Για ένα ακόμα καλοκαίρι η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με τον πύρινο εφιάλτη. Δεκάδες πυρκαγιές με ανεξέλεγκτες διαστάσεις εκδηλώνονται σε διάφορες περιοχές της χώρας, κάνοντας στάχτη οικίες, ξενοδοχεία, καλλιέργειες, επαγγελματικούς χώρους αλλά και χιλιάδες στρέμματα δάσους.
Στα δεκάδες αναπάντητα ερωτήματα που διατυπώνουν οι πυρόπληκτοι για την προετοιμασία του κρατικού μηχανισμού, την ύπαρξη σχεδίου αντιμετώπισης, την επάρκεια των πυροσβεστών, την παρουσία των πτητικών μέσων πυρόσβεσης, το βασικότερο και ουσιώδες αφορά στο κατά πόσο έχουμε αντιληφθεί ως Πολιτεία τη μορφή και την επικινδυνότητα των πυρκαγιών που εκδηλώνονται στη χώρα μας και αν έχουμε το σωστό μοντέλο αντιμετώπισης τους.
Οι εικόνες από τη Ρόδο και τις άλλες περιοχές της χώρας που βιώνουν τον πύρινο εφιάλτη συγκλονίζουν. Ποτάμια τουριστών και ντόπιων να κατευθύνονται προς τα πρόχειρα καταλύματα με φόντο τους καπνούς και τις φλόγες, την ώρα που κάτοικοι και δημοτικοί φορείς καταγγέλλουν την απουσία πυροσβεστικών οχημάτων, την ανυπαρξία πτητικών μέσων, τη δυσκολία συντονισμού των δυνάμεων που επιχειρούν. Από την άλλη η κυβέρνηση δημοσιοποιεί εντόνως την προτεραιότητα στην προστασία της ανθρώπινης ζωής, προτάσσοντας το «112» και το «εκκενώστε» σε όποια περιοχή απειλείται, βάζοντας πιο πίσω αυτή καθεαυτή την επιχείρηση κατάσβεσης. Γιατί η αλήθεια είναι πως και ο πλέον καλοπροαίρετος κριτής της προσπάθειας στη μάχη με τις φλόγες θα τη βαθμολογούσε υπό τη βάση, κρίνοντας από το αποτέλεσμα.
Εμμονή με την πυροσβεστική έναντι της δασικής υπηρεσίας
Ωστόσο πριν τη βαθμολόγηση της προσπάθειας στα πύρινα μέτωπα, η οποία αδικεί τον τιτάνιο αγώνα πυροσβεστών και εθελοντών, προηγείται η επιβεβλημένη θεώρηση της υποδομής του αντιπυρικού σχεδιασμού της χώρας. Εκεί για πολλούς, δηλαδή στην αφετηρία του προβλήματος, εντοπίζονται οι πρώτες αστοχίες, με μεγαλύτερη απ’ όλες την αρμοδιότητα της αντιμετώπισης της πυρκαγιάς στο δάσος στην Πυροσβεστική Υπηρεσία. Μια αρμοδιότητα που σε όλα τα προηγμένα κράτη, και κυρίως αυτά που αντιμετωπίζουν αντίστοιχο ζήτημα με το δικό μας, ανήκει στη δασική υπηρεσία. Η κρίσιμη λεπτομέρεια στα καθ’ ημάς αφορά στο γεγονός ότι η δασική υπηρεσία έχει καταργηθεί!
Πλήθος ειδικών, δασοπόνων, φυσικών, περιβαλλοντολόγων αλλά και φορέων όπως της δασοφυλακής, επισημαίνουν κάθε χρόνο την ανάγκη της ανασύστασης της δασικής υπηρεσίας. Μιας υπηρεσίας που τα στελέχη της εργάζονταν όλον τον χρόνο, χάρασσαν μονοπάτια, έστηναν παρατηρητήρια ανίχνευσης πυρκαγιών, σχεδίαζαν αντιπυρικές ζώνες, μοιράζονταν συγκεκριμένα καθήκοντα σε περίπτωση πυρκαγιάς και γνώριζαν το δάσος όπως δεν μπορεί να το μάθει σε ένα περιστατικό ένας πυροσβέστης. Μιας υπηρεσίας, που έπεσε «θύμα» του εκσυγχρονισμού του κράτους στα τέλη της δεκαετίας του 1990, όταν και καταργήθηκε.
Η μαρτυρία μιας πρώην δασικής υπαλλήλου, της σημερινής προέδρου των Ελλήνων Δασοπόνων Αντιγόνης Καραδόντα, εξηγεί πολλά από αυτά που αντιμετωπίζουμε κάθε καλοκαίρι. «Ήμασταν όλοι μέσα στα δάση. Στις περιοχές που ήταν κοντά στη ζώνη μίξης οικισμών και δασών, οι δασικοί επιχειρούσαν μέσα στο δάσος και οι πυροσβέστες προστάτευαν τον αστικό ιστό, έπρατταν δηλαδή αυτό για το οποίο έχουν εκπαιδευτεί. Με τον τρόπο αυτό δεν υπήρχαν απώλειες περιουσιών, ακόμη και αν είχαμε πολύ μεγάλες πυρκαγιές» σημειώνει μιλώντας στην Αυγή η κα. Καραδοντά.
Σύμφωνα με την πρόεδρο, «λόγω και των δικών τους θυμάτων οι πυροσβέστες δεν μπαίνουν μέσα στη φωτιά, την περιμένουν στον δρόμο και δεν επιχειρούν μέσα στα δάση, με αποτέλεσμα να χάνεται πολύτιμος χρόνος». Όπως συνομολογούν όλοι οι γνωρίζοντες, η δασική πυρκαγιά μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά μόνο στο πρώτο χρόνο πλήξης, γιατί μετά “θεριεύει” και παίρνει ανεξέλεγκτες διαστάσεις,. «Τι χρειάζεται η δασική φωτιά για να αναπτυχθεί; Οξυγόνο, θερμοκρασία και δασική βλάστηση. Και τι σημαίνει αυτό; Όσο δεν εκλείπει κάτι από τα τρία, τόσο αυτή αναπτύσσεται όλο και περισσότερο» όπως σημειώνει η κα. Καραδοντά.
Η σύγκριση με τη Γαλλία
Παρά τις εξαγγελίες του Κ. Μητσοτάκη για αλλαγή εκ βάθρων στον τρόπο αντιμετώπισης των δασικών πυρκαγιών το 2021, μετά την καταστροφή στη Βόρεια Εύβοια, οι όποιες παρεμβάσεις κινήθηκαν σε επιφανειακό επίπεδο, όπως στην πρόσληψη 500 δασοκομάντος και βέβαια στην αναβάθμιση της Πολιτικής Προστασίας σε επίπεδο υπουργείου από γενική γραμματεία. Φυσικά και αυτά δεν ήταν αρκετά .
Ο δρ. Ελευθέριος Σταματόπουλος, Δασολόγος-Περιβαλλοντολόγος, σε άρθρο του συνέκρινε το ελληνικό σύστημα δασοπροστασίας/δασοπυρόσβεσης με αυτό της Γαλλίας, που λόγω των μεσογειακών δασών της σε μεγάλο κομμάτι της επικράτειάς της, αντιμετωπίζει παρόμοια προβλήματα με τη χώρα μας. Στη Γαλλία υπάρχει το Εθνικό Γραφείο Δασών (Office National des Forêts ή ONF), η αντίστοιχη ελληνική δασική υπηρεσία. «Το ONF έχει εξειδικευμένες ομάδες κατά των πυρκαγιών, εξοπλισμένες με επίσης εξειδικευμένα οχήματα και εξοπλισμό, που μπορούν να αναπτυχθούν ακαριαία σε περιστατικά δασικών πυρκαγιών. Αυτό περιλαμβάνει πληρώματα εδάφους, πυροσβεστικά αεροσκάφη και βαριά μηχανήματα όπως μπουλντόζες και εκσκαφείς. Το ONF και το γαλλικό σύστημα κατά των Δασικών Πυρκαγιών υποστηρίζεται επίσης από ένα δίκτυο παρατηρητηρίων-πύργων, ντρόουν και εποπτικών αεροσκαφών. Τα αεροσκάφη επιτήρησης, εξοπλισμένα με υπέρυθρες κάμερες και άλλο εξειδικευμένο εξοπλισμό, σε ειδικές περιπτώσεις και όχι μόνιμα, πετούν πάνω από τα δάση κυρίως για να εκτιμήσουν την επικινδυνότητα του περιστατικού. Οι πύργοι ή πυροφυλάκια της Γαλλίας είναι περίπου 500, βρίσκονται σε στρατηγικά σημεία τοποθετημένοι σε περιοχές υψηλού κινδύνου και επιτηρούνται από παρατηρητές που συχνά είναι εκπαιδευμένοι εθελοντές. (Έχουμε κι εμείς ορεινά πυροφυλάκια που η Πυροσβεστική τα εγκατέλειψε. Αντί γι’ αυτά δημιούργησε και λειτουργεί κυρίως για λόγους Δημοσίων σχέσεων… χαμηλά πυροφυλάκια που μοιραία δεν «βλέπουν» και πολλά πράγματα)» σημειώνει στο άρθρο του.
Το γαλλικό Εθνικό Δασικό Γραφείο απασχολεί περίπου 9.500 άτομα, συμπεριλαμβανομένων Δασολόγων Μηχανικών, Δασοπόνων, Δασοφυλάκων, Διοικητικού και βοηθητικού προσωπικού και εξειδικευμένων ομάδων πυρόσβεσης. Ωστόσο, στον αριθμό αυτό ανάλογα με τις ανάγκες του φορέα και το επίπεδο δασικής δραστηριότητας προστίθεται και εποχιακό προσωπικό σε ορισμένες περιόδους του έτους, όπως συμβαίνει και στην Ελλάδα. Ωστόσο το κόστος, ο συντονισμός και κυρίως η αποτελεσματικότητα του κάθε συστήματος είναι διαφορετική. Στη Γαλλία ο μέσος όρος καμένων στρεμμάτων στη δεκαετία είναι 160.000 στρέμματα ανά έτος όταν στην Ελλάδα ξεπερνάμε τα 700.000 στρέμματα, την ώρα που ο μέσος όρος καμένων εκτάσεων ανά περιστατικό στη Γαλλία είναι τα 16 στρέμματα και στην Ελλάδα τα 300 στρέμματα! Κι ας έχουμε 89 εναέρια μέσα που επιχειρούν, σύμφωνα με τα όσα είπε ο υπουργός Επικρατείας κ. Σκέρτσος, σε σχέση με τα 62 της Γαλλίας και ας δαπανάμε πάνω από ένα δις. το χρόνο κατά μέσο όρο για την πυροπροστασία σε σχέση με τα 150 εκατ. ευρώ που διαθέτει η Γαλλία…
