Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δηλώνει αποφασισμένος να μειώσει σταδιακά, έως και στο μηδέν, την εξάρτηση του Ισραήλ από τη στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ μέσα στην επόμενη δεκαετία. Η στροφή αυτή συνδέεται με ένα γιγαντιαίο επενδυτικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας και αναδιατάσσει τις ισορροπίες στην στρατηγική σχέση Ουάσινγκτον – Τελ Αβίβ.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, σε συνέντευξή του στο περιοδικό Economist, ξεδίπλωσε ένα φιλόδοξο αλλά και ριψοκίνδυνο σχέδιο: τη σταδιακή μείωση της εξάρτησης της χώρας του από την αμερικανική στρατιωτική βοήθεια μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια, με τελικό στόχο την πλήρη απεξάρτηση. Στο ερώτημα αν αυτό σημαίνει μείωση «στο μηδέν», η απάντησή του ήταν ξεκάθαρη: «Ναι».
Το πλαίσιο: Μνημόνιο 38 δισ. δολαρίων και νέα επενδυτική ατζέντα
Σήμερα, η ασφάλεια του Ισραήλ είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αμερικανική στήριξη. Το ισχύον μνημόνιο συνεργασίας ΗΠΑ – Ισραήλ, που υπεγράφη το 2016 και λήγει τον Σεπτέμβριο του 2028, προβλέπει συνολική στρατιωτική βοήθεια 38 δισ. δολαρίων: 33 δισ. δολάρια σε επιχορηγήσεις για αγορά αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού και 5 δισ. δολάρια για συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας. Πρόκειται για το μεγαλύτερο πακέτο στρατιωτικής βοήθειας που έχει χορηγήσει ποτέ η Ουάσινγκτον σε ξένη χώρα.
Ο Νετανιάχου, ωστόσο, επιχειρεί να μετατοπίσει το κέντρο βάρους. Τον Δεκέμβριο ανακοίνωσε πρόγραμμα δαπανών 350 δισ. σέκελ, περίπου 110 δισ. δολαρίων, για την ανάπτυξη μιας πλήρως ανεξάρτητης εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Στόχος είναι να μειωθεί η εξάρτηση από εισαγόμενο οπλισμό και εξωτερική χρηματοδότηση και να ενισχυθεί η τεχνολογική και βιομηχανική αυτοδυναμία του Ισραήλ.
Αυτονομία με γεωπολιτικό ρίσκο
Στη συνέντευξή του, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αναγνώρισε ότι η χώρα του «εκτιμά βαθιά» τη στρατιωτική βοήθεια που έλαβε από τις ΗΠΑ επί δεκαετίες, σημειώνοντας ωστόσο πως «έχουμε ωριμάσει και έχουμε αναπτύξει εκπληκτικές δυνατότητες». Η αναφορά αυτή, την οποία –όπως λέει– μετέφερε και στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στη Φλόριντα, αποτυπώνει την επιδίωξη της ισραηλινής ηγεσίας να μεταβεί από τη λογική του εξαρτημένου συμμάχου σε εκείνη του τεχνολογικά ισότιμου εταίρου.
Η στροφή δεν είναι μόνο οικονομική. Μια Ιερουσαλήμ λιγότερο εξαρτημένη από την αμερικανική χρηματοδότηση θα έχει και μεγαλύτερα περιθώρια στρατηγικής αυτονομίας, σε ζητήματα που συχνά προκαλούν τριβές με την Ουάσινγκτον, από τους εποικισμούς έως τη διαχείριση περιφερειακών συγκρούσεων. Ταυτόχρονα, όμως, η μείωση της βοήθειας μπορεί να αναδιαμορφώσει την ισορροπία ισχύος στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, ιδίως αν συνδυαστεί με ενίσχυση των δεσμών του Ισραήλ με άλλες μεγάλες δυνάμεις.
Άνοδος των ισραηλινών εξαγωγών όπλων
Η προοπτική απεξάρτησης στηρίζεται και στην εκρηκτική ανάπτυξη της ισραηλινής αμυντικής βιομηχανίας. Οι εξαγωγές αμυντικού εξοπλισμού αυξήθηκαν κατά 13% το περασμένο έτος, με σειρά μεγάλων συμβολαίων για προηγμένες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένων πολυεπίπεδων αντιαεροπορικών και αντιπυραυλικών συστημάτων. Η διεθνής ζήτηση για ισραηλινά συστήματα –από drones μέχρι λογισμικό κυβερνοασφάλειας– δημιουργεί πρόσθετους πόρους που μπορούν να υποκαταστήσουν σταδιακά την αμερικανική βοήθεια.
Παρά ταύτα, η πλήρης απεξάρτηση μέσα σε μία δεκαετία παραμένει φιλόδοξος στόχος. Απαιτεί όχι μόνο τεράστιες δημόσιες επενδύσεις, αλλά και διατήρηση της τεχνολογικής πρωτοπορίας, σε ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό πεδίο όπου κινούνται ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα και ευρωπαϊκοί όμιλοι.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η εξαγγελία Νετανιάχου λειτουργεί ταυτόχρονα ως μήνυμα προς την Ουάσινγκτον και ως εσωτερικό αφήγημα ισχύος: ένα Ισραήλ αυτάρκες, τεχνολογικά προηγμένο και λιγότερο εκτεθειμένο σε πολιτικούς εκβιασμούς. Το αν θα μετουσιωθεί σε πραγματική στρατηγική απεξάρτηση ή θα μείνει εργαλείο διαπραγμάτευσης για καλύτερους όρους στο επόμενο μνημόνιο βοήθειας, θα κριθεί από την αντοχή της ισραηλινής οικονομίας και την πορεία των περιφερειακών συγκρούσεων την επόμενη δεκαετία.
#Ισραήλ #ΗΠΑ #Νετανιάχου #ΑμυντικήΒιομηχανία
