Οι τιμές καυσίμων μπαίνουν σε νέα φάση πίεσης, καθώς το πρόβλημα μετατοπίζεται από την προσφορά αργού στη διαθέσιμη διυλιστική ικανότητα. Περισσότερο πετρέλαιο επιστρέφει στην αγορά, αλλά τα διυλιστήρια δεν επαρκούν για να το μετατρέψουν σε βενζίνη, ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών.
Οι τιμές καυσίμων μπαίνουν σε νέα φάση πίεσης, καθώς το πρόβλημα μετατοπίζεται από τον κίνδυνο έλλειψης αργού στο πραγματικό «στενό» της αγοράς: τη διύλιση. Ενώ εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου επιστρέφουν στο διεθνές εμπόριο, η λειτουργική διυλιστική ικανότητα υπολείπεται σημαντικά, περιορίζοντας την προσφορά τελικών προϊόντων.
Τιμές καυσίμων: Πού «σκαλώνει» η αγορά παρά το άφθονο πετρέλαιο;
Η παγκόσμια διυλιστική δραστηριότητα υπολείπεται κατά 8,4 εκατ. βαρέλια αργού ημερησίως σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα, κάτι που αντιστοιχεί περίπου σε 10% λιγότερα καύσιμα στην αγορά. Το ζήτημα πλέον δεν είναι αν θα επιστρέψουν οι ποσότητες αργού, αλλά με ποιο ρυθμό μπορεί το παγκόσμιο σύστημα διύλισης να τις επεξεργαστεί.
Την ίδια ώρα, η φυσική διαθεσιμότητα πετρελαίου βελτιώνεται σταδιακά. Περίπου 200 εκατ. βαρέλια πέρασαν από τα Στενά του Ορμούζ τις τελευταίες εβδομάδες, προσθέτοντας περίπου 17 ημέρες προσφοράς, ενώ η παραγωγή στη Μέση Ανατολή έχει αυξηθεί κατά περίπου 4 εκατ. βαρέλια την ημέρα σε σχέση με τον Μάιο. Έτσι, το σημείο συμφόρησης μεταφέρεται από τις ροές αργού στην επεξεργασία του.
Χτυπημένα διυλιστήρια, ακραίες θερμοκρασίες και Κίνα αλλάζουν τις ισορροπίες
Η Μέση Ανατολή διαθέτει διυλιστική ικανότητα 11,7 εκατ. βαρελιών ημερησίως, όμως περίπου 30 διυλιστήρια στην περιοχή έχουν πληγεί κατά τη διάρκεια του πολέμου. Το πραγματικό εύρος των ζημιών και ο χρόνος πλήρους αποκατάστασης παραμένουν ασαφή, ενώ οι ακραίες θερμοκρασίες δυσκολεύουν περαιτέρω τις διαδικασίες απόσταξης που απαιτούν ελεγχόμενη ψύξη.
Στην εξίσωση προστίθεται η αλλαγή στρατηγικής της Κίνας, η οποία περιόρισε τη διυλιστική παραγωγή της κατά περίπου 3 εκατ. βαρέλια την ημέρα, στρεφόμενη περισσότερο στον άνθρακα και επιταχύνοντας την ανάπτυξη ηλεκτρικών οχημάτων. Το Πεκίνο αξιοποίησε στρατηγικά αποθέματα για να καλύψει απώλειες από τον Περσικό Κόλπο και μείωσε τις εξαγωγές βενζίνης και ντίζελ, εντείνοντας τις ελλείψεις στη Νοτιοανατολική Ασία.
ΗΠΑ, Ρωσία και η παράδοξη εικόνα στις αντλίες
Με τις εξαγωγές καυσίμων από τη Μέση Ανατολή περιορισμένες, οι ΗΠΑ αναδείχθηκαν σε προμηθευτή «τελευταίας ανάγκης» για την παγκόσμια αγορά. Τα αμερικανικά διυλιστήρια διοχέτευσαν περισσότερα καύσιμα αεροσκαφών στην Ευρώπη και ντίζελ σε Αυστραλία και Ασία, περιορίζοντας όμως τη δυνατότητα πλήρους κάλυψης της εγχώριας ζήτησης και συγκρατώντας την αποκλιμάκωση των τιμών στο εσωτερικό.
Η αμερικανική διυλιστική βάση είναι διαχρονικά ο αδύναμος κρίκος: τέσσερα διυλιστήρια στην Καλιφόρνια έχουν κλείσει από τις αρχές της δεκαετίας, ενώ η τελευταία μεγάλη νέα μονάδα στις ΗΠΑ κατασκευάστηκε το 1977. Σαν να μην έφτανε αυτό, η Ρωσία απαγόρευσε πρόσφατα τις εξαγωγές ντίζελ μετά από αλλεπάλληλες επιθέσεις με drones σε ρωσικά διυλιστήρια, προκαλώντας ελλείψεις, ουρές σε πρατήρια και αυξήσεις τιμών έως 50% σε ορισμένες περιοχές.
Πριν από τις επιθέσεις, η Ρωσία εξήγαγε περίπου 800.000 βαρέλια ντίζελ ημερησίως, καλύπτοντας περίπου το 12% των παγκόσμιων αποστολών. Η απώλεια αυτής της παραγωγής αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο της συνολικής μείωσης της παγκόσμιας διύλισης, με τα συμβόλαια ντίζελ να ενισχύονται κατά 20% μέσα σε τρεις εβδομάδες. Έτσι, η διεθνής αγορά καυσίμων λειτουργεί πλέον με ένα σταθερό «έλλειμμα» διύλισης.
Η ελληνική διυλιστική ασπίδα και το όριο προστασίας στις τιμές
Για την Ελλάδα, η εικόνα είναι διττή. Η χώρα διαθέτει ισχυρή διυλιστική βάση, με τα τρία διυλιστήρια της HELLENiQ ENERGY να φθάνουν συνολική δυναμικότητα 342.000 βαρελιών ημερησίως και τη μονάδα της Motor Oil στην Κόρινθο να ξεπερνά τα 200.000 βαρέλια την ημέρα. Αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού έναντι οικονομιών που εξαρτώνται από εισαγωγές έτοιμων προϊόντων.
Ωστόσο, η εγχώρια αγορά δεν μπορεί να απομονωθεί από μια διεθνή κρίση διύλισης. Οι τελικές τιμές καυσίμων διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό στις διεθνείς αγορές και μια παρατεταμένη έλλειψη διυλιστικής δυναμικότητας μπορεί να κρατά υψηλές τις τιμές βενζίνης και ντίζελ, ακόμη και αν η τιμή του αργού αρχίσει να υποχωρεί. Για τον Έλληνα οδηγό, η πτώση του Brent δεν σημαίνει αυτόματη και ισόποση μείωση στην αντλία.
Στην τελική τιμή συνυπολογίζονται η τιμή διυλιστηρίου, οι φόροι και τα τέλη, καθώς και τα περιθώρια εμπορίας και λιανικής. Έτσι, οι τιμές καυσίμων μπορεί να παραμείνουν «κολλημένες» ψηλά, παρότι το ίδιο το πετρέλαιο φθηναίνει, δημιουργώντας μια παράδοξη αλλά σαφή εικόνα: το νέο σημείο συμφόρησης της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς δεν βρίσκεται μόνο στα Στενά του Ορμούζ, αλλά κυρίως στα διυλιστήρια.
SBC Red Line
Η δημόσια συζήτηση μένει συχνά στην τιμή του Brent, αλλά η πραγματική μάχη δίνεται στην αφανή υποδομή της διύλισης, όπου χρόνια υποεπένδυσης και γεωπολιτικοί κίνδυνοι συναντώνται. Η αγορά πληρώνει σήμερα το κόστος στρατηγικών επιλογών δεκαετιών.
Για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, αυτό σημαίνει ότι η μεταβλητότητα στις τιμές καυσίμων θα παραμείνει, ακόμη και σε φάσεις αποκλιμάκωσης του αργού. Προϋπολογισμοί μεταφορών, logistics και τουρισμού χρειάζονται πλέον σενάρια που λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο το πετρέλαιο, αλλά και τα «στενά» της διύλισης.
Η μεγάλη εικόνα δείχνει ότι η επόμενη ενεργειακή κρίση μπορεί να μην ξεκινήσει από τα κοιτάσματα, αλλά από τις καμινάδες των διυλιστηρίων. Το στοίχημα για κυβερνήσεις και αγορές είναι αν θα προλάβουν να επενδύσουν σε ανθεκτικότητα, πριν η επόμενη διαταραχή μετατραπεί σε νέο σοκ στην αντλία.
Διαβάστε επίσης:
Εκπτώσεις στα καύσιμα από διυλιστήρια υπό κρατική καθοδήγηση
Χατζηδάκης δηλώνει ότι η ΝΔ επιδιώκει αυτοδυναμία και απορρίπτει χαλαρές υποσχέσεις
#τιμέςκαυσίμων #πετρέλαιο #διυλιστήρια #βενζίνη #ντίζελ #ΜέσηΑνατολή #ΗΠΑ #Ρωσία #Κίνα #Ελληνικάδιυλιστήρια #HELLENiQENERGY #MotorOil #ΣτενάΟρμούζ #ενεργειακήαγορά #παγκόσμιαοικονομία
