Η παγκόσμια οικονομία κινείται πλέον σε σχήμα Κ, με την άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης να στηρίζει την ανάπτυξη σε λίγες χώρες και κλάδους, ενώ οι υπόλοιποι μένουν πίσω. Ταυτόχρονα, ο πληθωρισμός από τα εμπορεύματα και τα γεωπολιτικά σοκ στενεύει τα περιθώρια των κεντρικών τραπεζών.
Η παγκόσμια οικονομία κινείται πλέον σε σχήμα Κ, με σαφή διαχωρισμό ανάμεσα σε κερδισμένους και χαμένους της νέας τεχνολογικής και γεωπολιτικής φάσης. Στην κορυφή της καμπύλης βρίσκονται οι οικονομίες και οι κλάδοι που συνδέονται άμεσα με την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ στη «χαμηλή» γραμμή του Κ βρίσκονται όσοι μένουν εκτός επενδυτικού ρεύματος και επωμίζονται το κόστος των αναταραχών σε ενέργεια και εμπόριο.
Πώς η παγκόσμια οικονομία χωρίζεται σε δύο ταχύτητες;
Η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης τροφοδοτεί επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων, τσιπ, ενέργεια και υπολογιστική ισχύ, εκτοξεύοντας τις αποτιμήσεις χρηματιστηρίων και τις εξαγωγές τεχνολογικά προηγμένων οικονομιών της Ασίας. Η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, όπου παράγονται μικροτσίπ και κρίσιμο hardware, είναι η μεγάλη κερδισμένη, με την Ταϊβάν να καταγράφει άλμα σχεδόν 9% στο ΑΕΠ το 2025 και να αναμένεται να επαναλάβει την επίδοση το 2026.
Αντίθετα, κλάδοι και χώρες που δεν συμμετέχουν στην επενδυτική έκρηξη της ΑΙ πιέζονται από υψηλότερο κόστος και ασθενική ζήτηση. Η μέτρηση του οφέλους στο ΑΕΠ είναι περίπλοκη, καθώς πολλές οικονομίες εισάγουν τον εξοπλισμό των data centers, με αποτέλεσμα οι αυξημένες εισαγωγές να «σβήνουν» μεγάλο μέρος της επίδρασης των επενδύσεων στην εγχώρια παραγωγή.
Γεωπολιτικά σοκ, Μέση Ανατολή και εμπορικοί πόλεμοι
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη μεταφραστεί σε υψηλότερες τιμές ενέργειας και τροφίμων, επαναφέροντας μνήμες από το σοκ εμπορευμάτων μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η προσωρινή κατάπαυση του πυρός ΗΠΑ–Ιράν και το μερικό άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ δεν στάθηκαν αρκετά για να σταθεροποιήσουν οριστικά τις ροές, καθώς η επανέναρξη των αμερικανικών επιθέσεων αναζωπύρωσε την αβεβαιότητα.
Παράλληλα, η δασμολογική πολιτική των ΗΠΑ παραμένει ρευστή, με την απειλή υψηλότερων δασμών να κρέμεται πάνω από το παγκόσμιο εμπόριο. Οι εντάσεις Κίνας–ΕΕ και Κίνας–γειτονικών χωρών, όπως η ουσιαστική απαγόρευση εξαγωγών σπάνιων γαιών προς την Ιαπωνία, αυξάνουν τον κίνδυνο νέων διαταραχών στις αλυσίδες αξίας.
Κεντρικές τράπεζες: Στενά περιθώρια και δύσκολοι συμβιβασμοί
Οι κεντρικές τράπεζες καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα σε αναζωπύρωση του πληθωρισμού και ήδη αδύναμη ζήτηση. Το κλασικό «φάρμακο» των υψηλότερων επιτοκίων, που λειτούργησε σε μια μεταπανδημική οικονομία με υπερβάλλουσα ζήτηση, σήμερα κινδυνεύει να πλήξει περισσότερο την ανάπτυξη παρά να αντιμετωπίσει την πηγή της πληθωριστικής πίεσης, η οποία προέρχεται κυρίως από τα εμπορεύματα και τα γεωπολιτικά σοκ.
Επιπλέον, τα επιτόκια σε πολλές χώρες παραμένουν ήδη σε περιοριστικό έδαφος, καθώς η χαλάρωση μετά τον κύκλο σύσφιξης του 2022 δεν πρόλαβε να υλοποιηθεί. Σε αυτό το πλαίσιο, εκτιμάται ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Τράπεζα της Ιαπωνίας θα προχωρήσουν σε μικρή πρόσθετη σύσφιξη ως το τέλος του έτους, παρότι το περιθώριο για νέα αύξηση του κόστους χρήματος είναι περιορισμένο.
Ασθενέστερη ανάπτυξη έως το 2027 και ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης
Οι προβλέψεις για το παγκόσμιο ΑΕΠ κάνουν λόγο για αύξηση 2,5% το 2026 και 2,8% το 2027, χαμηλότερα από τον ρυθμό άνω του 3% που θεωρείται εφικτός χωρίς το πρόσθετο σοκ του πολέμου. Οι ΗΠΑ αναμένεται να κινηθούν γύρω στο 2% ετησίως την ίδια περίοδο, ενώ η Κίνα προβλέπεται να επιβραδύνει στο 4,6% το 2026 και 4,2% το 2027, με την Ινδία επίσης να χάνει δυναμική.
Στην Ευρώπη, η αύξηση του ΑΕΠ της ευρωζώνης εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στο 0,8% το 2026, πριν ανακάμψει στο 1,6% το 2027, ενώ η Ιαπωνία θα παραμείνει κοντά στο 0,5% κατά μέσο όρο. Η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης λειτουργεί ως «μαξιλάρι» απέναντι στον υψηλότερο πληθωρισμό και τη σφιχτή νομισματική πολιτική, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τους κινδύνους, καθώς δημιουργεί εξάρτηση της ανάπτυξης από έναν περιορισμένο αριθμό κλάδων και οικονομιών.
SBC Red Line
Η εικόνα της παγκόσμιας οικονομίας σε σχήμα Κ σημαίνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί ακόμη οριζόντιο μοχλό ανάπτυξης, αλλά προνόμιο λίγων χωρών και κλάδων. Όσοι μένουν εκτός του οικοσυστήματος chips–data centers–ενέργειας βλέπουν κυρίως το κόστος της γεωπολιτικής, όχι τα οφέλη της νέας τεχνολογίας.
Για επιχειρήσεις και επενδυτές, το μήνυμα είναι διπλό: έκθεση στην αλυσίδα αξίας της ΑΙ όπου αυτό είναι εφικτό και παράλληλα ενεργή διαχείριση ρίσκου σε ενέργεια, πρώτες ύλες και επιτόκια. Οι κεντρικές τράπεζες δύσκολα θα προσφέρουν γρήγορη ανακούφιση, άρα η ανθεκτικότητα των ισολογισμών γίνεται κρίσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, το στοίχημα είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα «ξεκλειδώσει» παραγωγικότητα αρκετά ευρεία ώστε να αντισταθμίσει την επιβράδυνση σε ΗΠΑ, Κίνα και Ευρώπη. Αν δεν γεφυρωθεί το χάσμα του σχήματος Κ, ο κίνδυνος πιο μόνιμα χαμηλής παγκόσμιας ανάπτυξης και εντονότερων κοινωνικών–πολιτικών εντάσεων θα παραμείνει στο προσκήνιο.
Διαβάστε επίσης:
Γιατί το πετρέλαιο δεν τρομάζει πλέον τις αγορές όπως παλιά
Κίνα: Ασθενική ανάπτυξη 0,9% τριμήνου εντείνει τα παγκόσμια ρίσκα
#παγκόσμιαοικονομία #τεχνητήνοημοσύνη #γεωπολιτικόςκίνδυνος #πληθωρισμός #κεντρικέςτράπεζες #επιτόκια #ΜέσηΑνατολή #ΣτενάΟρμούζ #ΑΕΠ #ΗΠΑ #Κίνα #ευρωζώνη #Ιαπωνία #ΑσίαΕιρηνικός #ημιαγωγοί
