Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) συνεδριάζει στις 17 Απριλίου, εν μέσω έντονης παγκόσμιας αβεβαιότητας, καθώς η δασμολογική πολιτική του νέου Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προκαλεί αναταραχές στις αγορές και επηρεάζει άμεσα τις ευρωπαϊκές προοπτικές ανάπτυξης και πληθωρισμού. Η πιθανότητα νέων μειώσεων επιτοκίων είναι στο επίκεντρο, την ώρα που οι αγορές προσπαθούν να αποκρυπτογραφήσουν τα επόμενα βήματα της ΕΚΤ.
1. Θα μειώσει η ΕΚΤ τα επιτόκια την Πέμπτη;
Το πιθανότερο είναι πως ναι.
Οι αγορές ήδη έχουν ενσωματώσει πλήρως μια αναμενόμενη μείωση 25 μονάδων βάσης, φέρνοντας το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,25%. Μέχρι πρόσφατα η πιθανότητα αυτής της μείωσης θεωρούνταν 50-50, ωστόσο η ανακοίνωση του Τραμπ για “αντισταθμιστικούς δασμούς” – μεταξύ άλλων και 20% προς την ΕΕ – άλλαξε το σκηνικό.
Πολλοί αξιωματούχοι της ΕΚΤ, που μέχρι πρότινος δίσταζαν για μείωση τον Απρίλιο, θεωρούν πλέον πως οι τελευταίες εξελίξεις με τους δασμούς ενισχύουν το σενάριο παρέμβασης.
2. Ποια θα είναι η επίδραση των δασμών του Τραμπ σε ανάπτυξη και πληθωρισμό;
Η εικόνα παραμένει ασαφής λόγω των εν εξελίξει διαπραγματεύσεων.
Ακόμη και με την προσωρινή 90ήμερη αναστολή, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να υφίσταται έναν ευρύ δασμό 10%, χωρίς να υπολογίζονται οι αυξημένοι δασμοί σε χάλυβα, αλουμίνιο και αυτοκίνητα – κάτι που σίγουρα πλήττει την ανάπτυξη.
Πηγές της ΕΚΤ ανέφεραν στο Reuters ότι μια αρχική εκτίμηση για πλήγμα 0,5% στην ανάπτυξη ήταν υποεκτιμημένη, με τον αντίκτυπο να ενδέχεται να ξεπεράσει ακόμη και το 1%, απειλώντας να «σβήσει» την προβλεπόμενη ανάπτυξη για το 2025.
Η επίδραση στον πληθωρισμό είναι πιο περίπλοκη. Εξαρτάται από το πώς θα αντιδράσουν οι υπόλοιπες χώρες, αλλά και από την πορεία του παγκόσμιου εμπορίου. Για την ώρα, οι τιμές του πετρελαίου έχουν υποχωρήσει κατά 15% αυτόν τον μήνα, το ευρώ έχει ενισχυθεί άνω του 9% από τις αρχές Μαρτίου και η Κίνα – ο μεγαλύτερος προμηθευτής της ΕΕ – δέχεται το μεγαλύτερο πλήγμα, εντείνοντας τις αποπληθωριστικές πιέσεις.
3. Θα χρειαστεί η ΕΚΤ να επισπεύσει τις μειώσεις επιτοκίων;
Οι αγορές πιστεύουν πως ναι.
Οι επενδυτές πλέον «ποντάρουν» σε άλλες δύο μειώσεις μέσα στο 2025, κάτι που μέχρι τον Μάρτιο φάνταζε απίθανο. Ωστόσο, οι οικονομολόγοι παραμένουν επιφυλακτικοί. Η μέση πρόβλεψη σε σχετική δημοσκόπηση του Reuters κάνει λόγο για μία ακόμη μείωση μέχρι το τέλος του έτους – με τα επιτόκια να πέφτουν στο 2%.
Όπως σημειώνει ο Jens Eisenschmidt της Morgan Stanley: «Το θεμελιώδες πρόβλημα παραμένει – η τεράστια αβεβαιότητα ως προς την οικονομική πολιτική των ΗΠΑ».
4. Μπορεί η Γερμανία να βοηθήσει με νέα δημοσιονομικά μέτρα;
Όχι άμεσα.
Η ιστορική αναθεώρηση των γερμανικών δημοσιονομικών κανόνων, που επιτρέπει αυξημένες επενδύσεις σε υποδομές και άμυνα, θεωρείται «game changer» για την ευρωπαϊκή οικονομία – ωστόσο τα αποτελέσματα δεν αναμένονται πριν από το 2026.
«Η επίδραση των γερμανικών δαπανών είναι υπόθεση για το 2026, όχι για το 2025», σχολιάζει ο Simon Wells της HSBC.
5. Πόσο ανησυχεί η ΕΚΤ για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα;
Προς το παρόν, η ανησυχία δεν έχει κορυφωθεί, αλλά η παρακολούθηση των τραπεζών και των αγορών έχει ενταθεί.
Τα ευρωπαϊκά ομόλογα παρουσίασαν διακυμάνσεις, αλλά λιγότερο έντονες από τα αμερικανικά, ενώ το κόστος δανεισμού των ασθενέστερων κρατών-μελών δεν έχει ξεφύγει.
Η ΕΚΤ, πάντως, παραμένει σε επιφυλακή. Υπάρχει φόβος πως η αναστάτωση μπορεί να επεκταθεί από τις επιχειρήσεις προς τις τράπεζες, όπως φάνηκε και από την πρόσφατη απομόχλευση hedge funds.
«Πιστεύω πως η ΕΚΤ θα διαμηνύσει ότι είναι έτοιμη να δράσει, εφόσον η μεταβλητότητα δεν δικαιολογείται από τα θεμελιώδη», δήλωσε ο Gregoire Pesques από την Amundi.
Η ίδια η Κριστίν Λαγκάρντ επανέλαβε την Παρασκευή πως η ΕΚΤ διαθέτει τα απαραίτητα εργαλεία και την εμπειρία να επέμβει όταν χρειαστεί.
