Η ρήτρα δίκαιης μετάβασης μπαίνει πλέον θεσμικά στο κέντρο της κυβερνητικής πολιτικής για τις λιγνιτικές περιοχές, με αιχμή τη Δυτική Μακεδονία. Η νέα ρύθμιση υπόσχεται προτεραιότητα σε νόμους και προγράμματα, αλλά και ένα πλέγμα έργων που θα κριθεί στην πράξη.
Η ρήτρα δίκαιης μετάβασης μπαίνει στο κείμενο του νόμου ως «οριζόντια» δέσμευση της κυβέρνησης ότι οι ανάγκες των περιοχών απολιγνιτοποίησης θα λαμβάνονται «κατά προτεραιότητα» σε κάθε νέο μέτρο. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης παρουσίασε στη Βουλή την τροπολογία ως απάντηση σε αίτημα βουλευτών, αυτοδιοίκησης και τοπικών φορέων της Δυτικής Μακεδονίας.
Τι αλλάζει θεσμικά με τη ρήτρα δίκαιης μετάβασης;
Η νέα ρύθμιση δεν αφορά ένα μεμονωμένο πρόγραμμα, αλλά ένα γενικό κανόνα που θα δεσμεύει νόμους, χρηματοδοτικά εργαλεία και προγράμματα υπέρ των περιοχών δίκαιης μετάβασης. Πολιτικά, λειτουργεί ως σήμα ότι η κυβέρνηση αναγνωρίζει την ιδιαιτερότητα της Δυτικής Μακεδονίας και επιχειρεί να τη θωρακίσει θεσμικά στην περίοδο μετά τον λιγνίτη.
Ο κ. Χατζηδάκης συνέδεσε τη ρήτρα με το ήδη διαμορφωμένο Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΣΔΑΜ) ύψους 3,7 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντάς το ως συνολικό σχεδιασμό. Ανέδειξε έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη, όπως η παράδοση του Ε65, η ενισχυμένη μοριοδότηση εντοπιότητας, οι προτεραιότητες στον αναπτυξιακό νόμο και η υψηλότερη κατανομή πόρων αγροτικής ανάπτυξης στη Δυτική Μακεδονία.
Πώς μεταφράζεται ο σχεδιασμός σε έργα και παρεμβάσεις;
Η κυβερνητική αφήγηση στηρίζεται σε μια λίστα συγκεκριμένων παρεμβάσεων που παρουσιάζονται ως αντιστάθμισμα της απολιγνιτοποίησης: τηλεθέρμανση, προγράμματα εξοικονόμησης, επιδοτήσεις, υποδομές σε Παιδεία και Υγεία, πανεπιστημιούπολη και νέες φοιτητικές εστίες μέσω ΣΔΙΤ. Η λογική είναι ότι η απώλεια της λιγνιτικής δραστηριότητας πρέπει να καλυφθεί από ένα μίγμα δημοσίων έργων, επενδύσεων και κοινωνικών ρυθμίσεων.
Παράλληλα, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης προανήγγειλε τουλάχιστον δέκα νέες δράσεις για τους επόμενους μήνες, από έργα ενεργειακής εξοικονόμησης μέχρι στήριξη του κλάδου της γούνας ύψους 17 εκατ. ευρώ. Στον πυρήνα βρίσκεται η υπόσχεση ότι οι εργαζόμενοι σε λιγνιτικές δραστηριότητες θα απορροφηθούν σε στρατηγικά ενεργειακά έργα της ΔΕΗ, με ανακοινώσεις που θα γίνουν από ΔΕΗ και ΔΥΠΑ.
Τι σημαίνει για εσάς ως πολίτης
Για τους κατοίκους της Δυτικής Μακεδονίας, η ρήτρα δίκαιης μετάβασης σημαίνει ότι σε κάθε νέο νόμο και πρόγραμμα θα υπάρχει τυπικά προτεραιότητα στην περιοχή τους, από τις επιδοτήσεις εξοικονόμησης ενέργειας μέχρι τις επενδύσεις σε υποδομές και νέες θέσεις εργασίας. Η ουσία όμως θα κριθεί από την ταχύτητα υλοποίησης έργων όπως ο οδικός άξονας Πτολεμαΐδα–Ξινό Νερό, ο κόμβος υδρογόνου στην Πτολεμαΐδα, οι αναβαθμίσεις νοσοκομείων και η λειτουργική αξιοποίηση του Χιονοδρομικού Κέντρου Βασιλίτσας.
Σε επίπεδο καθημερινότητας, κρίσιμο ζήτημα παραμένει αν οι πρώην εργαζόμενοι στα λιγνιτωρυχεία θα βρουν πράγματι θέση στα «στρατηγικά έργα» και στις νέες επενδύσεις, όπως τα σχέδια του Ομίλου Τότης και της Wonderplant σε αποκατεστημένες εκτάσεις. Για τους φορολογούμενους συνολικά, το διακύβευμα είναι αν τα 3,7 δισ. ευρώ του ΣΔΑΜ και οι επιμέρους ενισχύσεις θα αποδώσουν βιώσιμη ανάπτυξη ή θα χαθούν σε αποσπασματικά έργα χωρίς συνεκτικό παραγωγικό αποτέλεσμα.
Σχόλιο 
: Η θεσμοθέτηση οριζόντιας ρήτρας δίκαιης μετάβασης δείχνει ότι η απολιγνιτοποίηση δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως τεχνικό ζήτημα ενέργειας, αλλά ως κεντρικό πεδίο περιφερειακής πολιτικής με σαφή πολιτικό κόστος. Η πραγματική δοκιμασία για την κυβέρνηση θα είναι αν η προτεραιότητα στα χαρτιά μετατραπεί σε μετρήσιμες θέσεις εργασίας και λειτουργικές υποδομές πριν παγιωθεί η αίσθηση εγκατάλειψης στις λιγνιτικές περιοχές.
Διαβάστε επίσης:
Χατζηδάκης ανακοινώνει οκτώ στόχους για την Ελλάδα του 2030
Χατζηδάκης θεσπίζει ρήτρα δίκαιης μετάβασης για τις λιγνιτικές περιοχές
#ΚωστήςΧατζηδάκης #ΔυτικήΜακεδονία #Βουλή #ΔΕΗ #Απολιγνιτοποίηση
