Ένα «πανηγύρι των τρελών» εξελίσσεται τις τελευταίες ώρες, μετά τη διαρροή 3,4 εκατ. εμπιστευτικών εγγράφων και τη δημοσίευση εκτεταμένων αποσπασμάτων τους σε μεγάλα ευρωπαϊκά δίκτυα από τη Διεθνή Κοινοπραξία Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ). Στο επίκεντρο του σκανδάλου, που αφορά στη ροή κεφαλαίων Ρώσων ολιγαρχών στην Ευρώπη -και μετά την εισβολή στην Ουκρανία και την επιβολή κυρώσεων στη Μόσχα-, βρίσκονται η Κύπρος και ο χρηματοοικονομικός κολοσσός PwC, ενώ κανείς δεν μπορεί να εκτιμήσει το βάθος της υπόθεσης όπως και το ποιοι εμπλέκονται σε αυτήν.
Δεκάδες δισεκατομμύρια ρούβλια, «μαύρο χρήμα» ολιγαρχών, επενδύσεις σε πολυεθνικούς κολοσσούς, εμπλοκή ανώτερων αξιωματούχων, ένας κορυφαίος οικονομικός οίκος-«τροχονόμος» του μαύρου χρήματος και ένα ευρωπαϊκό «πλυντήριο» περιγράφονται στα δημοσιεύματα του Guardian, της FAZ, της La Repubblica και δεκάδων ακόμα ΜΜΕ της Ευρώπης, που συμμετέχουν στο δίκτυο των ανεξάρτητων δημοσιογράφων. Το ICIJ αποκάλυψε τα εκατομμύρια έγγραφα, που «ξεσκεπάζουν» τη βιομηχανία ξεπλύματος, η οποία είχε στηθεί από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 και φτάνει μέχρι τις μέρες μας, μαύρου χρήματος Ρώσων ολιγαρχών, ανάμεσα τους τον πασίγνωστο Ρ. Αμπράμοβιτς, τον «πλουσιότερο Ρώσο στη λίστα Forbes» Β. Μορντάσοβ, τον στενό φίλο του Β. Πούτιν και γνωστό ολιγάρχη Σ. Ροντούλγκιν και πολλούς ακόμα. Όπως αποκαλύπτεται, μέσω του κυπριακού παραρτήματος της PwC εταιρείες-«φαντάσματα» των Ρώσων ολιγαρχών συναλλάσσονταν μεταξύ τους, επένδυαν σε ευρωπαϊκές εταιρείες ή μεταβιβάζονταν μερίδια επιχειρήσεων από τους ολιγάρχες σε άλλα μέρη της οικογένειας τους, στην αρχή για φορολογικούς σκοπούς και τα τελευταία χρόνια για να αποφύγουν τις παγίδες των δυτικών κυρώσεων.
Τα δις. του Αμπράμοβιτς και η μεταβίβαση των μετοχών της TUI μέσα στον πόλεμο
Η φημολογία πως η Κύπρος αποτελούσε την ρωσική κερκόπορτα στην Ευρώπη είναι παλιά και όχι αδικαιολόγητη. Το φορολογικό καθεστώς, η περιορισμένη δυνατότητα παρέμβασης των ελεγκτικών αρχών ακόμα και οι διακρατικές συμφωνίες Κυπριακής Δημοκρατίας-Ρωσικής Ομοσπονδίας επίτρεπαν σε μεγάλο βαθμό την ελευθερία κινήσεων σε Ρώσους δισεκατομμυριούχους, οι οποίοι βρίσκονταν στο ευρωπαϊκό μικροσκόπιο για δεκαετίες.
Ακόμα και για επιχειρηματίες που απολάμβαναν ανενόχλητοι τη ζωή στις μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όπως ο Ρόμαν Αμπράμοβιτς που έδρευε στο Λονδίνο έχοντας δεκάδες εταιρείες αλλά και μια από τις μεγαλύτερες ποδοσφαιρικές ομάδες της Βρετανίας, την Τσέλσι, η Κύπρος αποτελούσε το «καταφύγιό» τους, τη σίγουρη «έξοδο κινδύνου» όταν τα πράγματα δεν θα πήγαιναν καλά στη Δύση. Κι εκεί, σύμφωνα με τις αποκαλύψεις του δικτύου των ανεξάρτητων δημοσιογράφων, είχε στηθεί ένα καλό δίκτυο μεγάλων εταιρειών που θα μπορούσαν να «διευκολύνουν» τους μεγιστάνες στη «στραβή», όπως προέκυψε με την προσάρτηση της Κριμαίας στη Ρωσία, τα αυτονομιστικά κινήματα του Ντονμπάς και τέλος την εισβολή στην Ουκρανία.
Η ICIJ στην έρευνα της διαπίστωσε ότι η PwC Κύπρου συνεργάστηκε με τουλάχιστον 12 από τους 25 Ρώσους που βρίσκονταν υπό καθεστώς κυρώσεων ήδη από το 2014.
Ακόμα και όταν η μητρική εταιρεία ανακοίνωσε το τέλος της συνεργασίας της με Ρώσους επιχειρηματίες και την απόσυρση της από τη Μόσχα, οι «δουλειές» συνεχίστηκαν κανονικά από τον βραχίονα στην Κύπρο. Μάλιστα, όπως προκύπτει από τα έγγραφα, και εκεί είχε δημιουργηθεί ένα παράλληλο σύστημα εταιρειών τοποθετήσεων κεφαλαίων, για να δράσουν κάτω από τη μύτη των αρχών και κυρίως την πίεση των Βρυξελλών στη Λευκωσία, χωρίς να «φαίνεται» το brand της PwC. Αυτό το σύστημα εταιρειών βοήθησε, προφανώς με το αζημίωτο, τον Αμπράμοβιτς να διαχειριστεί 14 καταπιστευματικούς λογαριασμούς. Συγκεκριμένα η εταιρεία παροχής οικονομικών συμβουλών MeritService, που συνδέεται τόσο με την PwC όσο και με άλλους μεγάλους οίκους διαχείρισης οικονομικών, διαχειριζόταν τα καταπιστεύματα Αμπράμοβιτς και, σύμφωνα με την έρευνα του ICIJ, χειρίστηκε την διαδικασία μεταφοράς του ποσοστού εταιρείας του μεγιστάνα στον Ρώσο επιχειρηματία Σεργκέι Ροντούλγκιν. Ο Ροντούλγκιν ήταν από τους πρώτους επιχειρηματίες που εντάχθηκαν στη λίστα των προσώπων υπο καθεστώς κυρώσεων από τη Δύση, λόγω της στενής σχέσης του με τον Βλαντιμίρ Πούτιν.
Ωστόσο η υπόθεση που έχει ξεσηκώσει τις δυτικές ελεγκτικές αρχές τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στην Ουάσιγκτον αφορά στη διαχείριση του ποσοστού του πλουσιότερου Ρώσου, σύμφωνα με τη λίστα Forbes, Β. Μορντάσοβ στον ταξιδιωτικό κολοσσό TUI. Ο Μορντάσοβ φέρεται να κατέχει μετοχές ύψους σχεδόν τριών δις. λιρών στην εταιρεία και επιχείρησε να μεταβιβάσει το 11% του ποσοστού στη σύντροφο του, μέσω Κύπρου, κι ενώ μαινόταν ο πόλεμος στην Ουκρανία και επιβάλλονταν οι ευρωπαϊκές κυρώσεις στους Ρώσους.
Τα mail της κυπριακής PwC για τη μεταβίβαση 1,4 δις. τη μέρα της επιβολής κυρώσεων
Ο Guardian αποκαλύπτει μια σειρά mail που αντάλλαξαν υπάλληλοι της κυπριακής PwC στις 28 Φεβρουαρίου, ώρες μετά την εισβολή στην Ουκρανία, ώστε να αποδεσμευτούν χρήματα από λογαριασμό υπεράκτιας εταιρείας του Μορντάσοβ για την εξαγορά των μετοχών της TUI που θα κατευθυνόταν στη σύντροφο του Μ. Μορντάσοβα, προκειμένου να αποφευχθεί η δέσμευση τους από τις βρετανικές αρχές.
Στα αρχεία που διέρρευσαν εμπεριέχονται τα mail αλληλογραφίας των υπαλλήλων της PwC Κύπρου που φανερώνουν τη διαδικασία μεταφοράς, το ύψος της συναλλαγής (περίπου 1,4 δις.), τις εταιρείες που συμμετέχουν στη μεταβίβαση του ποσοστού. Το καταληκτικό email ενός υπαλλήλου της PwC γράφει «Εγκρίθηκε!!!» δείχνει τις αγωνιώδεις προσπάθειες του προσωπικού της εταιρείας να ολοκληρώσουν τις ρωσικές συναλλαγές υπό το βλέμμα των διωκτικών αρχών, καθώς την ίδια ώρα της συναλλαγής επεκτείνονταν οι κυρώσεις στους Ρώσους!
Για την ιστορία, η συγκεκριμένη συναλλαγή θεωρήθηκε «προσωρινά άκυρη» με παρέμβαση της γερμανικής κεφαλαιαγοράς, μια και η TUI είναι στο Χρηματιστηριο της Φρανκφούρτης. Το ποσοστό της οικογένειας Μορντάσοβ στην ταξιδιωτική εταιρεία παραμένει «παγωμένο» βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας περί κυρώσεων.
Σάλος στην Κύπρο
Οι αποκαλύψεις έχουν προκαλέσει κραδασμούς στην Κυπριακή Δημοκρατία, καθώς ερευνάται ο ρόλος κρατικών αξιωματούχων και μελών των προηγούμενων κυβερνήσεων. Από το Υπουργείο Οικονομικών ανακοινώθηκε πως οι αρχές της Μεγαλονήσου γνωρίζουν «τις μεταβιβάσεις μετοχών της Tui και διεξάγεται ποινική έρευνα».
Η PwC Κύπρου πήγε εξαιρετικά καλά σύμφωνα με τα οικονομικά αποτελέσματα της για το 2023, με τα συνολικά έσοδα να ανέρχονται στα 87 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τα €83 εκατ. της προηγούμενης χρονιάς. «Η συνεισφορά του οργανισμού στα έσοδα του κράτους ανήλθε στα €30 εκατ., ενώ κατά το υπό αναφορά οικονομικό έτος, η PwC Κύπρου αύξησε τον αριθμό των εργαζομένων της, οι οποίοι ξεπέρασαν τους 1.100, προχωρώντας σε προσλήψεις 230 εργαζομένων, από τους οποίους οι 112 είναι νέοι απόφοιτοι πανεπιστημίων» σημειωνόταν στην ανακοίνωση της εταιρείας, στα συνέδρια της οποίας έχουν συμμετάσχει και έχουν χαιρετήσει τόσο ο πρώην Πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης όσο και ο νυν Ν. Χριστοδουλίδης. Για τον πρώην Πρόεδρο της Κύπρου γίνεται αναφορά στην έρευνα των ICIJ, πως πριν εκλεγεί το 2013, ως δικηγόρος ήταν ο «αγαπημένος των Ρώσων ολιγαρχών στην Κύπρο».
Παράλληλα, η ιταλική La Repubblica, σε δημοσίευμα της, ανοίγει μια ακόμα «πληγή» αποκαλύπτοντας πως τους τελευταίους μήνες η πρεσβεία της Ρωσίας στη Ρώμη έκανε αναλήψεις περίπου 4 εκατομμυρίων ευρώ από τραπεζικούς λογαριασμούς της. Οι Ιταλικές μυστικές υπηρεσίες παρακολούθησαν τη ροή του χρήματος και σύμφωνα με το δημοσίευμα εντόπισαν παραλήπτες που πρωτοστάτησαν σε φιλορωσική προπαγάνδα μέσω ΜΚΔ ενώ διερευνούν και το ενδεχόμενο κάποιοι εξ αυτών να είναι στρατιωτικοί και να έδωσαν απόρρητες πληροφορίες που αφορούν στρατιωτικούς σχεδιασμούς.
