Δέσμη προγραμμάτων συνολικού ύψους άνω των 2 δισ. ευρώ ενεργοποιεί φέτος η κυβέρνηση για την ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση παλιών και κλειστών κατοικιών. Κρίσιμος «αστερίσκος» το υπό διαμόρφωση πλαφόν αυξήσεων ενοικίων, που ήδη προκαλεί αντιδράσεις στην αγορά.
Σε μια από τις πιο επιθετικές παρεμβάσεις στη στεγαστική πολιτική των τελευταίων ετών προχωρά η κυβέρνηση, κινητοποιώντας μέσα στο 2026 πόρους που εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 2 δισ. ευρώ για την αναβάθμιση παλιών και κλειστών κατοικιών. Ο σχεδιασμός συνδέει άμεσα τις επιδοτήσεις με τη διάθεση των ακινήτων σε μακροχρόνια μίσθωση, με στόχο να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών προς ενοικίαση και να αναβαθμιστεί ενεργειακά το υφιστάμενο απόθεμα.
Το νέο πρόγραμμα επιδότησης και ο όρος για τα ενοίκια
Τις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να εξειδικευτεί το νέο πρόγραμμα ύψους 400 εκατ. ευρώ για παλιές και κλειστές κατοικίες. Η επιδότηση θα καλύπτει έως και το 90% της δαπάνης ανακαίνισης, με ανώτατο ποσό τις 36.000 ευρώ ή 300 ευρώ/τ.μ., για ακίνητα έως 120 τ.μ. που έχουν ανεγερθεί πριν το 1990. Προτεραιότητα θα έχουν κλειστές κατοικίες, ενώ θα τεθούν αυστηρά εισοδηματικά κριτήρια: έως 25.000 ευρώ για άγαμο και 35.000 ευρώ για ζευγάρι, με προσαύξηση 5.000 ευρώ ανά παιδί· για μονογονεϊκές οικογένειες το όριο ανέρχεται σε 39.000 ευρώ συν 5.000 ευρώ για κάθε παιδί πέραν του πρώτου.
Κρίσιμος όρος για την επιδότηση είναι η υποχρεωτική διάθεση του ακινήτου σε μακροχρόνια μίσθωση για πέντε έτη. Στο τραπέζι βρίσκεται και η προϋπόθεση «παγώματος» των αυξήσεων ενοικίου για τρία, ακόμη και για πέντε χρόνια, ως αντιστάθμισμα στην επιδότηση και στην απαλλαγή από φόρο εισοδήματος για τα πρώτα τρία έτη. Η προοπτική ενός άτυπου πλαφόν στις αυξήσεις έχει ήδη χαρακτηριστεί από πολλούς παράγοντες της αγοράς ως «κόκκινο πανί», με τον φόβο ότι μπορεί να αποθαρρύνει ιδιοκτήτες και να περιορίσει την αποτελεσματικότητα του μέτρου.
Τα υπόλοιπα εργαλεία: «Αναβαθμίζω το Σπίτι Μου» και «Εξοικονομώ»
Παράλληλα «τρέχει» από τις αρχές του 2025 το πρόγραμμα «Αναβαθμίζω το Σπίτι Μου», επίσης 400 εκατ. ευρώ, το οποίο παρέχει άτοκα δάνεια από 5.000 έως 25.000 ευρώ, με διάρκεια 3–7 έτη, χωρίς υποχρέωση μίσθωσης. Παρά τον στόχο για πάνω από 20.000 ωφελούμενους, η απορρόφηση παραμένει χαμηλή, στο 17,25%, με περίπου 3.700 αιτήσεις και συνολικό ποσό 69 εκατ. ευρώ. Το χαμηλό ενδιαφέρον αναδεικνύει την απροθυμία των νοικοκυριών να αναλάβουν νέο δανεισμό, ακόμη και άτοκο, σε περιβάλλον υψηλού κόστους ζωής.
Αντίθετα, το πρόγραμμα «Εξοικονομώ» εμφανίζει ισχυρή ζήτηση, οδηγώντας σε διπλασιασμό του προϋπολογισμού του 2025 από 434 σε 924 εκατ. ευρώ και παράταση υλοποίησης παρεμβάσεων έως τις 31 Μαΐου 2026. Ήδη έχουν υποβληθεί περίπου 55.000 αιτήσεις, ενώ έχουν εγκριθεί 20.840 ωφελούμενοι με συνολική επιδότηση 464,9 εκατ. ευρώ και επιλέξιμο προϋπολογισμό 586,7 εκατ. ευρώ. Ο στόχος είναι εξοικονόμηση τουλάχιστον 30% ενέργειας και αναβάθμιση κατά τρεις ενεργειακές κατηγορίες ανά κατοικία.
Επάρκεια πόρων και κίνδυνοι σχεδιασμού
Την περίοδο 2019–2024 υλοποιήθηκαν παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης σε περίπου 140.000 ακίνητα, με δεσμευμένα κεφάλαια που προσεγγίζουν τα 2,5 δισ. ευρώ μαζί με το πρόγραμμα του 2025. Το ερώτημα είναι αν ο φετινός «κουμπαράς» άνω των 2 δισ. ευρώ αρκεί για να επηρεάσει ουσιαστικά την προσφορά κατοικιών προς ενοικίαση και να ανακόψει την ανοδική πορεία των ενοικίων.
Στην αγορά δεν αποκλείουν μεταφορά πόρων από προγράμματα με χαμηλή απορρόφηση, όπως το «Αναβαθμίζω το Σπίτι Μου», προς δράσεις με μεγάλη ζήτηση, όπως το «Εξοικονομώ». Ωστόσο, η τελική ισορροπία θα εξαρτηθεί από τον τρόπο που θα εφαρμοστούν οι όροι για τα ενοίκια. Αν το πλαφόν στις αυξήσεις θεωρηθεί υπερβολικά δεσμευτικό, μπορεί να οδηγήσει πολλούς ιδιοκτήτες να μείνουν εκτός, περιορίζοντας την κλίμακα του προγράμματος και άρα τον αντίκτυπό του στη στεγαστική κρίση.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η κυβέρνηση επιχειρεί έναν δύσκολο συνδυασμό κοινωνικής πολιτικής και ενεργειακής αναβάθμισης, αλλά κινείται σε λεπτή γραμμή: χωρίς ουσιαστικά κίνητρα για τους ιδιοκτήτες, οι στόχοι για περισσότερες κατοικίες προς ενοικίαση κινδυνεύουν να μείνουν στα χαρτιά, ενώ ένα άτσαλα σχεδιασμένο πλαφόν μπορεί να αποδειχθεί περισσότερο αποτρεπτικό παρά προστατευτικό για την αγορά.
#κατοικίες #ενοίκια #επιδοτήσεις #Εξοικονομώ #στεγαστική_πολιτική
