Ο υψηλός πληθωρισμός απειλεί πλέον ανοιχτά τον στόχο για ανάπτυξη 2% της ελληνικής οικονομίας φέτος. Οι επόμενοι μήνες θα κρίνουν αν η επιβάρυνση από τις ανατιμήσεις θα οδηγήσει το ΑΕΠ πιο κοντά στα σενάρια 1,8%-1,9% που βλέπουν οι διεθνείς οργανισμοί.
Ο υψηλός πληθωρισμός απειλεί πλέον ανοιχτά τον στόχο για ανάπτυξη 2% της ελληνικής οικονομίας, καθώς ροκανίζει το διαθέσιμο εισόδημα και την κατανάλωση. Ο κίνδυνος ο ρυθμός ανάπτυξης να πέσει κάτω από το 2% εντείνεται όσο παρατείνονται οι γεωπολιτικές αναταραχές και οι ανατιμήσεις σε ενέργεια και βασικά αγαθά.
Πώς ο υψηλός πληθωρισμός «τρώει» την ανάπτυξη;
Το οικονομικό επιτελείο υπολογίζει ότι κάθε μία ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πληθωρισμού αφαιρεί περίπου 0,3 μονάδες από τον ρυθμό ανάπτυξης. Με τον μέσο πληθωρισμό στο πρώτο εξάμηνο του 2026 στο 4,02%, έναντι πρόβλεψης 3% για όλο το έτος, ο στόχος για 2% ανάπτυξη απομακρύνεται. Η ιδιωτική κατανάλωση, βασικός μοχλός του ελληνικού ΑΕΠ, πιέζεται από τις συνεχιζόμενες ανατιμήσεις σε είδη πρώτης ανάγκης.
Ήδη η πορεία του ΑΕΠ συγκλίνει προς τα πιο συντηρητικά σενάρια που βλέπουν διεθνείς φορείς. Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, η Τράπεζα της Ελλάδος και ο ΟΟΣΑ προβλέπουν ανάπτυξη 1,9%, ενώ ΔΝΤ και Ευρωπαϊκή Επιτροπή τοποθετούν την επίδοση στο 1,8%. Η απόκλιση από τον κυβερνητικό στόχο δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια, αλλά ζήτημα διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου και επενδυτικής εμπιστοσύνης.
Πληθωρισμός στα βασικά: τροφή, στέγη, ενέργεια
Τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι, παρά μια επιβράδυνση τον Ιούνιο, οι ανατιμήσεις παραμένουν έντονες σε βασικά αγαθά. Το μοσχάρι αυξήθηκε κατά 15,6%, το αρνί και το κατσίκι κατά 16,2%, τα ψάρια κατά 11,1%, ενώ ανοδικές πιέσεις καταγράφονται σε γαλακτοκομικά, φρούτα και καφέ. Πρόκειται για κατηγορίες που «γράφουν» άμεσα στο καλάθι του νοικοκυριού και περιορίζουν άλλες δαπάνες.
Βαρύ είναι και το κόστος στέγασης, με συνολική αύξηση τιμών 10,6% και άνοδο ενοικίων 7,1%. Στην ενέργεια, το φυσικό αέριο έχει αυξηθεί κατά 24,6%, το πετρέλαιο θέρμανσης κατά 53,2%, η βενζίνη κατά 12,8% και το πετρέλαιο κίνησης κατά 12%. Αυτός ο συνδυασμός πιέζει τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις, περιορίζοντας το περιθώριο για κατανάλωση και επενδύσεις.
Γεωπολιτικός κίνδυνος και «εθνική πρωτοβουλία» τιμών
Καθοριστικοί για την πορεία της οικονομίας αναδεικνύονται οι επόμενοι μήνες, με το βλέμμα στραμμένο στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Ο πόλεμος στο Ιράν και το ενδεχόμενο κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ δημιουργούν σοβαρή αβεβαιότητα για τις τιμές ενέργειας. Κάθε νέα αναταραχή στην περιοχή μπορεί να μεταφραστεί σε νέο κύμα ακρίβειας στα καύσιμα και, μέσω αυτών, σε όλη την αλυσίδα κόστους.
Στο εσωτερικό, η κυβέρνηση ποντάρει στην «εθνική πρωτοβουλία» μείωσης τιμών σε βασικά προϊόντα από τον Σεπτέμβριο. Σε σύσκεψη στο υπουργείο Ανάπτυξης με βιομηχανία, προμηθευτές, πολυεθνικές, σούπερ μάρκετ και την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς, καθορίστηκαν οι κατηγορίες προϊόντων και τα ποσοστά μείωσης που θα ισχύσουν από 31 Αυγούστου για 2 έως 4 μήνες.
Τι μπορεί να αλλάξει η παρέμβαση στο ράφι;
Οι μειώσεις αναμένεται να καλύψουν νωπό κρέας (μοσχάρι, χοιρινό, πουλερικά), γάλα, ψωμί και αλεύρι, ζυμαρικά, ρύζι, όσπρια, ελαιόλαδο, βρεφικό γάλα, καφέ, αναψυκτικά, καθαριστικά, προϊόντα προσωπικής υγιεινής και σχολικά είδη. Πρόκειται για ένα ευρύ φάσμα δαπανών που διαμορφώνουν τον μηνιαίο προϋπολογισμό των νοικοκυριών. Η επιτυχία της παρέμβασης θα κριθεί από το πραγματικό μέγεθος των μειώσεων και τη διάρκειά τους.
Αν η πρωτοβουλία αποδώσει, μπορεί να μετριάσει τις πληθωριστικές πιέσεις στην κατανάλωση και να στηρίξει, έστω οριακά, τον ρυθμό ανάπτυξης. Ωστόσο, δεν αγγίζει τον πυρήνα των εξωγενών πιέσεων από την ενέργεια και τη γεωπολιτική αστάθεια. Το στοίχημα είναι αν οι προσωρινές μειώσεις στο ράφι θα μπορέσουν να ισορροπήσουν έναν πληθωρισμό που τροφοδοτείται από παράγοντες πέρα από τον άμεσο έλεγχο της ελληνικής οικονομίας.
SBC Red Line
Η δύσκολη αλήθεια είναι ότι ο υψηλός πληθωρισμός λειτουργεί σαν «κρυφός φόρος» στην ανάπτυξη, πριν καν φανεί στα δημοσιονομικά μεγέθη. Όσο η πολιτική συζήτηση μένει στην ονομαστική αύξηση ΑΕΠ και εισοδημάτων, η πραγματική απώλεια αγοραστικής δύναμης κινδυνεύει να υποτιμηθεί.
Για τις επιχειρήσεις, το περιβάλλον αυτό σημαίνει συμπίεση περιθωρίων: από τη μία αυξημένο κόστος ενέργειας και πρώτων υλών, από την άλλη καταναλωτές που «κόβουν» δαπάνες. Οι επόμενοι μήνες θα ξεχωρίσουν όσους μπορούν να προσαρμόσουν τιμολογιακή πολιτική και αλυσίδες προμηθειών χωρίς να χάσουν μερίδιο αγοράς.
Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, η Ελλάδα δοκιμάζεται στο αν μπορεί να στηρίξει βιώσιμη ανάπτυξη με διαρκή εξωτερικά σοκ στις τιμές. Το επόμενο στοίχημα δεν είναι μόνο να συγκρατηθεί η ακρίβεια, αλλά να ενισχυθούν επενδύσεις και παραγωγικότητα ώστε κάθε μονάδα πληθωρισμού να «κόβει» λιγότερο από την πραγματική ανάπτυξη.
Διαβάστε επίσης:
ΔΝΤ, ΕΚΤ και ESM προειδοποιούν για νέα πληθωριστική καταιγίδα
#υψηλόςπληθωρισμός #ΑΕΠ #ελληνικήοικονομία #ανάπτυξη #ιδιωτικήκατανάλωση #τιμέςτροφίμων #ενέργεια #στέγαση #ανατιμήσεις #υπουργείοΑνάπτυξης #ΕΛΣΤΑΤ #ΕλληνικόΔημοσιονομικόΣυμβούλιο #ΤράπεζατηςΕλλάδος #ΔΝΤ #ΕυρωπαϊκήΕπιτροπή
