Οι πραγματικοί μισθοί κινούνται πτωτικά σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, αλλά η Ελλάδα ανήκει στις λίγες εξαιρέσεις με θετική σωρευτική άνοδο από το 2021. Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ φωτίζουν μια ήπειρο που ακόμη μετρά το κόστος της ενεργειακής κρίσης και του πληθωρισμού, πριν καν αποτυπωθεί το νέο σοκ στις τιμές ενέργειας.
Οι πραγματικοί μισθοί κινούνται πτωτικά σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, αλλά η Ελλάδα εμφανίζεται στην πενταετία ως μία από τις λίγες χώρες με καθαρή αύξηση της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων. Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ από την «Employment Outlook 2026» καταγράφουν μια ευρωζώνη όπου το εισόδημα συμπιέζεται, ενώ η χώρα μας ανακάμπτει από ένα εξαιρετικά χαμηλό σημείο εκκίνησης.
Πραγματικοί μισθοί: Πού βρίσκεται η Ελλάδα στον ευρωπαϊκό χάρτη;
Στην Ελλάδα, ο πραγματικός μέσος μισθός αυξήθηκε σωρευτικά κατά 4,7% από τις αρχές του 2021 έως το πρώτο τρίμηνο του 2026, όταν στην ευρωζώνη, στο ίδιο διάστημα, οι πραγματικοί μισθοί μειώθηκαν κατά 1,8%. Ωστόσο, η θετική αυτή επίδοση έρχεται μετά από μια δεκαετία βαθιάς συρρίκνωσης, καθώς για την περίοδο 2010-2024 είχε καταγραφεί σωρευτική απώλεια πραγματικών μισθών της τάξεως του 21%.
Οι αποκλίσεις δεν περιορίζονται στην Ελλάδα: σε ένα τρίτο περίπου των ευρωπαϊκών χωρών οι πραγματικοί μισθοί υποχώρησαν, με την Ιταλία να σημειώνει τη μεγαλύτερη πτώση, κατά 6,1%. Η Τσεχία και η Σουηδία κατέγραψαν μειώσεις 5,8% και 4,8% αντίστοιχα, ενώ μικρότερες υποχωρήσεις εμφανίζουν η Δανία, η Ισπανία, η Σλοβακία, η Φινλανδία, η Ιρλανδία και η Ελβετία.
Η κρίση κόστους ζωής και οι ανισορροπίες στις διαπραγματεύσεις
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι οι πραγματικοί μισθοί εξακολουθούσαν να επηρεάζονται από την κρίση κόστους διαβίωσης του 2022-2023 ακόμη και στο πρώτο τρίμηνο του 2026. Όπως τονίζει ο συντάκτης της έκθεσης Andrea Bassanini, οι κλαδικές συλλογικές συμβάσεις ανανεώνονται αργά και σταδιακά, με αποτέλεσμα οι μισθοί μετά από διαπραγμάτευση να καθυστερούν να καλύψουν τον πληθωρισμό, ενώ οι νόμιμοι κατώτατοι μισθοί σε μεγάλο βαθμό συμβάδισαν με τις τιμές.
Παράλληλα, η μακρά περίοδος χαμηλής ανάπτυξης, οι φόβοι αποβιομηχάνισης λόγω κινεζικού ανταγωνισμού και ο εμπορικός πόλεμος με δασμούς που ξεκίνησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, περιόρισαν τη διαπραγματευτική δύναμη εργαζομένων και συνδικάτων, σύμφωνα με τον οικονομολόγο Ronald Janssen. Σε αυτό το περιβάλλον, χώρες όπως η Γαλλία και η Εσθονία κατέγραψαν σχεδόν στάσιμους πραγματικούς μισθούς, με οριακές αυξήσεις της τάξεως του 0,1%.
Εξαιρέσεις, εκτός ευρώ και εντός – από την Τουρκία στην Ουγγαρία
Η πιο θεαματική εξαίρεση είναι η Τουρκία, με αύξηση πραγματικών μισθών 78,6% παρά τον πληθωρισμό 32% στα μέσα του 2026, αν και αναλυτές επισημαίνουν ότι μεγάλο μέρος αυτής της ανόδου είναι τεχνική ανάκαμψη μετά τη νομισματική κρίση του 2018. Οι διπλές αυξήσεις κατώτατου μισθού την περίοδο 2022-2023, σε συνδυασμό με προεκλογικούς παράγοντες, ενίσχυσαν θεαματικά τις ονομαστικές αποδοχές, ενώ η αξιοπιστία των επίσημων στοιχείων πληθωρισμού αμφισβητείται από την αντιπολίτευση.
Στην ΕΕ, η Ουγγαρία καταγράφει την υψηλότερη αύξηση, 29,8%, με τον επικεφαλής οικονομολόγο της ING Péter Virovácz να αποδίδει την επίδοση σε δομική έλλειψη εργατικού δυναμικού, επιθετική πολιτική κατώτατου μισθού και προσπάθεια ανάκτησης αγοραστικής δύναμης μετά το πληθωριστικό σοκ. Η Πολωνία ακολουθεί με άνοδο 16,5%, ενώ εντός ευρωζώνης ξεχωρίζει η Λιθουανία με 14,8%, και στη συνέχεια Λετονία, Σλοβενία, Πορτογαλία, Ελλάδα και Λουξεμβούργο με αυξήσεις από 4,1% έως 7,4%.
Οι μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης και το νέο ενεργειακό σοκ
Μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρώπης, το Ηνωμένο Βασίλειο προηγείται με αύξηση πραγματικών μισθών 3,6%, ενώ Γερμανία και Γαλλία κινούνται κάτω από το 1%. Η Ιταλία καταγράφει τη μεγαλύτερη πτώση στην ομάδα, ενώ η Ισπανία εμφανίζει μείωση 2%, με τις κυβερνητικές αποφάσεις για κατώτατους μισθούς να παίζουν κρίσιμο ρόλο στο πόσο γρήγορα οι αποδοχές προσαρμόζονται στον πληθωρισμό.
Οι αναλυτές Grieveson και Gökten υπογραμμίζουν ότι το πιο ευέλικτο σύστημα καθορισμού μισθών στο Ηνωμένο Βασίλειο και οι επίμονες δυσκολίες προσλήψεων επέτρεψαν ταχύτερη προσαρμογή των ονομαστικών μισθών σε σχέση με πολλές οικονομίες της ευρωζώνης. Ωστόσο, η ίδια η έκθεση του ΟΟΣΑ προειδοποιεί ότι τα στοιχεία σταματούν πριν από τη νέα άνοδο των τιμών ενέργειας, που προκάλεσαν οι κοινές επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν και η αντίδραση της Τεχεράνης, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέου κύκλου συμπίεσης πραγματικών μισθών.
SBC Red Line
Η Ελλάδα εμφανίζεται ως «καλή είδηση» στους πραγματικούς μισθούς, αλλά η βάση σύγκρισης είναι μια δεκαετία βίαιης φτωχοποίησης της εργασίας. Η ονομαστική βελτίωση κρύβει ότι μεγάλο μέρος της κοινωνίας απλώς ανακτά τμήμα όσων έχασε από το 2010 και μετά.
Για τις επιχειρήσεις, η εικόνα σημαίνει ότι η πίεση για καλύτερες αποδοχές δεν θα κοπάσει, ειδικά σε κλάδους με έλλειψη προσωπικού. Η ισορροπία μεταξύ μισθών, παραγωγικότητας και τιμών γίνεται πλέον στρατηγικό ζήτημα, όχι μόνο λογιστικό κόστος.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ανισομερής πορεία των πραγματικών μισθών τροφοδοτεί πολιτικές εντάσεις και αναδιατάσσει ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα μεταξύ χωρών. Το επόμενο στοίχημα θα είναι αν η νέα ενεργειακή αναταραχή θα βρει τα συστήματα μισθολογικών διαπραγματεύσεων πιο έτοιμα ή ξανά ένα βήμα πίσω από τον πληθωρισμό.
#πραγματικοίμισθοί #Ελλάδα #Ευρωζώνη #ΟΟΣΑ #πληθωρισμός #κόστοςδιαβίωσης #κατώτατοςμισθός #Ιταλία #Τουρκία #Ουγγαρία #Λιθουανία #ΗνωμένοΒασίλειο #αγοράεργασίας #ευρωπαϊκήοικονομία #μισθολογικέςδιαπραγματεύσεις
