Η παγκόσμια οικονομία μπαίνει στο β΄ εξάμηνο με ισχυρή δυναμική αλλά και ένα εξαιρετικά εύθραυστο πλέγμα κινδύνων, με κεντρικό κρίκο τη συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν. Από την πορεία των τιμών ενέργειας έως τις αλυσίδες εφοδιασμού της τεχνητής νοημοσύνης και τις αμερικανικές εκλογές, η Oxford Economics περιγράφει ένα περιβάλλον όπου ένα «σπάσιμο» αρκεί για να ανατραπεί το βασικό σενάριο.
Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται στο δεύτερο εξάμηνο με πρόβλεψη επιτάχυνσης της ανάπτυξης, αλλά με κεντρικό ζητούμενο την ανθεκτικότητα της ειρηνευτικής συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν που καθορίζει τις εξελίξεις στην ενέργεια. Η Oxford Economics βλέπει πραγματικό ΑΕΠ να ανεβαίνει στο 3,1% ετησίως από 1,6% στο πρώτο εξάμηνο, με μοχλό τις χαμηλότερες τιμές πετρελαίου που ενισχύουν το διαθέσιμο εισόδημα και την κατανάλωση, προειδοποιώντας όμως ότι η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή.
Η ισχυρότερη ανάπτυξη εκτιμάται ότι θα συγκεντρωθεί στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, ενώ στις ανεπτυγμένες η βελτίωση θα είναι οριακή, περίπου 0,2 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερη σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο. Ο παγκόσμιος πληθωρισμός αναμένεται να μετριαστεί λόγω της πτώσης του πετρελαίου, αλλά η εικόνα αυτή μπορεί να ανατραπεί εάν το γεωπολιτικό σκηνικό στη Μέση Ανατολή επιδεινωθεί και επανέλθει ο κίνδυνος νέου πετρελαϊκού σοκ.
Πώς η παγκόσμια οικονομία εξαρτάται από τη Μέση Ανατολή;
Η Oxford Economics χαρακτηρίζει τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και τις τιμές του πετρελαίου ως το «ντόμινο» που μπορεί να ρίξει όλα τα υπόλοιπα κομμάτια κινδύνου στο β΄ εξάμηνο. Ο αρχικός πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν ανέβασε τις τιμές πετρελαίου, τροφοδότησε τον πληθωρισμό και έπληξε την ανάπτυξη, ενώ η εκεχειρία και η ειρηνευτική συμφωνία οδήγησαν σε πτώση των τιμών και επανεκκίνηση της ναυτιλίας μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η εικόνα όμως παραμένει εύθραυστη: η κίνηση μέσω Ορμούζ έχει αρχίσει μόνο μερικώς και αφορά κυρίως φυσικό αέριο, όχι αργό πετρέλαιο. Οι τιμές θα μπορούσαν να αποκλιμακωθούν αν η διαμετακόμιση ομαλοποιηθεί γρήγορα και η ζήτηση ανακάμπτει πιο αργά, αλλά υλικοτεχνικά ή γεωπολιτικά εμπόδια – ή δυσκολίες των διυλιστηρίων να αυξήσουν παραγωγή – θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν νέο ανοδικό κύκλο στην ενέργεια.
Εμπορική πολιτική, δασμοί και τεχνητή νοημοσύνη στο μικροσκόπιο
Πέρα από τη Μέση Ανατολή, ο οίκος εντοπίζει ως κρίσιμους κινδύνους την εμπορική πολιτική, τις δαπάνες για τεχνητή νοημοσύνη, τις εκλογικές αναμετρήσεις και την απόκλιση στις κινήσεις των κεντρικών τραπεζών. Στις ΗΠΑ λήγουν στις 24 Ιουλίου οι δασμοί του «Άρθρου 122», με την κυβέρνηση Τραμπ να έχει ήδη ανακοινώσει νέους δασμούς βάσει «Άρθρου 301» ώστε να διατηρηθεί ο πραγματικός δασμολογικός συντελεστής αρκετά υψηλός για έσοδα 25–30 δισ. δολαρίων μηνιαίως, απαραίτητα για τη χρηματοδότηση του νόμου «One Big Beautiful Bill Act».
Στην Ευρώπη, η Επιτροπή έχει πάνω από 50 ενεργές έρευνες εμπορικής άμυνας κατά της Κίνας, από 17 το 2025, με ήδη επιβληθέντες δασμούς σε ηλεκτρικά οχήματα και κρίσιμες αλυσίδες προσφοράς ηλιακής ενέργειας. Έως τον Σεπτέμβριο αναμένονται νέα εργαλεία οικονομικής ασφάλειας, λειτουργικό ισοδύναμο του αμερικανικού πλαισίου «Άρθρου 301», με την Oxford Economics να θεωρεί πιθανή την αντίδραση του Πεκίνου εάν η Ευρώπη υιοθετήσει πιο αυστηρή, «αμερικανικού τύπου» στάση.
Η τεχνητή νοημοσύνη ως ευκαιρία και νέα πηγή αστάθειας
Οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύονται σε διπλό κίνδυνο: τόσο από πλευράς αλυσίδων εφοδιασμού όσο και από πλευράς χρηματιστηριακών αποτιμήσεων. Η παραγωγή κρίσιμων αγαθών για την ΤΝ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές από τη Βορειοανατολική Ασία, περιοχή ιδιαίτερα εκτεθειμένη στο πετρέλαιο και φυσικό αέριο που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ ο κύκλος επενδύσεων στηρίζεται σε εξειδικευμένους κατασκευαστές στη Νότια Κορέα, τη Γερμανία και ευρύτερα την Ευρώπη.
Αυτή η παγκόσμια βελτιστοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας καθιστά το οικοσύστημα της ΤΝ ευάλωτο κάθε φορά που εμφανίζονται πιέσεις, οι οποίες είναι εκ φύσεως δύσκολο να προβλεφθούν. Ο δεύτερος κίνδυνος αφορά τις ίδιες τις αποτιμήσεις: μια ξαφνική, αισθητή και διαρκής πτώση των τεχνολογικών μετοχών θα μπορούσε, ιδίως στις ΗΠΑ, να πλήξει την κατανάλωση μέσω του «φαινομένου του πλούτου», μεταφέροντας την αστάθεια από τις αγορές στην πραγματική οικονομία.
Κεντρικές τράπεζες και εκλογές: το πολιτικό σκέλος του ρίσκου
Η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν είχε μειώσει την πίεση στις κεντρικές τράπεζες, αφαιρώντας για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα την ανάγκη πρόσθετων αυξήσεων και περιορίζοντας για Fed, Τράπεζα της Αγγλίας και Τράπεζα της Ιαπωνίας τον κίνδυνο δευτερογενών επιπτώσεων στον πληθωρισμό. Η Oxford Economics εκτιμά ότι οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες θα κινηθούν λιγότερο επιθετικά από ό,τι προεξοφλούν οι αγορές, αλλά μια αναζωπύρωση της έντασης στη Μέση Ανατολή μπορεί να ανατρέψει αυτή την προσδοκία.
Αν και ο κίνδυνος πολιτικού λάθους στη νομισματική πολιτική θεωρείται μειωμένος, η στάση των τραπεζών μπορεί να αλλάξει γρήγορα εάν η κυκλοφορία μέσω Ορμούζ δεν ομαλοποιηθεί ή διαταραχθούν οι αλυσίδες εφοδιασμού της ΤΝ, ωθώντας τον δομικό πληθωρισμό – ιδίως στις ΗΠΑ – υψηλότερα. Στο πολιτικό μέτωπο, οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ αναμένεται να καθορίσουν τις χρηματοπιστωτικές αγορές φέτος και τις οικονομικές προοπτικές έως το 2027, με το βασικό σενάριο να προβλέπει διχασμένη κυβέρνηση και παρατεταμένο πολιτικό αδιέξοδο, περιορίζοντας νέα δημοσιονομικά κίνητρα και εντείνοντας τη διαμάχη για το ομοσπονδιακό χρέος.
SBC Red Line
Το βασικό σενάριο επιτάχυνσης της ανάπτυξης στηρίζεται σε μια εξαιρετικά λεπτή γεωπολιτική ισορροπία στη Μέση Ανατολή, κάτι που οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να θεωρούν δεδομένο. Ένα «ατύχημα» στα Στενά του Ορμούζ μεταφράζεται άμεσα σε κόστος ενέργειας, μεταφορικών και κεφαλαίου.
Για τις εταιρείες, η περίοδος αυτή δεν είναι ώρα για επιθετικές μονοδιάστατες στρατηγικές, αλλά για σενάρια εναλλακτικών προμηθευτών, διαφοροποίηση αγορών και προσεκτική διαχείριση κινδύνου επιτοκίων και συναλλάγματος. Οι εφοδιαστικές αλυσίδες της τεχνητής νοημοσύνης είναι πλέον κρίσιμος επιχειρησιακός κίνδυνος, όχι μόνο τεχνολογική ευκαιρία.
Σε μακροεπίπεδο, η παγκόσμια οικονομία δείχνει ικανή να επιταχύνει, αλλά η πολιτική αβεβαιότητα στις ΗΠΑ και η στροφή προς πιο επιθετική εμπορική πολιτική σε Δύση και Κίνα προϊδεάζουν για πιο κατακερματισμένο παγκόσμιο σύστημα. Το επόμενο στοίχημα για αγορές και επιχειρήσεις είναι αν μπορούν να αναπτυχθούν σε αυτό το νέο, λιγότερο προβλέψιμο περιβάλλον.
Διαβάστε επίσης:
Η γεωπολιτική έγινε η νέα μεταβλητή των αγορών
Τεχνητή νοημοσύνη: Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό των 3 τρισ.;
#παγκόσμιαοικονομία #τιμέςπετρελαίου #ΜέσηΑνατολή #τεχνητήνοημοσύνη #αλυσίδεςεφοδιασμού #κεντρικέςτράπεζες #πληθωρισμός #δασμοί #εμπορικήπολιτική #εκλογέςΗΠΑ #ενέργεια #ΑΕΠ #αγορές #Ορμούζ #γεωπολιτικόςκίνδυνος
