Η άρνηση Ιταλίας, Σουηδίας και Νορβηγίας να συμμετάσχουν στο «Συμβούλιο Ειρήνης» του Ντόναλντ Τραμπ αποκαλύπτει βαθιά δυσπιστία απέναντι σε μια αμερικανοκεντρική αρχιτεκτονική ειρήνης εκτός ΟΗΕ. Το σχέδιο, που ξεκίνησε με αφορμή τη Γάζα αλλά φιλοδοξεί να αποκτήσει παγκόσμια εμβέλεια, αντιμετωπίζει ήδη σοβαρό έλλειμμα νομιμοποίησης στην Ευρώπη.
Η νέα πρωτοβουλία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τη δημιουργία ενός «Συμβουλίου Ειρήνης», με τον ίδιο στην προεδρία και με αποστολή την επίλυση διεθνών συγκρούσεων, συναντά ισχυρές αντιστάσεις από βασικούς ευρωπαίους εταίρους. Ιταλία, Σουηδία και Νορβηγία ξεκαθαρίζουν ότι δεν θα συμμετάσχουν, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι δεν αποδέχονται μια δομή διεθνούς επιρροής που λειτουργεί παράλληλα και δυνητικά ανταγωνιστικά προς τον ΟΗΕ.
Συνταγματικές ενστάσεις και πολιτικό ρίσκο για την Ιταλία
Σύμφωνα με την «Corriere della Sera», η Ιταλία αποφάσισε να μείνει εκτός, επικαλούμενη το ίδιο της το Σύνταγμα. Η ιταλική συνταγματική τάξη επιτρέπει συμμετοχή σε διεθνείς οργανισμούς μόνο «επί ίσοις όροις» με τα άλλα κράτη και με στόχο την ειρήνη και τη δικαιοσύνη. Η δομή του «Συμβουλίου Ειρήνης», όπως περιγράφεται στη χάρτα που παρουσίασε ο Τραμπ, συγκεντρώνει υπερβολικές εξουσίες στην προεδρία των ΗΠΑ, δημιουργώντας μια σαφή ιεραρχία αντί για ισότιμη πολυμερή συνεργασία.
Η απόφαση είναι πολιτικά ενδιαφέρουσα, καθώς η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι διατηρεί καλές προσωπικές σχέσεις με τον Τραμπ. Ωστόσο, σύμφωνα με πηγή που μίλησε στο Reuters, η ίδια δεν αναμένεται καν να μεταβεί στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, όπου έχει προγραμματιστεί η τελετή υπογραφής. Η Ρώμη δείχνει έτσι ότι δεν είναι διατεθειμένη να θυσιάσει θεσμική συνέπεια και ευρωπαϊκή αξιοπιστία για χάρη μιας διμερούς σχέσης με την Ουάσινγκτον.
Νορβηγία και Σουηδία υπερασπίζονται τον ΟΗΕ και την πολυμέρεια
Η Νορβηγία, χώρα με ισχυρή παράδοση μεσολάβησης σε συγκρούσεις και ένθερμος υποστηρικτής του ΟΗΕ, ανακοίνωσε επίσης ότι δεν θα συμμετάσχει. Ο υπουργός Εξωτερικών Κρίστοφερ Θόνερ τόνισε ότι η αμερικανική πρόταση «εγείρει μια σειρά από ερωτήματα» και ότι το Όσλο δεν θα λάβει μέρος ούτε στις προτεινόμενες διευθετήσεις ούτε στην τελετή στο Νταβός. Για τη Νορβηγία, κρίσιμο κριτήριο είναι η συμβατότητα κάθε νέου σχήματος με τις υφιστάμενες δομές, κυρίως τον ΟΗΕ, και με τις διεθνείς δεσμεύσεις της.
Παράλληλα, ο Θόνερ υπογράμμισε ότι η χώρα του συμμερίζεται τον στόχο της ειρήνης σε Ουκρανία, Γάζα και άλλες εστίες έντασης, και θα συνεχίσει τη στενή συνεργασία με τις ΗΠΑ, αλλά εντός πλαισίων που δεν υπονομεύουν την πολυμέρεια. Η Σουηδία, από την πλευρά της, γνωστοποίησε επίσης ότι δεν θα συμμετάσχει, ευθυγραμμιζόμενη με την ίδια λογική προτεραιότητας στις θεσμοθετημένες διεθνείς δομές.
Χρηματοδοτικό μοντέλο, γεωπολιτικές ισορροπίες και ο ρόλος της Ρωσίας
Το «Συμβούλιο Ειρήνης» είχε αρχικά παρουσιαστεί ως εργαλείο για την ανοικοδόμηση της Λωρίδας της Γάζας, μετά από πάνω από δύο χρόνια πολέμου Ισραήλ – Χαμάς. Ωστόσο, το σχέδιο της χάρτας αποκαλύπτει πολύ ευρύτερη αποστολή: ανάληψη ρόλου σε παγκόσμιες συγκρούσεις, με τις χώρες-μέλη να καλούνται να καταβάλουν 1 δισ. δολάρια η καθεμία για μόνιμη έδρα. Αυτό το μοντέλο «αγοράς θέσης στο τραπέζι» εντείνει τις ενστάσεις περί δημοκρατικής νομιμοποίησης και ισότητας.
Μέχρι στιγμής, περίπου 60 χώρες έχουν λάβει πρόσκληση, αλλά λίγες –μεταξύ των οποίων Ουγγαρία, Ισραήλ και Αίγυπτος– έχουν αποδεχθεί. Η ανησυχία των δυτικών πρωτευουσών κορυφώνεται μετά την ανακοίνωση ότι έχει προσκληθεί και ο Βλαντίμιρ Πούτιν. Η παρουσία της Ρωσίας σε ένα όργανο που θα προεδρεύεται από τον Τραμπ, την ώρα που συνεχίζεται ο πόλεμος στην Ουκρανία, δημιουργεί ένα περίπλοκο πλέγμα συμφερόντων, το οποίο πολλοί στην Ευρώπη φοβούνται ότι θα λειτουργήσει ως παράλληλο – και εν δυνάμει ανταγωνιστικό – κανάλι προς τις διαδικασίες του ΟΗΕ.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η τριπλή ευρωπαϊκή άρνηση λειτουργεί ως προειδοποιητική βολή απέναντι σε μονομερείς ανασχεδιασμούς της διεθνούς τάξης. Αν ο Τραμπ επιμείνει σε ένα «Συμβούλιο Ειρήνης» δομημένο γύρω από την αμερικανική ισχύ και όχι την πολυμερή ισοτιμία, το εγχείρημα κινδυνεύει να καταλήξει σε κλειστό κλαμπ πρόθυμων συμμάχων, με περιορισμένη νομιμοποίηση και ακόμη πιο περιορισμένη αποτελεσματικότητα.
#ΗΠΑ #Τραμπ #ΣυμβούλιοΕιρήνης #Ιταλία #Σουηδία #Νορβηγία #ΟΗΕ
