Η απόπειρα του Ντόναλντ Τραμπ να αποκτήσει τη Γροιλανδία και η απειλή δασμών κατά ευρωπαϊκών χωρών πυροδοτούν ρήγμα στις μέχρι πρότινος στενές σχέσεις της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς με τον Λευκό Οίκο. Κόμματα που νομιμοποιήθηκαν πολιτικά στη σκιά του Τραμπ, τώρα επιχειρούν να αποστασιοποιηθούν χωρίς να χάσουν το φιλοαμερικανικό τους ακροατήριο.
Η μέχρι πρόσφατα σχεδόν αυτόματη στοίχιση της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς και των λαϊκιστικών κομμάτων με τον Ντόναλντ Τραμπ δοκιμάζεται σκληρά από την «κρίση της Γροιλανδίας». Η προσπάθεια της Ουάσινγκτον να αποκτήσει το στρατηγικό νησί από τη Δανία, συνοδευόμενη από απειλές επιβολής δασμών σε βασικούς εταίρους της ΕΕ, αναγκάζει τους Ευρωπαίους συμμάχους του Τραμπ να επανατοποθετηθούν.
Ρήγμα με το Βερολίνο και τα δεξιά κόμματα του Βορρά
Στη Γερμανία, η Άλις Βάιντελ του AfD κατηγόρησε ανοιχτά τον Τραμπ ότι παραβίασε μια θεμελιώδη προεκλογική του υπόσχεση «να μην παρεμβαίνει σε άλλες χώρες», ενώ η ηγεσία του κόμματος μίλησε για «μεθόδους Άγριας Δύσης». Το AfD είχε καλλιεργήσει στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση Τραμπ, όμως οι νέες δημοσκοπήσεις –με το 71% των Γερμανών να τον βλέπει ως αντίπαλο και όχι σύμμαχο– καθιστούν πλέον πολιτικά κοστοβόρα αυτή τη σχέση.
Η στροφή δεν περιορίζεται στη Γερμανία. Στη Σουηδία, ο θεωρούμενος ως βασικός ιδεολόγος των Σουηδών Δημοκρατών, Μάτιας Κάρλσον, παρομοίασε τον Τραμπ με «ανεστραμμένο βασιλιά Μίδα», σημειώνοντας στην πλατφόρμα X ότι «ό,τι αγγίζει μετατρέπεται σε σκ…». Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ, αν και πιο προσεκτικό, αναγνώρισε ότι η χρήση οικονομικών απειλών κατά ιστορικών συμμάχων «δεν είναι αυτό που θα περιμέναμε» από τις ΗΠΑ.
Η επιδείνωση του κλίματος εντάθηκε μετά την εξαγγελία του Τραμπ για δασμούς σε Γερμανία, Γαλλία, Σουηδία και Βρετανία, έως ότου οι ΗΠΑ μπορέσουν να αγοράσουν τη Γροιλανδία, ως απάντηση στην αποστολή ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνάμεων στο νησί κατόπιν αιτήματος της Δανίας.
Διχασμένες στρατηγικές στην ευρωπαϊκή ακροδεξιά
Άλλα κόμματα επιλέγουν πιο υπόγεια διαχείριση. Το ολλανδικό Κόμμα για την Ελευθερία και το ισπανικό Vox συνέχισαν να επαινούν τον Τραμπ για τη στάση του έναντι του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα, αποφεύγοντας όμως να τοποθετηθούν για τη Γροιλανδία. Στην Κεντρική Ευρώπη, ο Πολωνός πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι και η κυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία ζήτησαν η διαφορά να λυθεί διμερώς μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας, επιδιώκοντας να μη βρεθούν στο στόχαστρο της Ουάσινγκτον αλλά και να μην έρθουν σε ευθεία ρήξη με τους Ευρωπαίους εταίρους.
Ο Τσέχος πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις επέλεξε έναν πιο «τεχνοκρατικό» τόνο, παρουσιάζοντας με χάρτη και υδρόγειο τη στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας και την εγγύτητά της στη Ρωσία, επιμένοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν μακροπρόθεσμο ενδιαφέρον για το νησί που ξεπερνά την τρέχουσα συγκυρία και καλώντας σε διπλωματική λύση.
Η ιταλική ιδιαιτερότητα και το όριο του εθνικισμού
Στην Ιταλία, η Τζόρτζια Μελόνι, αν και θεωρείται πολιτικά κοντά στον Τραμπ, χαρακτήρισε «λάθος» την απόφασή του για δασμούς σε Ευρωπαίους συμμάχους, κάνοντας λόγο για «πρόβλημα κατανόησης και επικοινωνίας» μεταξύ Ουάσινγκτον και Ευρώπης. Σύμφωνα με ιταλικά δημοσιεύματα, αντιτίθεται στην επιβολή αντίμετρων από την ΕΕ και προωθεί εκτόνωση μέσω διαλόγου.
Αντίθετα, ο Ματέο Σαλβίνι της Λέγκας επέρριψε την ευθύνη στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που έσπευσαν να στείλουν στρατεύματα στη Γροιλανδία, υποστηρίζοντας ότι «η σπουδή να ανακοινώνεται η αποστολή στρατευμάτων εδώ κι εκεί αποδίδει τώρα τους πικρούς της καρπούς».
Ο πολιτικός επιστήμονας Γιοχάνες Χίλγιε υπενθυμίζει ότι οι εθνικιστές δυσκολεύονται εκ φύσεως να αρθρώσουν κοινή εξωτερική πολιτική, καθώς τα εθνικά συμφέροντα σπάνια συμπίπτουν. Η υπόθεση της Γροιλανδίας λειτουργεί έτσι ως stress test για το άτυπο «διεθνές δίκτυο» της ακροδεξιάς: αποκαλύπτει ότι η ιδεολογική συγγένεια με τον Τραμπ έχει όρια όταν θίγονται άμεσα τα εθνικά και οικονομικά συμφέροντα των ευρωπαϊκών κρατών.
Σχόλιο SBCTV.gr: Η κρίση της Γροιλανδίας δείχνει πως ο τραμπισμός ως διεθνές σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή ακροδεξιά είναι πολύ πιο εύθραυστος απ’ όσο φαινόταν. Όταν το «America First» συγκρούεται με το «nation first» των ευρωπαϊκών εθνικιστών, προτεραιότητα αποκτά το εθνικό ακροατήριο και όχι η ιδεολογική πίστη στον Λευκό Οίκο – εξέλιξη με σοβαρές προεκτάσεις για τη συνοχή του δεξιού μπλοκ στην Ευρώπη και για την ικανότητα της ΕΕ να χαράξει ενιαία γραμμή έναντι της Ουάσινγκτον.
#Τραμπ #Ακροδεξιά #Ευρώπη #Γροιλανδία #Δασμοί #Λαϊκισμός
