Οι φλούδες τροφών και τα «άχαρα» κοτσάνια που πετάμε συχνά κρύβουν σημαντική διατροφική αξία, με περισσότερες φυτικές ίνες και αντιοξειδωτικά από τη σάρκα. Νέα δεδομένα δείχνουν ότι, με σωστή χρήση και προσοχή στην ασφάλεια, μπορούν να ενισχύσουν πρακτικά την καθημερινή μας διατροφή.
Οι φλούδες τροφών και τα «άχαρα» κοτσάνια που πετάμε συχνά κρύβουν σημαντική διατροφική αξία, με περισσότερες φυτικές ίνες και αντιοξειδωτικά από τη σάρκα. Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι πορτοκάλια, μπανάνες, ακτινίδια, πατάτες και λαχανικά κρύβουν θρεπτικούς «θησαυρούς» σε μέρη που καταλήγουν στα σκουπίδια.
Γιατί οι φλούδες τροφών είναι τόσο πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά;
Η φλούδα είναι η φυσική «ασπίδα» του φυτού απέναντι στον ήλιο, τα έντομα και τα μικρόβια. Εκεί συγκεντρώνονται πολλές πολυφαινόλες, φλαβονοειδή και άλλα αντιοξειδωτικά, συχνά σε μεγαλύτερη ποσότητα από τη σάρκα. Γι’ αυτό οι επιστήμονες τα τελευταία χρόνια μελετούν συστηματικά αυτά τα υπολείμματα τροφών.
Οι έρευνες δείχνουν αυξημένες συγκεντρώσεις φυτικών ινών και βιοδραστικών ουσιών σε φλούδες φρούτων και σε κοτσάνια λαχανικών. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν πρόκειται για «φάρμακα», αλλά για συμπληρωματικές πηγές θρεπτικών συστατικών μέσα σε μια ισορροπημένη διατροφή.
Ποια μέρη τροφών αξίζει να ξανασκεφτείτε πριν τα πετάξετε;
Στα εσπεριδοειδή (πορτοκάλι, λεμόνι, γκρέιπφρουτ), το πολύχρωμο εξωτερικό της φλούδας είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε φλαβονοειδή όπως εσπεριδίνη, νομπιλετίνη και τανγκερετίνη, που μελετώνται για αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση και πιθανό όφελος στο καρδιαγγειακό σύστημα. Πρακτικά, το ξύσμα μπορεί να μπαίνει σε σαλάτες, ψάρια, γιαούρτι, γλυκά ή αφεψήματα.
Η φλούδα της μπανάνας περιέχει φυτικές ίνες, κάλιο, μαγνήσιο και πολυφαινόλες, με πειραματικές μελέτες να εξετάζουν επιδράσεις σε μεταβολισμό, φλεγμονή και μικροβίωμα εντέρου. Όμως τα δεδομένα σε ανθρώπους είναι ακόμη περιορισμένα. Σε πολλές ασιατικές κουζίνες χρησιμοποιείται ήδη βρασμένη ή ψητή, ενώ μπορεί να πολτοποιηθεί σε smoothies.
Το ακτινίδιο μπορεί να καταναλωθεί ολόκληρο, μαζί με τη φλούδα, η οποία είναι πολύ πλούσια σε φυτικές ίνες, βιταμίνη C και Ε. Αρκεί πολύ καλό πλύσιμο και απομάκρυνση του χνουδιού με πανί ή μαλακή βούρτσα, πριν προστεθεί σε φρουτοσαλάτες ή ροφήματα.
Το σκληρό κοτσάνι του ανανά είναι η πλουσιότερη φυσική πηγή βρομελαΐνης, ενζύμου που έχει μελετηθεί για πιθανές αντιφλεγμονώδεις και πεπτικές ιδιότητες, αλλά η κατανάλωσή του δεν θεωρείται θεραπεία. Στην κουζίνα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε smoothies ή σε μαρινάδες για να μαλακώνει το κρέας.
Τα κοτσάνια από μπρόκολο, κουνουπίδι, λάχανο και πράσο περιέχουν πολλές φυτικές ίνες, βιταμίνη C και κάλιο. Μπορούν να κοπούν σε λεπτές φέτες για σούπες, τηγανιές (stir-fry), πουρέ ή να βράσουν για ζωμούς λαχανικών, αντί να πετιούνται.
Τα φύλλα του καρότου, που συχνά αφαιρούνται στις λαϊκές, είναι πλούσια σε βιταμίνη C, κάλιο και βιταμίνη Κ, με γεύση που θυμίζει μαϊντανό. Μπορούν να γίνουν πέστο, να μπουν σε σαλάτες ή σούπες. Αντίστοιχα, η φλούδα του αγγουριού συγκεντρώνει τις περισσότερες φυτικές ίνες, πυρίτιο για τη δομή του δέρματος και κουκουρβιτακίνες, οι οποίες μελετώνται εργαστηριακά για τις βιολογικές τους ιδιότητες.
Στις πατάτες, οι περισσότερες βιταμίνες και μέταλλα βρίσκονται κοντά στη φλούδα, που είναι πλούσια σε κάλιο, σίδηρο και βιταμίνες του συμπλέγματος Β. Όταν οι πατάτες είναι φρέσκες και καλά πλυμένες, το ψήσιμο με τη φλούδα μειώνει και τις απώλειες θρεπτικών συστατικών. Οι λεπτές «μεταξένιες» ίνες του καλαμποκιού χρησιμοποιούνται παραδοσιακά σε βοτανοθεραπείες και μελετώνται για πιθανή διουρητική και αντιοξειδωτική δράση, χωρίς όμως επαρκή στοιχεία για θεραπευτικές συστάσεις.
Πού χρειάζεται προσοχή και ποια είναι τα όρια;
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα κουκούτσια δεν είναι για ανεξέλεγκτη κατανάλωση. Τα κουκούτσια του μήλου, για παράδειγμα, περιέχουν αμυγδαλίνη, ενώ πολλοί σκληροί πυρήνες είναι δύσπεπτοι ή ακόμη και επικίνδυνοι αν θρυμματιστούν. Γι’ αυτό η αξιοποίησή τους αφορά κυρίως τη βιομηχανία, όπου οι δραστικές ουσίες απομονώνονται με ελεγχόμενο τρόπο.
Επιπλέον, σημαντικό ζήτημα είναι τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων στις φλούδες. Προτιμώνται βιολογικά προϊόντα όπου είναι εφικτό, πολύ καλό πλύσιμο κάτω από τρεχούμενο νερό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τρίψιμο με βούρτσα. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι φλούδες «θεραπεύουν» ασθένειες· μπορούν όμως να εμπλουτίσουν το διατροφικό μας προφίλ και να μειώσουν τη σπατάλη τροφίμων.
Τι σημαίνει αυτό για εσάς
Για έναν μέσο Έλληνα, η καλύτερη πρακτική είναι «έξυπνη αξιοποίηση» και όχι υπερβολή. Πλένετε πολύ καλά φρούτα και λαχανικά, κρατάτε τη φλούδα σε πατάτες, αγγουράκια και ακτινίδια (αν την ανέχεστε), χρησιμοποιείτε ξύσμα από λεμόνι και πορτοκάλι στο φαγητό και μαζεύετε κοτσάνια λαχανικών για σούπες και ζωμούς.
Έτσι αυξάνετε τις φυτικές ίνες και τα αντιοξειδωτικά, βοηθάτε την καλή λειτουργία του εντέρου και περιορίζετε τη σπατάλη τροφίμων, χωρίς να βασίζεστε σε συμπληρώματα. Αν έχετε ευαισθησίες στο γαστρεντερικό, ξεκινήστε με μικρές ποσότητες και συζητήστε με γιατρό ή διαιτολόγο, ειδικά αν λαμβάνετε φάρμακα ή έχετε χρόνια νοσήματα.
Σχόλιο 
: Σε μια χώρα με ισχυρή παράδοση λαϊκών αγορών και φρέσκων προϊόντων, η καλύτερη αξιοποίηση φλουδών και κοτσανιών μπορεί να μειώσει τη σπατάλη τροφίμων στα ελληνικά νοικοκυριά και στη μαζική εστίαση. Παράλληλα ανοίγει πεδίο για τη βιομηχανία τροφίμων και συμπληρωμάτων να αξιοποιήσει υποπροϊόντα της αγροτικής παραγωγής, προσθέτοντας αξία στην ελληνική αγροδιατροφή.
Πηγή: iatronet.gr
Διαβάστε επίσης:
7 καθημερινές συνήθειες που αυξάνουν τη μακροζωία
#Διατροφή #Φρούτα #Λαχανικά #Φυτικέςίνες #Αντιοξειδωτικά
