειοποιήσει το δικηγορικό σώμα, ενώ οι δικηγορικοί σύλλογοι –όπως σημειώνει– αρνήθηκαν να νομιμοποιήσουν αυτή τη λογική.
Ποιο είναι το πολιτικό και θεσμικό πλαίσιο της αντιπαράθεσης;
Ο Πλεύρης δηλώνει ότι η προτεραιότητα της κυβέρνησης είναι ο περιορισμός των ροών και η αύξηση των επιστροφών, επικαλούμενος μείωση κατά 50% τους τελευταίους πέντε μήνες σε σχέση με το 2025 και χαμηλότερες ροές σε θάλασσα και Κρήτη. Συνδέει τα στοιχεία αυτά με τη νέα ευρωπαϊκή πολιτική, στην οποία υποστηρίζει ότι πρωτοστάτησε, και με αύξηση 41% στις αναγκαστικές και 20% στις οικειοθελείς επιστροφές.
Ταυτόχρονα, η αντιπαράθεση διαχέεται και στην υπόθεση ασύλου του Τζαβέντ Ασλάμ, όπου ο υπουργός προαναγγέλλει προσφυγή κατά της δικαστικής απόφασης, επικαλούμενος την κρίση της Επιτροπής Ασύλου στον πρώτο βαθμό. Η Πέρκα, από την άλλη, μιλά για «εκδικητική ανάκληση ασύλου» και εντάσσει την υπόθεση σε ένα ευρύτερο δόγμα «επιστροφή ή φυλακή», προαναγγέλλοντας κίνημα αλληλεγγύης.
Τι σημαίνει για εσάς ως πολίτης
Για τον πολίτη, η νέα αρχιτεκτονική νομικής καθοδήγησης σημαίνει ότι η διαχείριση του ασύλου μετατοπίζεται ακόμη περισσότερο προς την κατεύθυνση των επιστροφών, με θεσμικά κίνητρα ενσωματωμένα στη διαδικασία. Αυτό μπορεί να περιορίσει τις μακροχρόνιες παραμονές χωρίς καθεστώς, αλλά ταυτόχρονα εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο η πρόσβαση σε πλήρη και ανεξάρτητη νομική υποστήριξη παραμένει ουσιαστική.
Η στάση των δικηγορικών συλλόγων, που καλούνται να αποφασίσουν αν θα αποδεχθούν ή θα απορρίψουν τις προβλεπόμενες αμοιβές, θα κρίνει στην πράξη πόσο θα εφαρμοστεί το οικονομικό σκέλος της ρύθμισης. Για τη διακυβέρνηση, το στοίχημα είναι αν μπορεί να συνδυάσει αποτελεσματικό έλεγχο των ροών με θεσμικές εγγυήσεις που αντέχουν σε δικαστικό και κοινωνικό έλεγχο – ή αν θα βρεθεί αντιμέτωπη με ένα ακόμη μέτωπο αμφισβήτησης στο πεδίο του κράτους Δικαίου.
Σχόλιο 
: Η επιλογή να συνδεθεί θεσμικά η νομική καθοδήγηση με κίνητρα επιστροφής δείχνει μια στροφή όπου η μεταναστευτική πολιτική δεν περιορίζεται πλέον σε επιχειρησιακά μέτρα, αλλά εισχωρεί στον ίδιο τον πυρήνα της απονομής δικαιοσύνης. Το αν το δικηγορικό σώμα θα αποδεχθεί αυτόν τον ρόλο θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για τα πραγματικά όρια ανεξαρτησίας των θεσμών στην ελληνική δημοκρατία.
Διαβάστε επίσης:
Πλεύρης ζητά ακύρωση απόφασης Επιτροπής Προσφυγών για άσυλο
#ΘάνοςΠλεύρης #ΠέτηΠέρκα #αιτούντεςάσυλο #δικηγορικοίσύλλογοι #μεταναστευτικήπολιτική
