Ο Κάθετος Διάδρομος εισέρχεται σε φάση στρατηγικής ωρίμανσης, με τη σημερινή δημοπρασία δυναμικότητας να λειτουργεί ως πρώτο τεστ για το νέο καθεστώς προϊόντων. Οι διαβουλεύσεις υπό την Κομισιόν στοχεύουν σε μεγαλύτερη ευελιξία για τους προμηθευτές, χωρίς νέα μείωση ταριφών αλλά με έμφαση στη μείωση ρίσκου και την αύξηση προβλεψιμότητας.
Ο Κάθετος Διάδρομος εισέρχεται σε φάση στρατηγικής ωρίμανσης, με τη σημερινή δημοπρασία νέων προϊόντων δέσμευσης δυναμικότητας να ανοίγει την αυλαία για το επόμενο στάδιο της περιφερειακής αγοράς φυσικού αερίου. Στο παρασκήνιο, οι διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς, υπό τον συντονισμό της Κομισιόν, επεξεργάζονται αναβαθμίσεις στο καθεστώς κατακύρωσης capacity, με στόχο πιο ευέλικτη και εμπορικά ελκυστική χρήση των διαδρομών.
Πώς αλλάζει ο ρόλος του Κάθετου Διαδρόμου στη διασύνδεση αγορών;
Οι συζητήσεις για τον Κάθετο Διάδρομο δεν αφορούν νέα μείωση ταριφών, αλλά βελτιώσεις στον τρόπο αξιοποίησης των προϊόντων από τους συμμετέχοντες, ώστε να περιοριστεί το ρίσκο και να αυξηθεί η προβλεψιμότητα των ροών. Η «αρτηρία» έχει ήδη εξελιχθεί σε μία από τις πιο ανταγωνιστικές επιλογές προς την Ουκρανία, κατατασσόμενη πλέον ως η τέταρτη φθηνότερη διαδρομή, όταν στο παρελθόν το κόστος της ήταν πολλαπλάσιο.
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν κόστος μεταφοράς από την Ελλάδα προς την Ουκρανία στα 9,39 €/MWh, με στόχο πτώση της ετήσιας ταρίφας στα 5,85 €/MWh για τις πέντε εμπλεκόμενες χώρες. Κρίσιμος παράγοντας για αυτή τη μείωση είναι οι χαμηλότερες χρεώσεις διαμετακόμισης στο ρουμανικό τμήμα, που σε επιτυχή έκβαση θα οδηγούσαν σε ταρίφες κατά περίπου 50% χαμηλότερες σε σχέση με τον Μάρτιο.
Ποιο είναι το γεωπολιτικό και επενδυτικό πλαίσιο της νέας φάσης;
Η ενεργή εμπλοκή των Βρυξελλών λειτουργεί ως εγγύηση θεσμικής συμβατότητας και επιβεβαιώνει ότι ο διάδρομος αντιμετωπίζεται ως στρατηγικό εργαλείο διαφοροποίησης τροφοδοσίας φυσικού αερίου της ΕΕ. Ο Κάθετος Διάδρομος διασχίζει χώρες με σημαντική εξάρτηση από ρωσικό αέριο αγωγού, στοιχείο που ενισχύει τη γεωπολιτική του βαρύτητα και τον ευθυγραμμίζει με τον στόχο πλήρους απεξάρτησης έως το τέλος του 2027.
Μετά το 2027, η σταδιακή ενσωμάτωση των Δυτικών Βαλκανίων αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τον ρόλο του εγχειρήματος, με Σερβία και Βόρεια Μακεδονία να προετοιμάζονται για ένταξη στα νέα προϊόντα δέσμευσης χωρητικότητας. Η πολιτική συμφωνία του Μαΐου άνοιξε τον δρόμο για τεχνική προετοιμασία, ώστε μέσω δημοπρασιών να δεσμεύεται capacity για νέους προορισμούς με αφετηρία την Ελλάδα, μετατρέποντας τη χώρα σε βασικό κόμβο τροφοδοσίας της περιοχής.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Η σημερινή δημοπρασία, που καλύπτει όλες τις διασυνδέσεις των ευρωπαϊκών συστημάτων μεταφοράς, αποτελεί «πρεμιέρα» του νέου πλαισίου και βαρόμετρο για τη μελλοντική αξιοποίηση του διαδρόμου, επηρεάζοντας έμμεσα το κόστος προμήθειας φυσικού αερίου στην περιοχή. Στο Σιδηρόκαστρο, όπου δημοπρατείται δυναμικότητα 100 GWh, η αναμενόμενη δέσμευση 30-50% από ΔΕΠΑ Εμπορίας και Bulgargaz προδιαγράφει σταθερές ροές, στοιχείο που μπορεί να στηρίξει πιο ανταγωνιστικές τιμές για τις αγορές που τροφοδοτούνται μέσω Ελλάδας.
Η Atlantic SEE LNG Trade, κοινοπραξία του Ομίλου Aktor με 60% και της ΔΕΠΑ Εμπορίας, σχεδιάζει βραχυπρόθεσμες συμφωνίες για τροφοδοσία της ευρύτερης περιοχής με αμερικανικό LNG πριν το 2030, ενώ έχει ήδη εξασφαλίσει για 20 χρόνια τη χρήση του Δυτικού Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια για 1 bcm ετησίως από το 2030. Η ωρίμανση των μνημονίων συνεργασίας με Ρουμανία, Ουκρανία και Βουλγαρία, καθώς και οι επαφές με άλλες χώρες της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης, δημιουργούν προοπτική μεγαλύτερου ανταγωνισμού στην προμήθεια, με δυνητική πίεση προς τα κάτω στο κόστος καυσίμου για τελικούς καταναλωτές σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
Ειδικά για τον ανεφοδιασμό του Κιέβου, τα προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας σε Ρουμανία και Μολδαβία με εκπτώσεις προς Ουκρανία έχουν αποδειχθεί καθοριστικά στη μείωση του κόστους χρήσης του διαδρόμου. Η απήχησή τους στη σημερινή δημοπρασία θα δείξει σε ποιο βαθμό η διαδρομή θα αξιοποιηθεί το επόμενο έτος μέχρι τον τελικό προορισμό του ανατολικού σκέλους, επηρεάζοντας τη σταθερότητα της τροφοδοσίας και τις τιμές στην ουκρανική αγορά.
Την ίδια στιγμή, η αύξηση κατά 50% της δυναμικότητας στη Βουλγαρία και η ολοκλήρωση νέων αγωγών, όπως Ελλάδα – Βόρεια Μακεδονία εντός του 2027 με αρχική δυναμικότητα 1 bcm (και δυνατότητα ενίσχυσης έως 2,8 bcm), καθώς και Βόρεια Μακεδονία – Σερβία με 1,5 bcm, ενισχύουν το περιθώριο βελτίωσης ροών. Η πλήρης αξιοποίηση του project παραμένει μακροχρόνια διαδικασία, όμως η σταδιακή ενοποίηση της περιφερειακής αγοράς φυσικού αερίου σε Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη δημιουργεί προϋποθέσεις για πιο διαφανείς τιμές και ισχυρότερη ασφάλεια εφοδιασμού για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σχόλιο 
: Η σημερινή δημοπρασία δεν θα μεταφραστεί άμεσα σε μειώσεις λογαριασμών, αλλά αποτελεί κρίσιμο βήμα για να «κλειδώσουν» χαμηλότερα κόστη μεταφοράς και περισσότερες εναλλακτικές τροφοδοσίας τα επόμενα χρόνια. Όσο ο Κάθετος Διάδρομος εδραιώνεται ως ανταγωνιστική διαδρομή LNG και μη ρωσικού αερίου προς Ουκρανία και Βαλκάνια, τόσο ενισχύεται η διαπραγματευτική θέση των προμηθευτών στην Ελλάδα και την περιοχή, με προοπτική σταθερότερων και πιο προβλέψιμων τιμών για τον τελικό καταναλωτή.
Διαβάστε επίσης:
Κάθετος Διάδρομος: Η δημοπρασία που κρίνει τον νέο ρόλο της Ελλάδας
#ΚάθετοςΔιάδρομος #ΔΕΠΑΕμπορίας #Bulgargaz #AtlanticSEELNGTrade #ΒόρειαΜακεδονία
