Η ενεργειακή μετάβαση μπαίνει σε πιο σύνθετη φάση, καθώς η Κομισιόν συνδέει τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας με μια ηπιότερη αλλά επίμονη μεταρρύθμιση του ETS μετά το 2030. Ο στόχος παραμένει μια Ευρώπη με φθηνότερο, καθαρό ρεύμα, αλλά η διαμάχη μεταφέρεται πλέον στο ποιος θα πληρώσει το κόστος της διαδρομής.
Η ενεργειακή μετάβαση περνά στο πιο δύσκολο στάδιό της, με την Κομισιόν να επιχειρεί να «δέσει» τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας με μια αναπροσαρμογή του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS). Ο στόχος είναι διπλός: να διπλασιαστεί περίπου το μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας στην τελική κατανάλωση έως το 2040 και ταυτόχρονα να παραμείνει βιώσιμη η ευρωπαϊκή βιομηχανία απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό.
Πώς αλλάζουν εξηλεκτρισμός και ενεργειακή μετάβαση στην Ευρώπη;
Η Επιτροπή θέτει ενδεικτικό στόχο η ηλεκτρική ενέργεια να φθάσει περίπου το 46% της τελικής κατανάλωσης έως το 2040, από 23% σήμερα, κάτι που προϋποθέτει έκρηξη σε ηλεκτρικά οχήματα, αντλίες θερμότητας και εξηλεκτρισμένες βιομηχανικές διεργασίες. Το όφελος, όπως το περιγράφει, είναι μικρότερη εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και ετήσια εξοικονόμηση εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ από μειωμένες εισαγωγές.
Ωστόσο, το βασικό εμπόδιο είναι οι ίδιες οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, που σε αρκετές αγορές παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από το φυσικό αέριο, ακόμη και έως τριπλάσιες. Αυτό καθιστά τον εξηλεκτρισμό οικονομικά αμφίβολο για νοικοκυριά και βιομηχανία, παρά τα κλιματικά οφέλη, και ήδη αποτυπώνεται σε επιβράδυνση πωλήσεων τεχνολογιών όπως οι αντλίες θερμότητας.
Ποιο ρόλο αναλαμβάνει το ETS στη νέα φάση;
Η μεταρρύθμιση του ETS αποτελεί το δεύτερο σκέλος της στρατηγικής, με την Επιτροπή να διατηρεί τη μείωση του ανώτατου ορίου εκπομπών αλλά με πιο ήπιο ρυθμό μετά το 2030. Ο γραμμικός συντελεστής μείωσης προβλέπεται να πέσει από 4,4% σήμερα σε περίπου 3,7% την περίοδο 2031-2035 και στο 1,7% μετά το 2036, προσφέροντας δυνητική ανάσα σε κλάδους με υψηλό κόστος άνθρακα.
Παράλληλα, προτείνεται παράταση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων μετά το 2030, υπό την προϋπόθεση ότι οι εταιρείες επενδύουν σε απανθρακοποίηση εντός Ευρώπης, ώστε τα δωρεάν δικαιώματα να μην εξελίσσονται σε «δωρεάν χρήμα». Η λογική είναι να επιβραβεύονται όσοι μετασχηματίζουν πραγματικά την παραγωγή τους, όμως βιομηχανικοί και ναυτιλιακοί φορείς θεωρούν ότι η προστασία παραμένει ανεπαρκής απέναντι σε ανταγωνιστές από ΗΠΑ και Κίνα.
Πώς επηρεάζει η ενεργειακή μετάβαση την αγορά και την πολιτική;
Οι Βρυξέλλες αναγνωρίζουν ότι η επόμενη δεκαετία θα είναι περίοδος υψηλών επενδύσεων πριν φανούν πλήρως τα οφέλη, με επιχειρήσεις, καταναλωτές και κράτη να προπληρώνουν το κόστος του νέου συστήματος. Για να λειτουργήσει αυτή η εξίσωση, η Επιτροπή στοχεύει σε μείωση της ψαλίδας τιμών μεταξύ ρεύματος και ορυκτών καυσίμων, χαμηλότερες χρεώσεις δικτύου για επιλεγμένες κατηγορίες, φοροελαφρύνσεις για ενεργοβόρες βιομηχανίες και επιτάχυνση επενδύσεων σε δίκτυα.
Η στρατηγική στηρίζεται στην οικονομική λογική της υποκατάστασης εισαγόμενου φυσικού αερίου και πετρελαίου από εγχώρια παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια, με κέρδη τόσο σε ασφάλεια εφοδιασμού όσο και σε αποδοτικότητα. Την ίδια στιγμή, όμως, κυβερνήσεις και επιχειρήσεις φοβούνται ότι υπερβολική πίεση μέσω τιμών άνθρακα και ρυθμίσεων μπορεί να οδηγήσει σε αποβιομηχάνιση, εάν η Ευρώπη γίνει ακριβός τόπος παραγωγής.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Για τα νοικοκυριά, η εξίσωση μεταφράζεται σε υψηλότερες αρχικές δαπάνες για τεχνολογίες όπως αντλίες θερμότητας και ηλεκτρικά οχήματα, με την προσδοκία χαμηλότερου λειτουργικού κόστους στο μέλλον, εφόσον το ρεύμα γίνει φθηνότερο. Αν οι παρεμβάσεις σε φόρους, τέλη και δίκτυα δεν μειώσουν αισθητά τις τιμές λιανικής, ο κίνδυνος είναι οι πολίτες να βρεθούν εγκλωβισμένοι σε ακριβότερους λογαριασμούς χωρίς άμεση απόδοση.
Για τις επιχειρήσεις, ειδικά τις ενεργοβόρες και τη ναυτιλία, το νέο πλαίσιο υπόσχεται πρόσθετη χρηματοδότηση και ευελιξία, αλλά με αυστηρή σύνδεση στις επενδύσεις απανθρακοποίησης και συνεχιζόμενο κόστος άνθρακα. Σχόλιο 
: Για την αγορά ενέργειας, το διακύβευμα είναι αν η Κομισιόν θα καταφέρει να ρίξει έγκαιρα το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και να ενισχύσει τα δίκτυα, ώστε ο εξηλεκτρισμός να γίνει πραγματικά ανταγωνιστικός και να στηρίξει επενδύσεις, θέσεις εργασίας και σταθερότερους λογαριασμούς σε βάθος χρόνου.
Διαβάστε επίσης:
Η κλιματική ζέστη ως νέο οικονομικό σοκ για την Ευρώπη
Ταμείο Ανάκαμψης: ισχυρό σοκ ανάπτυξης, αλλά η σύγκλιση αργεί
#Κομισιόν #ETS #Ευρωπαϊκήβιομηχανία #Ηλεκτρικήενέργεια #Ναυτιλία
